Interpelacja w sprawie zapewnienia właściwej obsługi osób z niepełnosprawnościami na polskich lotniskach

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie standardów obsługi osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów na polskich lotniskach, ze szczególnym uwzględnieniem obsługi pasażerów wymagających wsparcia asystenta, pomocy przy kontroli bezpieczeństwa, odprawie oraz wejściu na pokład samolotu.

W dniu 9 maja grupa podopiecznych/pracowników Zakładu Aktywności Zawodowej w Białych Błotach wraz z opiekunami/kadrą udała się w podróż do Turcji, do Antalyi. Grupa liczyła 45 osób, w tym 35 osób z niepełnosprawnościami. Wylot odbywał się z lotniska w Gdańsku. Z przekazanych informacji wynika, że osoby wymagające szczególnego wsparcia były prawidłowo oznakowane, a lotnisko zostało wcześniej poinformowane o charakterze grupy i jej potrzebach.

Niestety, już na etapie kontroli bezpieczeństwa oraz odprawy pojawiły się poważne trudności organizacyjne i komunikacyjne. Opiekunowie wskazują na długi czas oczekiwania na asystenta osoby z niepełnosprawnością, brak ciągłości wsparcia po podstawieniu wózka, niewystarczającą wyrozumiałość ze strony części pracowników oraz brak właściwego przekazania informacji do obsługi samolotu. Szczególnie niepokojące jest to, że w grupie znajdowały się osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi oraz chorobami psychicznymi, dla których sytuacje związane z kontrolą, pośpiechem, tłumem, zmianą miejsca i brakiem jasnej komunikacji mogą być szczególnie trudne i stresujące.

Osoby te miały założone zielone smycze ze słonecznikami, będące międzynarodowym symbolem ukrytych niepełnosprawności, sygnalizującym potrzebę większej uważności, cierpliwości i wsparcia. Mimo tego opiekunowie odnieśli wrażenie, że system obsługi nie zadziałał w sposób należyty, a osoby z niepełnosprawnościami nie otrzymały pomocy adekwatnej do swoich potrzeb.

Szczególne znaczenie ma porównanie tej sytuacji z obsługą, jaką grupa otrzymała po przylocie na lotnisko w Turcji. Tam osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie zostali objęci zorganizowaną pomocą, otrzymali asystenta do dyspozycji oraz realne wsparcie w przejściu przez procedury lotniskowe.

Pokazuje to, że możliwe jest stworzenie systemu obsługi, który nie tylko formalnie przewiduje pomoc, ale rzeczywiście zapewnia pasażerom bezpieczeństwo, spokój i poszanowanie ich godności.

Sprawa ta ma znaczenie szersze niż jednostkowe doświadczenie jednej grupy. Osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do podróżowania na równych zasadach z innymi pasażerami, a obowiązkiem instytucji publicznych oraz podmiotów zarządzających infrastrukturą transportową jest zapewnienie im faktycznej, a nie wyłącznie deklaratywnej dostępności. Brak odpowiedniego przygotowania personelu, brak koordynacji między służbami lotniskowymi, przewoźnikiem i obsługą samolotu oraz niewłaściwa komunikacja mogą prowadzić do sytuacji naruszających poczucie bezpieczeństwa i godności osób szczególnie wrażliwych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie standardy i procedury obowiązują obecnie na polskich lotniskach w zakresie obsługi grup zorganizowanych, w których znajdują się osoby z niepełnosprawnościami, w tym osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi, psychicznymi oraz ukrytymi?
2. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi nadzór lub monitoring nad jakością realizacji usług asysty dla osób z niepełnosprawnościami na lotniskach, w szczególności w zakresie czasu oczekiwania na asystenta, ciągłości wsparcia oraz przekazywania informacji pomiędzy lotniskiem, służbami bezpieczeństwa i przewoźnikiem?
3. Czy personel lotniskowy, pracownicy kontroli bezpieczeństwa oraz osoby odpowiedzialne za obsługę pasażerów przechodzą obowiązkowe szkolenia dotyczące kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami intelektualnymi, psychicznymi i ukrytymi, w tym rozpoznawania symbolu zielonej smyczy ze słonecznikami?
4. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu ujednolicenie i podniesienie standardów obsługi osób z niepełnosprawnościami na polskich lotniskach, tak aby wsparcie było zapewniane w sposób sprawny, ciągły i godny od momentu wejścia na lotnisko do zajęcia miejsca w samolocie?
5. Czy w opisanej sytuacji możliwe jest przeprowadzenie kontroli lub zwrócenie się do właściwego zarządcy lotniska oraz odpowiednich służb o wyjaśnienie, dlaczego mimo wcześniejszego zgłoszenia grupy i widocznego oznakowania osób wymagających wsparcia nie zapewniono im obsługi na poziomie odpowiadającym ich potrzebom?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP
Iwona Maria Kozłowska