Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłatach świadczenia 800+ dla uchodźczyń z Ukrainy

Szanowna Pani Ministro,

na początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę Polska wykazała się solidarnością. Jako sojusznik, najbliższy sąsiad, przyjęliśmy setki tysięcy uchodźczyń i uchodźców, a następnie stworzyliśmy system, który miał im umożliwić godne życie w naszym kraju. Niestety kolejne elementy tego systemu są obecnie rozmontowywane lub zaczynają działać nieprawidłowo. Taka sytuacja dotyczy m.in. wypłaty świadczeń przez ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje bowiem wypłaty świadczenia rodzinnego 800+. Uprawnieni do jego pobierania są także, zgodnie z zeszłoroczną nowelizacją, aktywni zawodowo Ukraińcy i Ukrainki, których dzieci chodzą do polskich szkół lub przedszkoli. Warunek ten nie dotyczy wypłaty 800+ na dzieci z niepełnosprawnościami oraz na dzieci będące obywatelami Polski. ZUS ma co miesiąc kontrolować, czy prawo do pobierania świadczenia nadal istnieje. Równocześnie w systemie zaszły kolejne zmiany wywołane wygaszeniem tzw. specustawy ukraińskiej, w wyniku czego wypłacanie 800+ dla osób z PESEL-em UKR zostało wstrzymane, a uprawnieni do świadczenia musieli złożyć nowe wnioski na okres świadczeniowy 2025/2026.

Należy zaznaczyć, że wobec wygaszania ośrodków zbiorowego zakwaterowania dla ukraińskich uchodźczyń i uchodźców, wiele osób musi radzić sobie w zupełnie nowej sytuacji finansowej. Także Ukrainki i Ukraińcy pracujący, niemieszkający w OZZ, ale zarabiający często kwoty w okolicach płacy minimalnej, polegają na 800+ jako wsparciu budżetu w bieżących wydatkach. Dlatego tak ważne jest, by osoby, które mają prawo do tego świadczenia, faktycznie otrzymywały je od ZUS. Dla nich i dla grup szczególnie wrażliwych (kobiet z niepełnosprawnością, matek dzieci z niepełnosprawnością, starszych kobiet wychowujących dzieci objęte tymczasową opieką itd.) kwestia przetrwania albo nieprzetrwania miesiąca. Według danych Fundacji AB Show ponad 60% uchodźczyń i uchodźców ma problemy finansowe, brakuje im środków na wynajem mieszkania (30%), na wyżywienie, zaspokojenie podstawowych potrzeb (ponad 40%).

I właśnie w tym kontekście należy odczytywać informacje organizacji pozarządowych, że w przypadku wielu wniosków o świadczenie 800+ ZUS przekroczył dwumiesięczny termin na ich rozpatrzenie. Od tych administracyjnych decyzji, inaczej niż w przypadku większości polskich świadczeniobiorców, naprawdę zależy bezpieczeństwo i jakość życia Ukrainek i Ukraińców. Według danych z 11 maja 2026 r. rodziny z Ukrainy złożyły 117,5 tys. wniosków o 800+, a na razie przyznano około 50,5 tys. świadczeń. To oznacza, że jeszcze ponad połowa wniosków nie została rozpatrzona.

W związku z powyższym zwracam się do ministerstwa z następującymi pytaniami:

1. Z czego wynikają opóźnienia w rozpatrywaniu ukraińskich wniosków o świadczenie 800+?
2. Ile czasu realnie zajmie ich rozpatrzenie?
3. W jaki sposób ZUS będzie przeprowadzać kontrole uprawnienia do świadczeń co miesiąc?
4. Jakie działania ministerstwo podejmuje, by comiesięczne kontrole nie spowodowały „przypadkowych” utrat świadczeń?

Z poważaniem

Franciszek Sterczewski