Interpelacja w sprawie stosowania sankcji za błędne przypisanie stawek podatku VAT w gastronomii oraz możliwości uproszczenia przepisów

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich dniach szerokie zainteresowanie opinii publicznej wzbudziła sprawa przedsiębiorcy prowadzącego działalność gastronomiczną, który został ukarany mandatem za błędne zastosowanie stawki VAT do sprzedawanego produktu. Sprawa wywołała dyskusję nie tylko na temat prawidłowości stosowania przepisów podatkowych, ale również ich przejrzystości oraz proporcjonalności stosowanych sankcji.

Przedstawiciele branży gastronomicznej od lat zwracają uwagę na trudności związane z prawidłowym stosowaniem różnych stawek VAT dla produktów o bardzo zbliżonym charakterze. W praktyce niewielkie różnice w składzie produktu mogą skutkować zastosowaniem odmiennej stawki podatku, co zwiększa ryzyko popełnienia błędu przez przedsiębiorców.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile mandatów karnych oraz innych sankcji nałożono w latach 2024–2026 za błędne zastosowanie stawek VAT w działalności gastronomicznej, jaka była ich średnia wysokość oraz jaka część tych spraw dotyczyła mikro- i małych przedsiębiorców?
2. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy dotyczące najczęściej występujących błędów związanych ze stosowaniem stawek VAT w gastronomii? Jeśli tak, jakie są główne wnioski z tych analiz?
3. Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone są prace lub analizy dotyczące uproszczenia zasad opodatkowania gotowych dań i posiłków oferowanych przez lokale gastronomiczne?
4. Czy Krajowa Administracja Skarbowa posiada wytyczne dotyczące stosowania pouczeń zamiast mandatów w przypadku pierwszego stwierdzonego naruszenia, które nie nosi znamion celowego działania i skutkuje niewielkim uszczupleniem należności podatkowych? Jeżeli tak, jak często w latach 2024–2026 stosowano pouczenie zamiast mandatu w tego rodzaju sprawach?
5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie zasady pierwszego pouczenia lub innych rozwiązań zwiększających proporcjonalność sankcji wobec mikro- i małych przedsiębiorców popełniających nieumyślne błędy w zakresie stosowania stawek VAT?

Celem interpelacji nie jest kwestionowanie obowiązujących przepisów ani działań organów skarbowych prowadzonych na podstawie prawa, lecz uzyskanie informacji, czy obecny system podatkowy zapewnia przedsiębiorcom wystarczającą przejrzystość i pewność prawa oraz czy stosowane instrumenty kontrolne i sankcyjne są adekwatne do charakteru stwierdzanych naruszeń. W szczególności zasadne wydaje się zbadanie, czy obowiązujące regulacje nie prowadzą do sytuacji, w których nieumyślne błędy przedsiębiorców skutkują sankcjami odbieranymi społecznie jako nieproporcjonalne.

Przejrzyste przepisy podatkowe oraz proporcjonalne działania administracji publicznej są istotnym elementem budowania zaufania obywateli do państwa i wspierania rozwoju przedsiębiorczości, szczególnie w sektorze mikro- i małych przedsiębiorstw.

Z poważaniem

Ewa Schädler
Posłanka na Sejm RP