Interpelacja w sprawie skutków ograniczenia środków Funduszu Pracy w 2026 r. dla przedsiębiorstw społecznych i realizacji reintegracji społeczno-zawodowej

Szanowny Panie Ministrze,

z dostępnych publicznie danych wynika, że kwota przeznaczona na realizację programów promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej została obniżona z 3 652 108 000 zł w 2025 r. do 2 147 808 000 zł w 2026 r., co oznacza redukcję o ponad 1,5 mld zł, tj. o ponad 40%. Rada Rynku Pracy wskazała ponadto, że po uwzględnieniu udziału środków EFS+ ograniczenie środków na działania niewspółfinansowane z EFS+ wynosi 57%. Rada wyraziła w tej sprawie głębokie zaniepokojenie i zarekomendowała zwiększenie planowanej wysokości środków Funduszu Pracy na rok 2026 oraz stały monitoring sytuacji finansowej w trakcie roku budżetowego.

Z informacji napływających z urzędów pracy i podmiotów ekonomii społecznej wynika, że skutki tych ograniczeń są już widoczne w praktyce. W wielu miejscach urzędy pracy nie zawierają nowych umów, ograniczają dostęp do instrumentów fakultatywnych, realizują wyłącznie część wcześniej zaciągniętych zobowiązań albo całkowicie wstrzymują nowe nabory. Problem ten był już przedmiotem interpelacji poselskich dotyczących sytuacji finansowej Funduszu Pracy na 2026 r., planowanego podziału środków, a także skutków tych decyzji dla publicznych służb zatrudnienia.

Szczególnie dotkliwie skutki te odczuwają przedsiębiorstwa społeczne korzystające z instrumentów wsparcia zatrudnienia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym finansowania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników objętych reintegracją społeczno-zawodową. W praktyce ograniczenie środków Funduszu Pracy powoduje, że instrumenty przewidziane w ustawie formalnie istnieją, ale stają się faktycznie niedostępne. Prowadzi to do ryzyka utraty miejsc pracy, osłabienia ciągłości reintegracji społeczno-zawodowej oraz destabilizacji działalności przedsiębiorstw społecznych. W ocenie Rady Rynku Pracy skutki głębokiej redukcji środków FP mogą obejmować także mniejsze wsparcie przedsiębiorstw, spowolnienie aktywizacji osób pozostających poza rynkiem pracy i trudności z realizacją nowych zadań ustawowych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były szczegółowe przyczyny obniżenia środków Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację programów promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej z 3 652 108 000 zł w 2025 r. do 2 147 808 000 zł w 2026 r.?

2. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Finansów dokonywały oceny skutków tej decyzji dla funkcjonowania powiatowych i miejskich urzędów pracy?

3. Czy rząd posiada obecnie pełną informację, w ilu urzędach pracy w kraju ograniczono lub wstrzymano zawieranie nowych umów w ramach instrumentów rynku pracy z powodu braku środków Funduszu Pracy?

4. Czy rząd posiada dane, w ilu województwach i powiatach ograniczenia środków FP uniemożliwiły realizację zobowiązań wynikających z umów zawartych w latach wcześniejszych?

5. Jakie środki z rezerwy Funduszu Pracy zostały uruchomione od początku 2026 r., w jakiej wysokości oraz na jakie cele zostały przeznaczone?

6. Czy środki z rezerwy Funduszu Pracy były lub są kierowane przede wszystkim na finansowanie bieżących zadań, takich jak staże, dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo zabezpieczenie projektów współfinansowanych z EFS+? Jeśli tak, to w jakiej skali? Rada Rynku Pracy wskazała, że już na początku roku część rezerwy musiała zostać uruchomiona dla województw łódzkiego i opolskiego.

7. Czy ministerstwo monitoruje wpływ ograniczeń środków FP na możliwość realizacji instrumentów fakultatywnych, w tym instrumentów wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa społeczne?

8. Czy ministerstwo dysponuje informacją, ile przedsiębiorstw społecznych utraciło w 2026 r. możliwość skorzystania z finansowania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników objętych reintegracją społeczno-zawodową z powodu ograniczeń środków FP?

9. Czy ministerstwo analizowało wpływ tej sytuacji na ciągłość zatrudnienia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz na trwałość miejsc pracy utworzonych przez przedsiębiorstwa społeczne?

10. Czy rząd planuje zwiększenie limitów środków Funduszu Pracy jeszcze w trakcie 2026 r., tak aby przywrócić możliwość finansowania form pomocy na poziomie porównywalnym do 2025 r., zgodnie z rekomendacją Rady Rynku Pracy?

11. Czy planowane są korekty zasad gospodarowania środkami FP lub rezerwą FP w trakcie roku budżetowego, tak aby urzędy pracy mogły realizować już zaciągnięte zobowiązania oraz uruchamiać nowe instrumenty wsparcia?

12. Czy ministerstwo planuje odrębne rozwiązania osłonowe dla przedsiębiorstw społecznych, które utraciły dostęp do finansowania składek lub innych instrumentów zatrudnieniowych w związku z ograniczeniami środków FP?

13. Czy rząd zamierza przedstawić parlamentowi i opinii publicznej zbiorczą informację o skutkach ograniczenia środków Funduszu Pracy dla publicznych służb zatrudnienia, przedsiębiorców oraz przedsiębiorstw społecznych?

14. Czy ministerstwo podejmie działania w celu zapewnienia, aby instrumenty przewidziane w ustawach rynku pracy i ekonomii społecznej były nie tylko formalnie dostępne, ale również realnie finansowane?

Skala ograniczeń środków Funduszu Pracy na 2026 r. oraz napływające z całego kraju sygnały od urzędów pracy, organizacji społecznych i przedsiębiorstw społecznych wskazują, że mamy do czynienia z problemem systemowym. Rada Rynku Pracy podniosła, że ograniczenie środków może osłabić skuteczność polityki rynku pracy, ograniczyć wsparcie przedsiębiorców, utrudnić realizację ustawowych zadań urzędów pracy oraz pogłębić problemy osób najbardziej oddalonych od rynku pracy.