Interpelacja w sprawie przyjazdów zagranicznych studentów do Polski z krajów spoza Unii Europejskiej w latach 2023-2026

Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację w sprawie przyjazdów do Polski cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy deklarowali zamiar podjęcia lub kontynuowania studiów na polskich uczelniach w latach: 2023, 2024, 2025 oraz 2026.

Sprawa ta wymaga szczególnej uwagi państwa polskiego, ponieważ dotyczy jednocześnie kilku niezwykle istotnych obszarów: bezpieczeństwa wewnętrznego, polityki migracyjnej, szczelności systemu wizowego, wiarygodności polskiego szkolnictwa wyższego oraz skuteczności nadzoru nad legalnością pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Umiędzynarodowienie polskich uczelni może być zjawiskiem korzystnym, o ile odbywa się w sposób uporządkowany, przejrzysty, kontrolowany i zgodny z interesem państwa. Polska ma prawo przyjmować studentów zagranicznych, którzy rzeczywiście chcą zdobywać wykształcenie na naszych uczelniach, respektują polskie prawo i spełniają wymogi pobytowe. Jednocześnie państwo ma obowiązek przeciwdziałać sytuacjom, w których procedura studencka staje się jedynie pretekstem do uzyskania wizy, wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo legalizacji pobytu bez faktycznego zamiaru studiowania.

W ostatnich latach opinia publiczna coraz częściej zwraca uwagę na ryzyko wykorzystywania systemu rekrutacji na studia przez obywateli państw trzecich wyłącznie jako furtki migracyjnej. Szczególne znaczenie ma zatem ustalenie, ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy uzyskali możliwość przyjazdu do Polski w związku ze studiami, faktycznie podjęło naukę, ilu ukończyło pierwszy rok studiów, ilu ukończyło cały program kształcenia, a ilu przerwało studia, zostało skreślonych z listy studentów lub nigdy realnie nie rozpoczęło nauki.

Nie mniej ważne jest ustalenie, co stało się z osobami, które nie kontynuowały studiów. Państwo polskie powinno mieć rzetelną wiedzę, czy te osoby opuściły terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy też pozostały w kraju, a jeżeli pozostały – na jakiej podstawie prawnej. Brak takiej wiedzy oznaczałby poważną lukę w systemie kontroli migracji, szczególnie w kontekście bezpieczeństwa granic, zagrożeń hybrydowych oraz konieczności ochrony porządku publicznego.

W mojej ocenie konieczne jest również zbadanie, czy właściwe instytucje państwowe – w szczególności Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Straż Graniczna, Urząd do Spraw Cudzoziemców oraz uczelnie wyższe – skutecznie wymieniają między sobą informacje. Bez sprawnego przepływu danych niemożliwe jest realne monitorowanie, czy osoba, która otrzymała wizę lub zezwolenie pobytowe w celu studiowania, rzeczywiście studiuje, czy też wykorzystała status studenta jedynie jako narzędzie do wjazdu do Polski.

Problem ten ma także wymiar systemowy. Jeżeli w przypadku określonych państw pochodzenia, określonych uczelni, określonych kierunków studiów lub określonych pośredników rekrutacyjnych występuje szczególnie wysoki odsetek osób niepodejmujących studiów albo przerywających naukę już na początkowym etapie, państwo powinno mieć mechanizmy pozwalające na szybką reakcję. Brak takiej reakcji może prowadzić do utrwalenia patologii, osłabienia zaufania do polskich uczelni oraz narażenia Polski na niekontrolowane zjawiska migracyjne.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ilu obywateli państw spoza Unii Europejskiej przyjechało do Polski w latach: 2023, 2024, 2025 oraz 2026 w celu podjęcia lub kontynuowania studiów, z podziałem na poszczególne lata, obywatelstwa/narodowości oraz państwa, z których osoby te przybyły?
2. Ilu obywateli państw spoza Unii Europejskiej otrzymało w latach: 2023, 2024, 2025 oraz 2026 wizę, zezwolenie na pobyt czasowy albo inny dokument uprawniający do wjazdu lub pobytu w Polsce w związku z podjęciem lub kontynuowaniem studiów, z podziałem na rok, obywatelstwo, państwo złożenia wniosku oraz rodzaj dokumentu?
3. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy przyjechali do Polski w celu studiowania w latach 2023–2026, faktycznie podjęło studia na polskich uczelniach, a jaki procent stanowiły te osoby w stosunku do wszystkich, które uzyskały możliwość wjazdu lub pobytu w Polsce w związku ze studiami?
4. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy rozpoczęli studia w Polsce w latach 2023–2026, ukończyło pierwszy rok studiów, z podaniem liczby oraz odsetka tych osób w podziale na rok rozpoczęcia studiów, obywatelstwo oraz uczelnie publiczne i niepubliczne?
5. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy przyjechali do Polski w celu studiowania, ukończyło cały program studiów, a ilu go nie ukończyło, z podaniem danych liczbowych i procentowych w podziale na rok przyjazdu, obywatelstwo, poziom studiów oraz rodzaj uczelni?
6. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej zostało skreślonych z listy studentów, zrezygnowało ze studiów, nie zaliczyło pierwszego roku albo w ogóle nie podjęło nauki mimo uzyskania dokumentu uprawniającego do wjazdu lub pobytu w Polsce w związku ze studiami?
7. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy przyjechali do Polski w latach 2023–2026 w celu studiowania, ma potwierdzone opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z podziałem na rok przyjazdu, obywatelstwo, państwo pochodzenia oraz podstawę ustalenia opuszczenia Polski?
8. Ilu cudzoziemców z państw spoza Unii Europejskiej, którzy przyjechali do Polski w latach 2023–2026 w celu studiowania, według dostępnych danych nadal przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym ilu spośród nich nie podjęło studiów, przerwało studia, zostało skreślonych z listy studentów albo nie ukończyło programu studiów?
9. Czy właściwe organa państwa mają jeden spójny system pozwalający powiązać dane dotyczące wydania wizy lub zezwolenia pobytowego, faktycznego przekroczenia granicy, statusu studenta, przebiegu studiów, skreślenia z listy studentów, ukończenia studiów oraz opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jeżeli nie – jakie działania zostaną podjęte w celu stworzenia takiego systemu?
10. Czy rząd analizował skalę możliwych nadużyć polegających na wykorzystywaniu procedury studenckiej jako sposobu wjazdu lub legalizacji pobytu w Polsce, w tym czy zidentyfikowano państwa pochodzenia, uczelnie, kierunki studiów lub pośredników rekrutacyjnych, w przypadku których występuje szczególnie wysoki odsetek osób niepodejmujących nauki, przerywających studia lub pozostających w Polsce mimo utraty statusu studenta?

Jednocześnie wnoszę o przekazanie danych w formie tabelarycznej, najlepiej także w formacie umożliwiającym dalszą analizę, obejmujących co najmniej następujące kategorie:

- rok przyjazdu do Polski,
- obywatelstwo/narodowość,
- państwo, z którego cudzoziemiec przybył,
- liczba osób, które otrzymały wizę lub zezwolenie pobytowe w celu studiowania,
- liczba osób, które faktycznie podjęły studia,
- liczba i procent osób, które ukończyły pierwszy rok studiów,
- liczba i procent osób, które ukończyły cały program studiów,
- liczba i procent osób, które nie ukończyły studiów,
- liczba osób skreślonych z listy studentów,
- liczba osób, które przerwały studia lub nie podjęły nauki,
- liczba i procent osób, które mają potwierdzone opuszczenie terytorium Polski,
- liczba i procent osób, które nadal przebywają na terytorium Polski,
- liczba osób, których aktualny status pobytowy nie jest znany właściwym organom państwa.