Interpelacja w sprawie braku systemu wymiany informacji dotyczących rodzin przybywających do Polski z zagranicy oraz rodzin objętych pieczą zastępczą, które wyjechały za granicę

Szanowna Pani Minister,

do naszych biur poselskich docierają sygnały od asystentów rodziny, pracowników socjalnych oraz osób wykonujących zadania w obszarze pieczy zastępczej dotyczące istotnych problemów związanych z brakiem skutecznego systemu wymiany informacji o sytuacji rodzin przemieszczających się między państwami.

Praktycy wskazują, że obecnie nie istnieje narzędzie informatyczne umożliwiające szybkie i skuteczne pozyskanie informacji o historii wsparcia, prowadzonych postępowaniach, wcześniejszych interwencjach służb społecznych czy sytuacji opiekuńczo-wychowawczej rodziny, która przybywa do Polski z innego państwa. Analogiczny problem dotyczy rodzin, które były objęte wsparciem polskich instytucji, w tym rodzin zastępczych lub rodzin znajdujących się pod nadzorem służb społecznych, a następnie wyjechały na stałe za granicę.

W szczególności problem ten dotyczy rodzin sprawujących pieczę zastępczą. W przypadku ich wyjazdu do innego państwa możliwości monitorowania sytuacji dzieci, weryfikacji warunków opieki oraz kontynuowania współpracy między właściwymi instytucjami są bardzo ograniczone. Powoduje to ryzyko utraty ciągłości wsparcia, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do sytuacji, w których dobro dziecka pozostaje poza skuteczną kontrolą odpowiednich służb.

Pracownicy socjalni i asystenci rodziny zwracają uwagę, że brak dostępu do rzetelnej historii rodziny utrudnia przeprowadzenie właściwej diagnozy sytuacji, ocenę zagrożeń oraz planowanie adekwatnych działań pomocowych. Problem ten staje się coraz bardziej istotny w związku ze wzrastającą mobilnością obywateli oraz rosnącą liczbą rodzin przemieszczających się między państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące skali problemu braku dostępu do informacji o historii rodzin przybywających do Polski z zagranicy lub opuszczających kraj po objęciu wsparciem systemu pomocy społecznej i pieczy zastępczej?
2. Czy ministerstwo rozważa utworzenie krajowego systemu informatycznego umożliwiającego uprawnionym pracownikom socjalnym, asystentom rodziny oraz organizatorom rodzinnej pieczy zastępczej dostęp do informacji o wcześniejszych działaniach podejmowanych wobec rodziny przez instytucje publiczne?
3. Czy są prowadzone prace nad rozwiązaniami umożliwiającymi bezpieczną i zgodną z przepisami o ochronie danych osobowych wymianę informacji między polskimi służbami społecznymi a odpowiednimi instytucjami innych państw członkowskich Unii Europejskiej?
4. Jakie procedury obowiązują obecnie w przypadku wyjazdu za granicę rodziny zastępczej lub rodziny objętej nadzorem służb społecznych?
5. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby przypadków, w których po wyjeździe rodziny za granicę utracono możliwość skutecznego monitorowania sytuacji dzieci pozostających pod opieką tej rodziny?
6. Czy jest planowane stworzenie centralnego rejestru lub modułu informatycznego integrującego dane z obszaru pomocy społecznej, wsparcia rodziny oraz pieczy zastępczej, przy zachowaniu odpowiednich gwarancji ochrony danych osobowych?
7. Czy ministerstwo zamierza podjąć inicjatywy legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zapewnienie ciągłości monitorowania sytuacji dzieci przebywających w pieczy zastępczej w przypadku zmiany miejsca pobytu rodziny na terytorium innego państwa?

Problem wskazywany przez środowisko asystentów rodziny i pracowników pieczy zastępczej wymaga pilnej analizy, ponieważ dotyczy bezpieczeństwa dzieci, skuteczności działań pomocowych oraz możliwości realizacji ustawowych obowiązków przez służby społeczne. W dobie rosnącej mobilności transgranicznej konieczne wydaje się wypracowanie rozwiązań zapewniających odpowiedni przepływ informacji między instytucjami przy jednoczesnym poszanowaniu prawa do prywatności i ochrony danych osobowych.

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP