Interpelacja w sprawie zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, w tym przyszłości zabytkowej Parowozowni Gniezno

Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister,

w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się do Państwa w sprawie planowanej sprzedaży przez PKP SA zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno. Jest to jeden z najważniejszych i największych zachowanych obiektów dziedzictwa kolejowego w Polsce, a według przedstawicieli organizacji społecznych także jeden z największych tego typu kompleksów pokolejowych w Europie. Obiekt obejmuje rozległy teren z licznymi historycznymi budynkami, w tym halami wachlarzowymi, i od lat pełni istotną funkcję dla lokalnej społeczności oraz środowisk zajmujących się historią kolejnictwa.

Obecnie PKP SA przygotowuje obiekt do sprzedaży. Jednocześnie organizacje społeczne i gospodarcze z Gniezna – Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno, Polska Grupa Wodorowa, Wielkopolska Izba Gospodarcza oraz Stowarzyszenie HALO! – przedstawiły koncepcję zagospodarowania kompleksu pod nazwą „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru. Strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji“. Zakłada ona połączenie funkcji muzealnej, kulturalnej, edukacyjnej, technologicznej i biznesowo-eventowej, w tym utworzenie Interaktywnego Narodowego Muzeum Kolejnictwa, Centrum Transferu Technologii Wodorowych, przestrzeni kultury oraz centrum konferencyjno-eventowego.

Sprawa gnieźnieńskiej parowozowni wymaga jednak pilnej reakcji, ponieważ obiekt znajduje się w stanie postępującej degradacji, a przedstawiciele strony społecznej wskazują w szczególności na zły stan dachów i ryzyko dalszego niszczenia zabytkowej substancji. Sprzedaż tak ważnego obiektu bez jasnych gwarancji dotyczących ochrony dziedzictwa, przyszłego sposobu użytkowania oraz zabezpieczenia przed dalszą degradacją może doprowadzić do utraty unikatowego zabytku techniki.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Pytania do Ministerstwa Infrastruktury:

1. Na jakim etapie znajduje się procedura sprzedaży kompleksu Parowozowni Gniezno przez PKP SA oraz jaki jest przewidywany tryb i harmonogram sprzedaży?
2. Czy przed podjęciem decyzji o sprzedaży analizowano możliwość pozostawienia kompleksu w zasobie podmiotu publicznego, przekazania go samorządowi, instytucji kultury lub innemu podmiotowi publicznemu? Czy rozważa się czasowe wstrzymanie sprzedaży obiektu do czasu oceny wariantu publiczno-społecznego?
3. Czy PKP SA prowadziło lub prowadzi rozmowy z miastem Gniezno, samorządem województwa wielkopolskiego, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organizacjami społecznymi lub innymi podmiotami w sprawie przyszłości kompleksu? Jeśli tak, to jakie płyną ustalenia z tych rozmów? A jeśli nie, to czy takie rozmowy są planowane?
4. Czy w przypadku sprzedaży nieruchomości jest planowane wpisanie do warunków przetargu lub umowy sprzedaży szczegółowych zobowiązań nabywcy dotyczących zachowania zabytkowego charakteru obiektu, jego zabezpieczenia, remontu oraz przyszłej funkcji?
5. W jakim stanie technicznym są dachy budynków Parowozowni Gniezno? Jak przedstawia się ogólny stan całego kompleksu?
6. Czy ministerstwo zna założenia strategii: „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej strategii? Czy rozważa powołanie zespołu roboczego z udziałem PKP SA, samorządu, właściwych ministerstw, konserwatora zabytków i organizacji społecznych w tym temacie?

Pytania do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego:

1. Jakimi informacjami dysponuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zakresie stanu zachowania zabytkowego kompleksu Parowozowni Gniezno oraz czy obecny stan techniczny obiektu może stanowić zagrożenie dla zachowania jego zabytkowej substancji?
2. Czy stosowna dla tego obiektu instytucja zajmująca się ochroną zabytków podejmowała w ostatnich latach działania kontrolne wobec Parowozowni Gniezno? Czy wobec obecnego właściciela obiektu wydano w ostatnim czasie zalecenia, decyzje lub nakazy dotyczące zabezpieczenia, remontu bądź prac konserwatorskich?
3. Czy ministerstwo rozważa wsparcie finansowe lub organizacyjne dla zabezpieczenia i rewitalizacji Parowozowni Gniezno oraz czy analizowano możliwość utworzenia lub współtworzenia w tym miejscu instytucji kultury, muzeum techniki albo oddziału istniejącej instytucji muzealnej?
4. Czy ministerstwo zna koncepcję „Od Pary do Wodoru“? Jakie jest stanowisko resortu wobec tej koncepcji? Czy dostrzega możliwość wsparcia jej komponentu muzealnego, edukacyjnego i kulturalnego oraz czy zamierza włączyć się w rozmowy między PKP SA, samorządem, organizacjami społecznymi i innymi resortami w sprawie przyszłości Parowozowni Gniezno?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP