Interpelacja w sprawie konieczności zwiększenia wsparcia udzielanego na remonty zabytkowych kamienic mieszkalnych oraz poprawy bezpieczeństwa mieszkańców zdegradowanego zasobu mieszkaniowego

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego docierają sygnały od przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego wskazujące na narastający problem związany z pogarszającym się stanem technicznym kamienic mieszkalnych, w szczególności budynków zabytkowych znajdujących się w zasobach gminnych lub we wspólnotach mieszkaniowych z udziałem jednostek samorządu terytorialnego.

W wielu przypadkach są to obiekty o istotnej wartości historycznej, architektonicznej i kulturowej, które od wielu lat nie przechodziły kompleksowych remontów. Zły stan techniczny tych budynków stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców. W niektórych samorządach konieczne było już wyłączenie budynków z użytkowania oraz czasowe lub trwałe relokowanie mieszkańców z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania tych budynków.

Szczególnym wyzwaniem są wspólnoty mieszkaniowe, w których gmina posiada jedynie część lokali. W takich przypadkach wspólnoty często nie dysponują wystarczającymi środkami zgromadzonymi na funduszu remontowym, a koszt niezbędnych prac budowlanych, konstrukcyjnych, instalacyjnych czy konserwatorskich znacząco przekracza ich możliwości finansowe. Dodatkowe utrudnienia wynikają z wymogów związanych z ochroną zabytków, które mogą zwiększać koszty realizacji inwestycji oraz ograniczać możliwość stosowania tańszych rozwiązań technicznych. Szczególnie trudna sytuacja występuje w budynkach, w których jednostki samorządu terytorialnego są współwłaścicielami nieruchomości, lecz nie mają możliwości samodzielnego przeprowadzenia wszystkich koniecznych prac, a pozostali właściciele lokali nie posiadają środków pozwalających na ich realizację.

Choć funkcjonują instrumenty wsparcia oferowane m.in. przez Bank Gospodarstwa Krajowego, samorządy wskazują, że obecne mechanizmy nie zawsze odpowiadają skali problemu. Część wspólnot mieszkaniowych nie posiada zdolności finansowej pozwalającej na skuteczne skorzystanie z dostępnych form wsparcia, w szczególności w przypadku kompleksowych remontów budynków o znacznej wartości historycznej.

Problem ten wykracza poza kwestie bieżącego utrzymania zasobu mieszkaniowego przez poszczególne gminy. Dotyczy on również bezpieczeństwa mieszkańców, zachowania dziedzictwa kulturowego oraz realizacji obowiązku prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. W przypadku wielu zabytkowych kamienic skala niezbędnych nakładów przekracza możliwości finansowe zarówno wspólnot mieszkaniowych, jak i jednostek samorządu terytorialnego.

Rozwiązanie tego problemu wymaga skoordynowanych działań w zakresie polityki mieszkaniowej oraz ochrony dziedzictwa kulturowego, we współpracy z właściwymi organami odpowiedzialnymi za te obszary.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo analizuje skalę problemu dotyczącego złego stanu technicznego kamienic mieszkalnych, w szczególności budynków zabytkowych znajdujących się w zasobach gminnych lub we wspólnotach mieszkaniowych z udziałem jednostek samorządu terytorialnego?
2. Czy ministerstwo planuje uruchomienie nowych programów wsparcia finansowego lub rozszerzenie istniejących instrumentów pomocowych skierowanych do gmin i wspólnot mieszkaniowych realizujących remonty zdegradowanych budynków mieszkalnych, w szczególności obiektów o wartości historycznej?
3. Czy rozważane jest wprowadzenie preferencyjnych dotacji lub mechanizmów pokrywających część wkładu własnego wymaganego przy korzystaniu z programów realizowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego oraz inne instytucje publiczne, zwłaszcza dla wspólnot mieszkaniowych o ograniczonej zdolności finansowej?
4. Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu poprawy bezpieczeństwa mieszkańców zamieszkujących zdegradowane kamienice, ograniczenia liczby przypadków wyłączania budynków z użytkowania oraz zapobiegania dalszej degradacji zasobu mieszkaniowego o wartości historycznej i kulturowej?
5. Czy ministerstwo posiada system monitorowania stanu technicznego budynków mieszkalnych lub planuje jego stworzenie, w szczególności w przypadku zabytkowych kamienic, obejmujący informacje dotyczące ich stanu technicznego, struktury własności oraz skali potrzeb remontowych?
6. Czy ministerstwo rozważa stworzenie dedykowanego programu wsparcia dla wspólnot mieszkaniowych zarządzających budynkami zabytkowymi, w których jednostki samorządu terytorialnego posiadają udziały, uwzględniającego specyfikę kosztów wynikających z wymogów ochrony konserwatorskiej oraz ograniczone możliwości finansowe właścicieli lokali?<

Z uwagi na wieloaspektowy charakter przedstawionego problemu obejmującego zarówno kwestie polityki mieszkaniowej, finansowania remontów zasobu mieszkaniowego, jak i ochrony dziedzictwa kulturowego zwracam się z niniejszą interpelacją do ministra rozwoju i technologii oraz ministra kultury i dziedzictwa narodowego jako ministrów właściwych w zakresie wskazanych zagadnień.

Z wyrazami szacunku

Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP