Interpelacja w sprawie wsparcia z budżetu państwa dla dużych miast i metropolii

Każde duże miasto i metropolia w Polsce boryka się obecnie z wieloma problemami, które można rozwiązać dzięki dobrej współpracy na szczeblu rząd-samorząd. Dziś chcę zwrócić uwagę na wyzwania, jakie stoją przed samorządem Królewskiego Miasta Krakowa. Są one niezwykle ważne - gdyż stolica Małopolski jest dla wielu wizytówką naszego kraju z uwagi na niezwykle zabytkowy charakter tkanki miejskiej. Kraków ściąga liczną rzeszę turystów - w 2022 roku samorząd szacował ich liczbę na 8,4 mln odwiedzających. Jednak Kraków to przede wszystkim ogromny ośrodek, który powinien zadbać o możliwie jak najwyższy komfort życia swoich mieszkańców. Z badań wynika, że do największych wyzwań należy znaczne ulepszenie systemu transportowego w Krakowie. Mieszkańcy, aktywiści, naukowcy i część przedstawicieli samorządu od lat postulują rozpoczęcie procesu budowy metra w Krakowie. Także i ja jestem zwolennikiem tego rozwiązania.

W maju tego roku minie 10 lat od czasu, w którym mieszkańcy królewskiego Krakowa zostali zapytani w referendum o budowę metra w stolicy Małopolski. Wtedy większość mieszkańców pozytywnie odniosła się do pomysłu budowy sieci podziemnej kolei w mieście. Jednak sama dyskusja o takim systemie transportowym w Krakowie m.in. wśród ekspertów trwa od lat 60. Pewnym istotnym przyspieszeniem w tym procesie było podpisanie we wrześniu 2018 r. umowy z firmą ILF Consulting Engineers Polska na opracowanie studium dla bezkolizyjnej komunikacji w Krakowie, w tym metra.

Przez lata miasto Kraków skłaniało się do budowy premetra. Jednym z argumentów miały być finanse. Według bardzo wstępnych szacunków budowa premetra kosztowałaby około 6 mld złotych, zaś klasycznej formy kolei podziemnej nawet dwa razy więcej - czyli 12 mld zł. To wyliczenia sprzed lat. Osobiście jestem zwolennikiem pozyskania środków rządowych i europejskich i realizacji pełnoskalowej i komplementarnej inwestycji.

"Z analiz finansowych wynika, że możliwy do sfinansowania i utrzymania bez dofinansowania zewnętrznego jest wyłącznie wariant premetra na odcinku Wzgórza Krzesławickie-Jasnogórska" – wyjaśniał w jednym z wywiadów prezydent Krakowa prof. Jacek Majchrowski.

Dziś na marzenia mieszkańców Krakowa o sprawnym i funkcjonalnym systemie transportowym trzeba nałożyć możliwości finansowe samorządu. Trzeba jasno stwierdzić, że w obecnej kondycji finansowej, w jakiej znajduje się miasto, bez znaczącego wsparcia z budżetu państwa i pozyskania środków zewnętrznych niemal nie będzie możliwa budowa tego systemu transportu zbiorowego. A o tym, że jest on niezbędny przekonują się niemal każdego dnia mieszkańcy Krakowa, Małopolski oraz turyści licznie odwiedzający dawną stolicę Polski. Wszechobecne korki są dziś prawdziwym koszmarem mieszkańców. Metro i połączony z nim sprawny system transportu miejskiego byłby więc panaceum na te problemy.

Warto jednak dodać, że na tle europejskich krajów plany Krakowa dotyczące budowy metra nie są z pewnością megalomanią czy przeskalowaną inwestycją - do czego próbuje przekonać część polityków. Poza stolicami poszczególnych państw, system metra posiada m.in Lozanna w Szwajcarii, Brescia we Włoszech, Rennes i Lille we Francji, Porto w Portugalii czy Bilbao w Hiszpanii. Na tle Krakowa są to często miasta kilka razy mniejsze (pod względem ludności) i z pewnością nie tak atrakcyjne turystycznie, jak stolica Małopolski. Metro funkcjonuje także w Rzymie, który jest miastem o unikalnych walorach zabytkowych. Te przykłady pokazują, że uwzględniając charakter miasta, możliwości techniczne (wykonanie tuneli metodą górniczą) i potoki pasażerów, metro powinno być inwestycją, która będzie realizowana w najbliższych latach w królewskim Krakowie.

Z uwagi na wagę sprawy proszę o nadanie powyższej interpelacji wysokiego priorytetu i możliwie jak najszybszą i najbardziej szczegółową odpowiedź na poniższe pytania.

1. Czy władze polskiego rządu uważają za zasadne budowę linii metra w Krakowie (proszę o odpowiedź na podstawie posiadanych przez poszczególne resorty wszelkich danych analitycznych/finansowych/społecznych/gospodarczych przy uwzględnieniu także kierunków rozwoju dla dużych miast w aktualnie prowadzonej strategii rządu D. Tuska)?

2. Czy Państwo Ministrowie widzą możliwość wpisania do budżetu państwa w kolejnych latach znaczących środków finansowych - minimum 6 mld złotych - przeznaczonych na budowę metra w Krakowie? Jakie są możliwości finansowe budżetu państwa w tym zakresie? Czy ministerstwa mogą zagwarantować mieszkańcom Krakowa, że inwestycja ta może liczyć na finansowanie ze środków krajowych?

3. Czy władze Krakowa lub małopolscy parlamentarzyści zwracali się do ministra finansów, ministra infrastruktury lub ministra funduszy i polityki regionalnej z wnioskiem o wsparcie finansowe inwestycji polegającej na budowie metra w Krakowie?

4. Czy poszczególne resorty będą wspierać finansowo (ze środków krajowych, ale także zewnętrznych) duże metropolie pod kątem rozwiązywania największych wyzwań, przed którymi stoją te ośrodki?

5. Czy obecny rząd popiera utworzenie metropolii krakowskiej (lub metropolii małopolskiej ze stolicą w Krakowie) i dedykowanie specjalnych środków budżetowych na jej rozwój? Czy przygotowane są w tej sprawie projekty ustaw w Państwa resortach?