Interpelacja w sprawie pozyskania śmigłowców szkolno-bojowych dla Wojska Polskiego, pominięcia tego programu na liście zakupów w ramach Instrumentu SAFE oraz ryzyka pozyskania śmigłowców Airbus H145M wbrew wcześniejszym deklaracjom Ministerstwa Obrony Narodowej

Szanowny Panie Premierze,

od kilku lat Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Agencja Uzbrojenia deklarują, że pozyskanie nowego, lekkiego, dwusilnikowego śmigłowca szkolno-bojowego, wraz z towarzyszącym mu zintegrowanym systemem symulatorów i trenażerów, stanowi jeden z priorytetowych programów modernizacyjnych lotnictwa wojskowego. Postępowanie to – zapowiedziane konsultacjami rynkowymi rozpoczętymi 15 stycznia 2024 r. – miało obejmować pozyskanie 24 lekkich śmigłowców dwusilnikowych umożliwiających nie tylko szkolenie w zakresie pilotażu, lecz także użycie lotniczych środków bojowych, a więc maszynę o charakterze de facto szkolno-bojowym.

Tymczasem 27 lutego 2026 r. podczas konferencji w zakładach PIT-RADWAR SA w Kobyłce z udziałem prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, pana ministra oraz sekretarza stanu w MON Cezarego Tomczyka przedstawiono ogólną listę zakupów planowanych w ramach Instrumentu na rzecz Wzmocnienia Bezpieczeństwa Europy (SAFE), opiewającego na ponad 43,7 mld euro, czyli ponad 183 mld zł na lata 2026–2030. Na przedstawionej liście priorytetów – obejmującej m.in. obronę przeciwlotniczą i przeciwrakietową, systemy bezzałogowe i antydronowe, walkę naziemną, amunicję, strategiczny transport powietrzny oraz cyberbezpieczeństwo – nie znalazł się odrębny, jednoznacznie wskazany program zakupu śmigłowców szkolno-bojowych, mimo że – jak wskazywano w doniesieniach prasowych – był on uznawany za jeden z najważniejszych programów wiropłatowych na lata 2025–2026.

Jednocześnie pojawiają się informacje wskazujące, że w postępowaniu dotyczącym śmigłowca szkolno-bojowego realnymi konkurentami są: oferta Leonardo/PZL-Świdnik, oparta na śmigłowcu AW109 TrekkerM, produkowanym i finalizowanym w 100% na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w ramach kompleksowego, krajowego systemu szkolenia (obejmującego symulatory, śmigłowiec oraz pakiet logistyczno-serwisowy), oraz oferta konsorcjum Airbus Helicopters, Babcock i CAE, oparta na śmigłowcu H145M produkowanym w Niemczech, w odniesieniu do której w maju 2025 r. podpisano memorandum o współpracy w celu zaproponowania Polsce pakietu obejmującego maszyny H145M, szkolenie oraz rozwiązania symulatorowe.

Pragnę przypomnieć, że w ubiegłym roku sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej pan Paweł Bejda składał deklaracje, z których wynikało, że zakup śmigłowców H145 nie jest przez resort obrony narodowej rozważany. W świetle aktualnych doniesień o aktywności przedstawicieli Airbusa, Babcocka i CAE wobec Agencji Uzbrojenia powstaje pytanie o aktualność tych deklaracji oraz o rzeczywisty kierunek prac resortu.

Na szczególną uwagę zasługuje przy tym doświadczenie armii Stanów Zjednoczonych związane z platformą bazową H145, tj. śmigłowcem UH-72A/B Lakota. Jak wynika z publicznie dostępnych informacji, w październiku 2024 r. przedstawiciele dowództwa wojsk lądowych USA (m.in. gen. dyw. Clair Gill podczas konferencji AUSA w Waszyngtonie) ocenili, że Lakota jest maszyną zbyt skomplikowaną i kosztowną w eksploatacji jak na śmigłowiec szkolenia podstawowego. W konsekwencji armia amerykańska – eksploatująca flotę liczącą około 220 egzemplarzy UH-72A/B – rozpoczęła formalne postępowanie (zapytanie o informacje w systemie System for Award Management) w celu zbadania możliwości zastąpienia tej platformy w roli śmigłowca szkolenia podstawowego nową generacją maszyn lub nowym systemem szkolenia, co Airbus Helicopters publicznie kontestuje, wskazując raczej na potrzebę reformy programu szkolenia i logistyki niż wymiany floty.

W tym kontekście istotne jest, że Rzeczpospolita Polska posiada na własnym terytorium zakład produkujący śmigłowce – PZL-Świdnik, należący do Leonardo Helicopters – dysponujący szeroką, w pełni zlokalizowaną ofertą, w tym śmigłowcem szkolno-bojowym AW109 TrekkerM (płatowiec produkowany w 100% w Świdniku, z gotowością do uruchomienia linii montażu końcowego całego śmigłowca), kompletnym portfolio symulatorów i trenażerów oraz pakietem serwisowo-logistycznym przewidzianym do realizacji we współpracy z jednostką szkoleniową w Dęblinie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Agencja Uzbrojenia nadal traktują pozyskanie 24 lekkich, dwusilnikowych śmigłowców szkolno-bojowych wraz z systemem symulatorów i trenażerów jako program priorytetowy? Jeżeli tak – jakie są przyczyny nieumieszczenia tego programu na przedstawionej 27 lutego 2026 r. liście zakupów w ramach Instrumentu SAFE oraz na jakim etapie znajduje się obecnie to postępowanie?
2. Czy MON i Agencja Uzbrojenia prowadzą aktualnie analizy lub rozmowy dotyczące możliwości pozyskania śmigłowców Airbus H145M (lub innej wersji platformy H145) produkowanych w Niemczech, w tym w ramach oferty konsorcjum Airbus Helicopters, Babcock i CAE? Jeżeli tak – jak należy rozumieć te działania w świetle ubiegłorocznych deklaracji sekretarza stanu w MON pana Pawła Bejdy, że zakup tej konstrukcji nie jest przez resort rozważany?
3. Czy w prowadzonych przez MON i Agencję Uzbrojenia analizach uwzględniono fakt, że armia Stanów Zjednoczonych – w świetle ocen przedstawicieli dowództwa wojsk lądowych z 2024 r. – uznała wojskową odmianę platformy H145, tj. śmigłowiec UH-72A/B Lakota, za maszynę nadmiernie skomplikowaną i kosztowną w eksploatacji jako podstawowy śmigłowiec szkolny, i w związku z tym rozpoczęła poszukiwanie jego następcy w tej roli? Jakie wnioski z tych doświadczeń wyciąga Ministerstwo Obrony Narodowej w kontekście planowanego systemu szkolenia polskich pilotów wojskowych?
4. Jakie konkretne przesłanki operacyjne, szkoleniowe, logistyczne, ekonomiczne i przemysłowe – w ocenie MON – mogłyby przemawiać za ewentualnym wyborem zagranicznej konstrukcji (H145M) jako śmigłowca szkolno-bojowego, w sytuacji gdy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonuje zakład PZL-Świdnik dysponujący gotową, w pełni zlokalizowaną ofertą śmigłowca szkolno-bojowego AW109 TrekkerM wraz z kompleksowym systemem szkolenia?
5. Czy MON przeprowadziło analizę wpływu potencjalnego wyboru zagranicznej konstrukcji śmigłowca szkolno-bojowego na krajowe zdolności produkcyjne i utrzymanie kompetencji przemysłowych PZL-Świdnik, poziom zatrudnienia w polskim przemyśle lotniczym i jego łańcuchu dostaw, bezpieczeństwo i niezależność dostaw oraz serwisu w perspektywie wieloletniej eksploatacji, a także na długofalowy rozwój i konkurencyjność polskiego przemysłu lotniczego, w tym jego potencjał eksportowy w ramach programów finansowanych z Instrumentu SAFE przez inne państwa członkowskie UE? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie wyników tej analizy; jeżeli nie – proszę o wskazanie, czy i kiedy taka analiza zostanie przeprowadzona przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Z uwagi na strategiczne znaczenie programu dla bezpieczeństwa szkolenia personelu latającego Wojska Polskiego oraz dla kondycji krajowego przemysłu obronnego proszę o rzetelne i wyczerpujące odniesienie się do wszystkich powyższych kwestii.

Z poważaniem

Michał Moskal
Poseł na Sejm RP