Interpelacja w sprawie możliwości rekultywacji historycznych składowisk odpadów komunalnych bez konieczności stosowania trybu art. 26 ustawy o odpadach

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie interpretacji przepisów dotyczących zamykania i rekultywacji wieloletnich, historycznych składowisk odpadów komunalnych.

Problem ten ma charakter ogólnokrajowy, jednak szczególnie jaskrawym przykładem trudności, z jakimi mierzą się samorządy, jest sytuacja w gminie Fałków (województwo świętokrzyskie). Na jej terenie znajdują się dwa historyczne składowiska odpadów komunalnych - w miejscowościach Fałków oraz Czermno. Były one eksploatowane przez gminę wiele lat temu. Samorząd dysponuje dla nich dokumentacją historyczną oraz przeglądami ekologicznymi. W przypadku obiektu w Czermnie oficjalny przegląd potwierdza, że składowisko ma charakter historyczny, usytuowane jest na gruntach słabo przepuszczalnych i nie stwierdzono tam istotnego zagrożenia dla głównego poziomu wodonośnego. Eksperci wprost rekomendowali jego formalne zamknięcie i rekultywację.

Niestety, z racji upływu lat, w archiwach brakuje części dawnej dokumentacji formalnej (np. decyzji lokalizacyjnej). Z tego powodu organy administracji rozważają obecnie zastosowanie wobec gminy trybu z art. 26 ustawy o odpadach, czyli wydanie decyzji nakazującej całkowite usunięcie stamtąd odpadów jako z miejsca „nieprzeznaczonego do ich składowania”.

Jako poseł oraz osoba blisko współpracująca z samorządami muszę podkreślić, że w skali całego kraju całkowite usunięcie zdeponowanych przed laty mas odpadów jest dla budżetów lokalnych operacją ekonomicznie niewykonalną. Co więcej, próba uregulowania sytuacji w ten sposób często przynosi skutki odwrotne do zamierzonych – logistyka, przeładunek i destabilizacja ułożonej od dekad bryły składowiska mogą wywołać poważne, wtórne szkody dla środowiska. W ocenie samorządów oraz ekspertów z zakresu inżynierii środowiska, o wiele bardziej zasadne i bezpieczne jest umożliwienie prowadzenia działań polegających na zabezpieczeniu technologicznym, ograniczeniu emisji oraz rekultywacji biologicznej, bez zmuszania gmin do kosztownego wywożenia starych odpadów.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w przypadku historycznych składowisk komunalnych, które były eksploatowane przez gminę przed wejściem w życie obecnych przepisów środowiskowych i dla których istnieje dokumentacja eksploatacyjna lub przeglądy ekologiczne, dopuszczalne jest zastosowanie procedury zamknięcia i rekultywacji składowiska zamiast wydawania decyzji w trybie art. 26 ustawy o odpadach?

2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dopuszcza możliwość uznania takich obiektów za historyczne składowiska wymagające rekultywacji środowiskowej, a nie za miejsca nielegalnego magazynowania odpadów?

3. Czy dopuszczalne jest pozostawienie części zdeponowanych odpadów w miejscu ich historycznego zdeponowania, pod warunkiem wykonania zabezpieczenia środowiskowego, ograniczenia infiltracji wód opadowych, wykonania warstw rekultywacyjnych, prowadzenia monitoringu środowiskowego oraz wykonania rekultywacji technicznej i biologicznej?

4. Czy w ocenie ministerstwa możliwe jest wykorzystanie procesu odzysku R10 lub innych procesów odzysku do wykonania rekultywacji takich obiektów, jeżeli działania te prowadzą do ograniczenia oddziaływania historycznego składowiska na środowisko?

5. Czy ministerstwo przewiduje możliwość finansowania rekultywacji historycznych składowisk komunalnych w modelu: „zamknięcie+rekultywacja”, a nie wyłącznie: „usunięcie wszystkich odpadów i ich transport do innych instalacji”?

6. Czy istnieją wytyczne, interpretacje lub przykłady praktyczne dotyczące rekultywacji historycznych składowisk komunalnych bez konieczności całkowitego usuwania zdeponowanych odpadów?

7. Czy ministerstwo rozważa opracowanie jednolitych wytycznych dla marszałków województw, starostów i gmin dotyczących postępowania z historycznymi składowiskami niespełniającymi współczesnych wymagań technicznych?

Z poważaniem

Lucjan Marek Pietrzczyk
Poseł na Sejm RP