Interpelacja w sprawie zapisów umowy społecznej dotyczących funkcjonowania Elektrowni Rybnik do 2030 r. oraz zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z postanowieniami zawartej w dniu 28 maja 2021 r. pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej a stroną społeczną umowy społecznej dotyczącej sektora górnictwa węgla kamiennego oraz wybranych procesów transformacji województwa śląskiego zwracam się z prośbą o udzielenie jednoznacznych informacji dotyczących przyszłości Elektrowni Rybnik.

Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że polskie kopalnie i elektrownie powinny funkcjonować jak najdłużej, gdyż są potrzebne dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju, bez arbitralnie wyznaczanych terminów likwidacji. Dlatego w mojej ocenie sama umowa społeczna z 2021 r. zawiera rozwiązania, do których należy podejść z dystansem, z punktu widzenia długoterminowego bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz przyszłości polskiego górnictwa. Skoro jednak obecny rząd prowadzi proces wygaszania kopalń i jednostek wytwórczych, zasadne jest uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi, w jakim zakresie zamierza respektować postanowienia zawartego porozumienia społecznego. Nie można bowiem jednocześnie powoływać się na umowę społeczną jako podstawę transformacji sektora górniczo-energetycznego i wybiórczo traktować jej zapisów, zwłaszcza tych, które gwarantują funkcjonowanie konkretnych zakładów do określonego terminu.

Zgodnie z pkt 9 załącznika do przedmiotowej umowy społecznej:

„Strony ustaliły, że funkcjonowanie Elektrowni Rybnik w oparciu o węgiel kamienny będzie zapewnione do 2030 r. W roku 2029 dokonana zostanie analiza możliwości dalszego funkcjonowania elektrowni”.

Powyższy zapis został wypracowany w drodze dialogu społecznego i stanowił jeden z istotnych elementów uzgodnień dotyczących transformacji energetycznej województwa śląskiego. W związku z pojawiającymi się informacjami dotyczącymi możliwości wcześniejszego ograniczania pracy bloków węglowych zasadne jest uzyskanie jednoznacznego stanowiska rządu RP.

Dodatkowo należy wskazać, że budowany obecnie blok gazowo-parowy w Elektrowni Rybnik powstaje jako źródło zastępujące wyłączone wcześniej bloki nr 1-4. Jednocześnie kolejny planowany blok ma zostać oddany do eksploatacji dopiero na przełomie lat 2030-2031. Oznacza to, że pełne odtworzenie pierwotnej mocy wytwórczej Elektrowni Rybnik, wynoszącej około 1,8 GW, nastąpi najwcześniej w 2031 roku.

Nie można również pomijać aktualnej sytuacji geopolitycznej. Trwający konflikt zbrojny na Ukrainie, napięcia w rejonie Zatoki Perskiej oraz związana z nimi zmienność na światowych rynkach paliw powodują wzrost niepewności dotyczącej dostępności i cen gazu ziemnego. W takich warunkach przedwczesne wycofywanie dyspozycyjnych źródeł konwencjonalnych może negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo energetyczne państwa.

Jednocześnie obserwowany jest dalszy wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, wynikający m.in. z postępującej elektryfikacji ciepłownictwa i transportu oraz rozwoju centrów danych. Przy utrzymaniu obecnego tempa redukcji mocy konwencjonalnych, w tym planowanych wyłączeń kolejnych jednostek wytwórczych, istnieje ryzyko występowania deficytu mocy dyspozycyjnych w okresach szczytowego zapotrzebowania, zwłaszcza w miesiącach zimowych. W konsekwencji mogłoby to prowadzić do poważnych zakłóceń pracy krajowego systemu elektroenergetycznego.

Bloki klasy 200 MW, pomimo swojego wieku, w praktyce nadal stanowią istotny element krajowej „poduszki bezpieczeństwa” i odgrywają ważną rolę w zapewnianiu stabilności systemu elektroenergetycznego. Dotyczy to w szczególności bloków nr 5-8 funkcjonujących w Elektrowni Rybnik.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej zamierza w pełni respektować zapisy umowy społecznej z 2021 r. dotyczące zapewnienia funkcjonowania Elektrowni Rybnik w oparciu o węgiel kamienny do 2030 roku?

2. Czy obecnie obowiązujące plany dotyczące funkcjonowania Elektrowni Rybnik przewidują utrzymanie pracy bloków węglowych nr 5-8 co najmniej do końca 2030 roku?

3. Czy prowadzone są analizy zakładające wcześniejsze wyłączenie tych bloków? Jeżeli tak, proszę o wskazanie podstaw takich analiz oraz przewidywanego harmonogramu.

4. W jaki sposób rząd RP zamierza zapewnić bezpieczeństwo pracy krajowego systemu elektroenergetycznego w okresach zwiększonego zapotrzebowania na energię elektryczną, w szczególności w miesiącach zimowych, w przypadku dalszego ograniczania mocy konwencjonalnych?

5. Czy ministerstwo dysponuje analizami wpływu wyłączenia bloków nr 5-8 Elektrowni Rybnik na bilans mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie ich najważniejszych wniosków.

6. Czy oddanie do eksploatacji nowych bloków gazowych w Elektrowni Rybnik będzie warunkiem koniecznym do podejmowania decyzji o wycofywaniu z eksploatacji istniejących jednostek węglowych?

Mając na uwadze znaczenie Elektrowni Rybnik dla bezpieczeństwa energetycznego państwa, stabilności krajowego systemu elektroenergetycznego oraz wiarygodności państwa w zakresie realizacji zawartych porozumień społecznych, zwracam się o udzielenie jednoznacznych odpowiedzi na powyższe pytania.