Interpelacja w sprawie zbiegu prawa do emerytury wojskowej i świadczenia z ZUS żołnierzy zawodowych powołanych do służby przed 1999 rokiem

Szanowna Pani Minister!

W ostatnim czasie zwrócił się do mnie były żołnierz zawodowy, który przez niemal trzy dekady pełnił służbę w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, równocześnie, korzystając z popołudniowego trybu pracy, nieprzerwanie wykonując pracę zarobkową poza wojskiem i odprowadzając z tego tytułu składki emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jego sprawa ujawnia poważny problem systemowy, który dotyka szerokiego grona obywateli, a którego źródłem jest obowiązujący stan prawny w zakresie zbiegu prawa do emerytur mundurowych i świadczeń z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.

Problem ten dotyczy żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 roku i którzy, obok obowiązków służbowych, podejmowali równoległą aktywność zawodową poza strukturami Sił Zbrojnych RP: w oświacie, służbie zdrowia, administracji publicznej, działalności gospodarczej czy jakiejkolwiek innej dziedzinie życia zawodowego. Osoby te przez dekady równocześnie wywiązywały się ze swoich zobowiązań składkowych względem ZUS, budując kapitał emerytalny w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych. Na mocy obowiązujących przepisów znalazły się jednak w sytuacji, w której osiągnięcie maksymalnego progu emerytury wojskowej (75% podstawy wymiaru) czyni w całości bezwartościowymi wszelkie składki odprowadzone do ZUS - świadczenie z powszechnego systemu nie może być bowiem wypłacane obok pełnej emerytury mundurowej. Co znaczące, żołnierze zawodowi, którzy podjęli służbę po dniu 1 stycznia 1999 roku, są pozbawieni tego ograniczenia; praca cywilna nie wpływa na wymiar ich emerytury wojskowej, a po spełnieniu warunków mogą pobierać obydwa świadczenia jednocześnie. Tak ukształtowane przepisy prowadzą do rażąco widocznego dualizmu prawnego w obrębie tej samej grupy zawodowej.

Opisany stan rzeczy prowadzi do głębokiej niesprawiedliwości społecznej i budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz ochroną praw nabytych. Lata lub dekady rzetelnej pracy zawodowej poza służbą wojskową, a także setki tysięcy złotych składek odprowadzonych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stają się dla tych osób darowizną na rzecz państwa pozbawioną jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia. System, w którym uczciwe wywiązywanie się z obowiązków obywatelskich nie rodzi żadnych uprawnień, jest zaprzeczeniem elementarnej sprawiedliwości ubezpieczeniowej i podważa społeczne zaufanie do państwa. Tym bardziej niepokójący jest fakt, że to właśnie najdłużej służący żołnierze, posiadający najdłuższy staż w Siłach Zbrojnych RP, którzy najczęściej osiągają maksymalny próg emerytury wojskowej, dotykani są tym ograniczeniem w sposób najbardziej dotkliwy.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:

1. Jakie przepisy prawa stanowią podstawę prawną zakazu jednoczesnego pobierania emerytury wojskowej i świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych przez żołnierzy zawodowych, którzy wstąpili do służby przed dniem 1 stycznia 1999 roku i osiągnęli maksymalny próg wymiaru emerytury mundurowej, oraz jakie było ratio legis tego rozwiązania w momencie jego ustanawiania?

2. Ile osób objętych jest obecnie ograniczeniem wynikającym ze zbiegu prawa do emerytury mundurowej i emerytury z ZUS, w tym ile spośród nich odprowadzało składki do ZUS przez co najmniej 20 lat?

3. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzą prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do modyfikacji przepisów regulujących zbieg prawa do świadczeń emerytalnych dla żołnierzy zawodowych, którzy podjęli służbę przed 1 stycznia 1999 roku, a jeśli tak, to jaki jest aktualny etap tych prac i przewidywany harmonogram?

4. Jakie rozwiązania prawne rozważa rząd, aby umożliwić żołnierzom zawodowym skorzystanie z kapitału emerytalnego zgromadzonego w ZUS przez lata równoległej pracy cywilnej, tak aby wpłacone przez nich składki przestały przepadać?