Interpelacja w sprawie rozbieżności w stosowaniu przepisów dotyczących administracyjnego zatrzymania prawa jazdy w przypadku odmowy przyjęcia mandatu

Bydgoszcz, dnia 28 maja 2026 roku

Szanowni Panowie Ministrowie,

zwracam się z interpelacją w sprawie istotnego problemu prawnego i administracyjnego, który negatywnie wpływa na spójność działań organów państwowych oraz pewność prawną obywateli.

Sprawa dotyczy procedury zatrzymywania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w trybie administracyjnym za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym w sytuacji, gdy kierujący odmawia przyjęcia mandatu.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy – Prawo o ruchu drogowym Policja zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia takiego czynu. Następnie informacja trafia do właściwego starosty, który według dominującej praktyki powinien wydać decyzję administracyjną o zatrzymaniu dokumentu na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Do takiego automatyzmu zobligował art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

W ostatnim czasie jednak spływają masowe informacje o zmianie tej praktyki i odmowie wydawania takich decyzji przez starostwa powiatowe w sytuacjach, gdy kierowca nie przyjął mandatu, a sprawa została skierowana do sądu z wnioskiem o ukaranie. Starostowie, opierając się na fundamentalnych zasadach postępowania administracyjnego, wskazują na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ich ocenie, w przypadku odmowy przyjęcia mandatu, sama informacja od Policji nie stanowi ostatecznego i niepodważalnego dowodu winy, co uniemożliwia im automatyczne wydanie decyzji o zatrzymaniu dokumentu.

Sytuację przypieczętował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2022 roku (sygn. akt K 4/21), który orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim przewiduje wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji Policji, bez zapewnienia kierującemu możliwości wykazania przed organem administracji, że nie doszło do przekroczenia prędkości – jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

Choć wyrok jednoznacznie zakwestionował automatyzm i nakazał organom badanie stanu faktycznego (szczególnie w sytuacjach odmowy przyjęcia mandatu), w przepisach ustawowych wprost wciąż brakuje jasnych procedur regulujących postępowanie starosty w takim przypadku. W efekcie starostowie masowo odmawiają zatrzymywania dokumentów lub zawieszają postępowanie do czasu wyroku sądu.

Powstaje sytuacja, w której materialne prawo administracyjne i praktyka Policji są całkowicie niespójne z rzeczywistym orzecznictwem. Powoduje to chaos proceduralny w całym procesie zatrzymania, a później próbach odbioru zatrzymanego dokumentu przed wszczęciem lub zakończeniem postępowania przez sąd. W praktyce obywatel wpada w pułapkę kompetencyjną: starostwo odmawia wszczęcia postępowania administracyjnego i uznaje, że nie ma podstaw do wydania decyzji. Policja odsyła do starostwa, a sąd powszechny zajmuje się wyłącznie kwestią mandatu. W efekcie kierowca, wobec którego żaden organ nie wydał ostatecznej decyzji o zakazie prowadzenia pojazdów, ma zablokowany dokument w systemie CEPiK, bez jasnej ścieżki prawnej do jego odzyskania przed zakończeniem procesu sądowego.

W skali kraju prowadzi się wiele zbędnych postępowań absorbujących czas organów oraz obywateli.

W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów z następującymi pytaniami:

1. Ile razy w latach: 2024, 2025 oraz w pierwszej połowie 2026 roku Policja zatrzymała prawo jazdy za pokwitowaniem (w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy – Prawo o ruchu drogowym) w sytuacjach, w których kierujący odmówił przyjęcia mandatu karnego, wskazując szczegółowe dane statystyczne z podziałem na poszczególne województwa?
2. Ile razy w latach we wskazanym wyżej okresie starostwa powiatowe odmówiły wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy po otrzymaniu informacji od Policji o ujawnieniu wykroczenia, w sytuacjach gdy kierowca odmówił przyjęcia mandatu, wskazując szczegółowe dane statystyczne z podziałem na poszczególne województwa?
3. Jakie oficjalne wytyczne lub zalecenia kierują obecnie oba resorty odpowiednio do jednostek Policji oraz starostw powiatowych w tej sprawie?
4. Jakie kroki ma podjąć kierowca, który nie zgadza się z zarzutem Policji, a zatrzymano mu prawo jazdy?
5. Czy są podejmowane i jakie prace celem ujednolicenia praktyki w tych sprawach? W szczególności, czy podejmowane są prace mające na celu pilne znowelizowanie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami, aby jednoznacznie rozstrzygnąć procedurę postępowania w przypadku odmowy przyjęcia mandatu i zlikwidować lukę prawną? Jeśli tak, na jakim etapie są te prace? Jeżeli nie, proszę o ewentualne potraktowanie niniejszej interpelacji poselskiej jako przyczynę do podjęcia prac nad zmianą ustawy tak, aby zakończyć dualizm prawny i proceduralny w analogicznych sytuacjach życiowych, jakimi są ujawnienie wykroczenia drogowego przez Policję i następcze postępowanie przed organami administracji samorządowej.

Z poważaniem