Interpelacja w sprawie realizacji zapowiedzi legislacyjnych dotyczących emerytów pobierających wcześniejsze emerytury przed 6 czerwca 2012 r.

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zwracają się liczni emeryci należący do grupy kobiet urodzonych w latach 1954–1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 i w 1954 r., którzy pobierali wcześniejsze emerytury przyznane na podstawie wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r., a następnie przy ustalaniu emerytury powszechnej zostali objęci mechanizmem przewidzianym w art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jak wynika z wielokrotnie prezentowanego stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, problem tej grupy emerytów ma charakter szczególnie doniosły społecznie. Ministerstwo wskazało, że te osoby, podejmując decyzję o przejściu na wcześniejszą emeryturę, nie mogły przewidzieć skutków późniejszego wejścia w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, co mogło prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa.

Jednocześnie ministerstwo podkreśla, że sam przepis został wprowadzony z uzasadnionych powodów systemowych, związanych z eliminacją mechanizmu określanego w orzecznictwie jako „sztuczna kapitalizacja“ emerytury powszechnej. Oznacza to, że ustawodawca stoi obecnie przed koniecznością wypracowania rozwiązania godzącego zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa z zasadą stabilności finansów publicznych i spójności systemu emerytalnego.

Brak kompleksowych regulacji powoduje, że emeryci są zmuszeni do dochodzenia swoich praw przed sądami. Prowadzi to do narastającego chaosu prawnego i nierównego traktowania obywateli. Szczególne zaniepokojenie budzą sygnały dotyczące rozbieżności orzeczniczych występujących nawet w obrębie tego samego sądu. Wskazuje się bowiem, że w analogicznych stanach faktycznych dotyczących wcześniejszych emerytur przyznanych przed czerwcem 2012 r. zapadają odmienne rozstrzygnięcia. Przykładem mają być sprawy rozpoznawane przez Sąd Okręgowy w Świdnicy, gdzie w części postępowań zapadają wyroki korzystne dla emerytów, natomiast w innych – pomimo podobnych okoliczności – sąd oddala odwołania. Taka sytuacja prowadzi do poczucia niesprawiedliwości oraz podważa zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Należy przy tym podkreślić, że osoby objęte problemem to w większości seniorzy, dla których wieloletnie postępowania sądowe stanowią znaczące obciążenie finansowe i psychiczne. Brak jednoznacznych regulacji ustawowych skutkuje koniecznością indywidualnego dochodzenia roszczeń, mimo że problem ma charakter systemowy.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad stosownym projektem ustawy oraz który departament Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiada za przygotowanie projektu?
2. Kiedy jest planowana publikacja projektu ustawy oraz rozpoczęcie konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych?
3. Jakie są podstawowe założenia projektowanych rozwiązań? Czy projekt będzie obejmował wszystkie kobiety z roczników 1954–1959 oraz mężczyzn z roczników 1949–1952 i 1954 r., którzy pobierali wcześniejsze emerytury na podstawie wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r.?
4. Czy projekt przewiduje automatyczne przeliczenie świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czy też konieczne będzie składanie indywidualnych wniosków przez zainteresowanych?
5. Czy jest planowane przyznanie prawa do wyrównania świadczeń za okres pobierania emerytury ustalonej z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej?
6. Jeżeli są przewidywane wyrównania, to za jaki okres będą one wypłacane oraz czy będą obejmowały odsetki?
7. Jaką liczbę osób obejmą projektowane rozwiązania oraz jaki będzie szacowany koszt ich wdrożenia dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa?

W ocenie wielu zainteresowanych dalsze przedłużanie stanu niepewności prawnej prowadzi do pogłębiania poczucia nierówności i zmusza seniorów do prowadzenia wieloletnich sporów sądowych. Zasadne jest zatem możliwie szybkie przedstawienie szczegółowych założeń projektowanych rozwiązań oraz harmonogramu ich wdrażania.

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP