Interpelacja w sprawie braku jasnej procedury pomocy obywatelom RP znajdującym się w ciężkim stanie zdrowia poza Unią Europejską oraz zasad organizacji transportu medycznego do Polski

Szanowni Państwo,

sprawa obywatela RP przebywającego od dłuższego czasu w ciężkim stanie zdrowia w szpitalu na Filipinach pokazuje poważny problem systemowy. Dotyczy on sytuacji, w której obywatel Rzeczypospolitej Polskiej ulega ciężkiemu wypadkowi lub nagle zachoruje poza Unią Europejską, wymaga specjalistycznego leczenia albo transportu medycznego do kraju, a jego rodzina nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów takiego transportu.

W praktyce rodziny w takich sytuacjach często trafiają w labirynt instytucjonalny. Pomoc konsularna ma swoje ograniczenia, system ochrony zdrowia działa przede wszystkim na terytorium kraju, transport medyczny z państw oddalonych geograficznie jest bardzo kosztowny, a kompetencje poszczególnych resortów nie zawsze są dla obywateli jasne.

Tymczasem obywatel RP nie przestaje być obywatelem RP tylko dlatego, że do tragedii doszło poza granicami kraju. Państwo powinno mieć jasną procedurę: kto przyjmuje zgłoszenie, kto ocenia sytuację, kto kontaktuje się z rodziną, kto rozmawia ze szpitalem zagranicznym, kto wskazuje placówkę w Polsce, kto analizuje transport, kto podejmuje decyzję finansową i kto ponosi odpowiedzialność za koordynację.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd RP ma jednolitą procedurę działania w przypadku obywatela RP znajdującego się w ciężkim stanie zdrowia poza Unią Europejską, wymagającego transportu medycznego do Polski?

2. Jeśli taka procedura istnieje, proszę o wskazanie jej podstawy prawnej, instytucji odpowiedzialnej oraz trybu uruchamiania.

3. Jeśli taka procedura nie istnieje, dlaczego dotychczas jej nie opracowano?

4. Który organ państwa odpowiada za koordynację działań w sytuacji, gdy obywatel RP przebywa w ciężkim stanie w szpitalu poza UE, a rodzina zwraca się o pomoc do państwa?

5. Czy w takich przypadkach koordynatorem jest MSZ, MZ, MON, NFZ, KPRM, wojewoda, konsul czy inny organ?

6. Czy istnieje standard postępowania konsularnego w przypadkach ciężkich wypadków obywateli RP za granicą, obejmujący kontakt ze szpitalem, rodziną i instytucjami w kraju?

7. Czy polskie placówki dyplomatyczne mają obowiązek sporządzać pisemną analizę możliwych działań pomocowych w takich sprawach?

8. Czy istnieje procedura wskazywania szpitala w Polsce, który mógłby przyjąć pacjenta transportowanego z zagranicy?

9. Kto odpowiada za uzyskanie opinii medycznej dotyczącej możliwości transportu pacjenta do Polski?

10. Czy Narodowy Fundusz Zdrowia ma określoną procedurę oceny statusu ubezpieczeniowego obywatela RP, który przez dłuższy czas przebywał poza krajem i wymaga natychmiastowej kontynuacji leczenia po powrocie?

11. Czy państwo ma jakikolwiek mechanizm finansowania lub współfinansowania specjalistycznego transportu medycznego obywateli RP z państw poza UE w sytuacjach nadzwyczajnych?

12. Czy istnieje rezerwa budżetowa, fundusz celowy albo inna ścieżka finansowa, która może być wykorzystana w takich przypadkach?

13. Czy MON ma procedury wykorzystania wojskowego transportu medycznego do sprowadzania obywateli RP z zagranicy w sytuacjach humanitarnych?

14. Ile razy w latach 2015–2026 państwo polskie uczestniczyło organizacyjnie lub finansowo w transporcie medycznym obywateli RP z państw poza UE?

15. Proszę o podanie liczby takich przypadków w podziale na lata, państwa, instytucje zaangażowane oraz formę wsparcia.

16. Czy istnieją kryteria, według których jedni obywatele otrzymują wsparcie państwa w transporcie medycznym z zagranicy, a inni takiego wsparcia nie otrzymują?

17. Czy rodziny obywateli RP znajdujących się w ciężkim stanie za granicą otrzymują jednolitą pisemną informację o możliwych działaniach państwa, ograniczeniach pomocy konsularnej i dostępnych ścieżkach wsparcia?

18. Czy rząd RP rozważa stworzenie międzyresortowego zespołu do spraw kryzysowych przypadków medycznych obywateli RP za granicą?

19. Czy rząd RP rozważa utworzenie procedury „jednego koordynatora“ dla rodzin obywateli RP znajdujących się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej poza granicami kraju?

20. Czy zostanie przygotowana publicznie dostępna instrukcja dla rodzin obywateli RP, którzy ulegli ciężkiemu wypadkowi lub zachorowali za granicą i wymagają transportu medycznego do Polski?

21. Czy rząd RP zamierza przygotować zmianę przepisów, która jasno określi odpowiedzialność instytucji państwa w tego typu przypadkach?

22. Czy zostanie przeprowadzony audyt dotychczasowych działań państwa w sprawach obywateli RP wymagających transportu medycznego z państw poza UE?

23. Czy rząd RP rozważa zawarcie umów ramowych z podmiotami realizującymi międzynarodowy transport medyczny, aby w sytuacjach kryzysowych państwo mogło szybciej uzyskać wycenę, dostępność i warunki transportu?

24. Czy istnieje procedura współpracy: MSZ, MZ, MON, NFZ i Lotniczego Pogotowia Ratunkowego w przypadkach transportu medycznego obywateli z zagranicy?

25. Czy rząd RP podejmie prace nad stworzeniem systemowego mechanizmu pomocy obywatelom RP w ciężkim stanie zdrowia poza UE zamiast pozostawiania rodzin z koniecznością prowadzenia zbiórek publicznych?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP