Interpelacja w sprawie zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia zmian w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej

Szanowna Pani Ministro,

w związku z opublikowanym w dniu 15 maja 2026 r. projektem ustawy o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, zwracamy się do Pani z interpelacją dotyczącą projektowanych zmian w zakresie kształcenia położnych oraz ich potencjalnych skutków dla bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet, noworodków oraz przyszłości opieki położniczej w Polsce.

Projekt w obecnym kształcie budzi poważne zastrzeżenia środowiska położnych, uczelni medycznych, pacjentek oraz ekspertów zajmujących się opieką okołoporodową. Szczególnie niepokojące są rozwiązania przewidziane w art. 75 oraz kolejnych przepisach dotyczących integracji ścieżek kształcenia pielęgniarek i położnych. Projektowane regulacje mogą prowadzić do faktycznego ograniczenia autonomii zawodu położnej, osłabienia odrębności kompetencyjnej tej profesji oraz stopniowej marginalizacji położnictwa jako samodzielnego zawodu medycznego.

Należy przypomnieć, że zgodnie z obowiązującą ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej, położna stanowi odrębny zawód medyczny, posiadający własny zakres kompetencji, odpowiedzialności zawodowej oraz samodzielny model kształcenia. Zgodnie z ustawą z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej:

– art. 2 ust. 1 i 2 wskazuje, że pielęgniarka i położna są odrębnymi zawodami medycznymi,
– art. 5 ustawy określa samodzielny zakres wykonywania zawodu położnej, obejmujący opiekę nad kobietą, ciężarną, rodzącą, położnicą, noworodkiem oraz prowadzenie fizjologicznej ciąży i porodu. Projektowane zmiany prowadzą do zacierania granic kompetencyjnych pomiędzy zawodami oraz osłabienia autonomii zawodowej położnych poprzez ujednolicanie kompetencji i modelu kształcenia. Stanowi to zagrożenie dla zachowania zawodu położnej jako samodzielnego zawodu medycznego i pozostaje sprzeczne z europejskimi standardami wynikającymi z dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych.

Projektowane zmiany zmierzają natomiast do podporządkowania położnictwa modelowi pielęgniarskiemu poprzez stworzenie mechanizmu uzyskiwania kwalifikacji położnej po ukończeniu studiów pielęgniarskich oraz dodatkowego 18-miesięcznego szkolenia. Rozwiązanie to stoi w sprzeczności z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia oraz Międzynarodowej Konfederacji Położnych, które od wielu lat wskazują na konieczność wzmacniania autonomii zawodowej położnych, utrzymywania odrębnych ścieżek edukacyjnych oraz rozwijania modelu, w którym opieka prowadzona jest przez samodzielną położną.

Zawód położnej – co podkreśla środowisko położnych – nie jest li tylko specjalizacją pielęgniarską. Położna jest samodzielną specjalistką odpowiedzialną za kompleksową opiekę nad kobietą na każdym etapie życia – od edukacji zdrowotnej i profilaktyki, przez opiekę ginekologiczną, ciążę, poród i połóg, aż po wsparcie kobiet w okresie menopauzalnym i geriatrycznym. Ograniczanie odrębności zawodu położnej może bezpośrednio wpłynąć na jakość świadczeń zdrowotnych kierowanych do milionów Polek.

Zdaniem środowiska położnych proponowane zmiany:

– ograniczają znaczenie specjalistycznego przygotowania położniczego,
– prowadzą do marginalizacji odrębnego toku nauczania położnych,
– pomijają specyfikę kompetencji zawodowych położnej,
– mogą skutkować obniżeniem jakości opieki nad kobietą na każdym etapie jej życia.

Szczególne obawy budzi również ryzyko naruszenia standardów określonych w dyrektywie 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. W środowisku położnych pojawiają się uzasadnione wątpliwości, czy proponowany model kształcenia będzie spełniał wymogi dotyczące praktycznego przygotowania położnych, w tym liczby samodzielnie przyjętych porodów oraz zakresu nadzoru nad pacjentkami. W konsekwencji może dojść do utraty automatycznego uznawania polskich dyplomów położnych w państwach Unii Europejskiej.

Z kolei Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wielokrotnie podkreślała konieczność:

– wzmacniania samodzielności zawodowej położnych,

– inwestowania w odrębne kształcenie położnicze,

– zwiększania roli położnych w systemie ochrony zdrowia kobiet i noworodków.

Projekt ustawy nie uwzględnia również pogłębiającego się kryzysu kadrowego w położnictwie. Według danych środowiskowych znaczna część aktywnych zawodowo położnych znajduje się obecnie w wieku przedemerytalnym. Zamiast wzmacniania atrakcyjności zawodu oraz tworzenia nowoczesnego modelu kształcenia zachęcającego młode osoby do wyboru położnictwa, projekt przewiduje rozwiązania wydłużające i komplikujące ścieżkę uzyskania kwalifikacji zawodowych. Dodatkowo organizacje reprezentujące środowisko położnych podnoszą problem braku konsultacji społecznych oraz pominięcie głosu przedstawicieli zawodu przy opracowywaniu projektowanych zmian.

W związku z powyższym proszę Panią o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie analizy merytoryczne, kadrowe i systemowe stanowiły podstawę do opracowania projektu integrującego ścieżki kształcenia pielęgniarek i położnych?

2. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło ocenę skutków projektowanych zmian dla liczby osób podejmujących studia położnicze oraz dla przyszłej dostępności świadczeń położniczych w Polsce?

3. Czy sporządzono ekspertyzę prawną dotyczącą zgodności proponowanych zmian z dyrektywą 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz ryzyka utraty automatycznego uznawania kwalifikacji polskich położnych na terenie Unii Europejskiej?

4. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada analizy dotyczące wpływu projektowanych zmian na bezpieczeństwo opieki okołoporodowej oraz dostępność samodzielnej opieki położniczej dla kobiet?

5. Z jakich powodów odstąpiono od modelu bezpośredniego, autonomicznego kształcenia położnych rekomendowanego przez Światową Organizację Zdrowia oraz Międzynarodową Konfederację Położnych?

6. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wycofanie lub zmianę art. 75 projektu ustawy w zakresie dotyczącym uzyskiwania kwalifikacji położnej po ukończeniu studiów pielęgniarskich?

7. Czy ministerstwo kontynuuje prace dotyczące nowego świadczenia polegającego na poradzie edukacyjnej dedykowanej kobietom w wieku 45-55 lat, dotyczącej zwiększenia świadomości o menopauzie i sposobach łagodzenia jej objawów? Porad takich miałyby w założeniu udzielać położne, a prace na wprowadzeniem rozwiązania rozpoczęła minister Izabela Leszczyna.

8. Jakie organizacje reprezentujące środowisko położnych zostały formalnie zaangażowane w proces konsultacji społecznych projektu ustawy?

9. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie dodatkowych konsultacji społecznych z udziałem środowiska położnych, uczelni medycznych oraz organizacji zrzeszających pacjentki?

10. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu przeciwdziałania luce pokoleniowej w zawodzie położnej oraz zabezpieczenia stabilności kadrowej opieki okołoporodowej w Polsce?

Z poważaniem