Interpelacja w sprawie przyszłości szkół specjalnych w północnej części woj. mazowieckiego oraz zapewnienia bezpieczeństwa i specjalistycznego wsparcia uczniom z głębszymi niepełnosprawnościami

Szanowna Pani Minister,

jako poseł reprezentujący północną część województwa mazowieckiego zwracam się do Pani Minister w sprawie sytuacji szkół specjalnych funkcjonujących w powiatowych i mniejszych miejscowościach regionu północnego Mazowsza.

W ostatnich latach obserwujemy konsekwentne promowanie modelu edukacji włączającej, zakładającego zwiększenie obecności uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkołach ogólnodostępnych. Sama idea wyrównywania szans edukacyjnych zasługuje na wsparcie, jednak doświadczenia rodziców, nauczycieli oraz samorządów z północnego Mazowsza pokazują wyraźnie, że szkoły specjalne pozostają niezbędnym elementem systemu edukacji, szczególnie dla uczniów:

- z głębszą niepełnosprawnością intelektualną,
- ze sprzężonymi niepełnosprawnościami,
- z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD),
- wymagających stałej terapii, rehabilitacji i indywidualnego wsparcia.

W praktyce to właśnie szkoły specjalne oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają:

- wyższy poziom bezpieczeństwa uczniów,
- indywidualne podejście terapeutyczne,
- odpowiednio przygotowaną kadrę specjalistyczną,
- właściwe warunki lokalowe i organizacyjne,
- możliwość prowadzenia kompleksowej rehabilitacji i terapii.

Rodzice dzieci z większymi trudnościami rozwojowymi coraz częściej podkreślają, że szkoły ogólnodostępne – mimo zaangażowania nauczycieli – nie są obecnie przygotowane kadrowo, organizacyjnie i infrastrukturalnie do zapewnienia odpowiedniego poziomu opieki wszystkim uczniom wymagającym specjalistycznego wsparcia.

Szczególnie widoczne jest to w północnej części Mazowsza, gdzie:

- odległości pomiędzy placówkami są znaczne,
- dostęp do specjalistów jest ograniczony,
- samorządy borykają się z rosnącymi kosztami utrzymania szkół specjalnych,
- występują trudności z pozyskaniem pedagogów specjalnych, psychologów i terapeutów.

Jednocześnie system edukacji nie nadąża za gwałtownym wzrostem liczby diagnoz zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz potrzebą zapewnienia uczniom indywidualnej terapii i specjalistycznej opieki psychologiczno-pedagogicznej.

Coraz częściej pojawiają się również głosy rodziców oraz środowisk eksperckich wskazujące, że samo określenie „szkoła specjalna” może mieć charakter stygmatyzujący wobec uczniów uczęszczających do tego typu placówek.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi analizy dotyczące funkcjonowania szkół specjalnych w północnej części województwa mazowieckiego, w szczególności pod kątem:

- dostępności placówek,
- liczby uczniów,
- zapotrzebowania na specjalistów,
- potrzeb inwestycyjnych?

2. Czy MEN dostrzega, że szkoły specjalne zapewniają uczniom z głębszymi niepełnosprawnościami wyższy poziom bezpieczeństwa oraz bardziej efektywną terapię niż wiele szkół ogólnodostępnych?

3. Czy ministerstwo planuje utrzymanie i rozwój szkolnictwa specjalnego jako trwałego i równorzędnego elementu polskiego systemu edukacji?

4. Czy prowadzone są analizy dotyczące wzrostu liczby uczniów z ASD w województwie mazowieckim oraz wpływu tego zjawiska na wydolność systemu kształcenia specjalnego?

5. Czy przewidywana jest nowelizacja podstawowych aktów prawnych regulujących funkcjonowanie szkolnictwa specjalnego, w szczególności:

- ustawy Prawo oświatowe,
- ustawy o systemie oświaty,
- rozporządzeń MEN dotyczących kształcenia specjalnego,
- przepisów dotyczących pomocy psychologiczno-pedagogicznej?

6. Jeżeli tak, to jakie kierunki zmian legislacyjnych są obecnie rozważane przez ministerstwo?

7. Czy MEN rozważa zmianę nazewnictwa placówek określanych obecnie jako „szkoły specjalne” lub „specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze”, tak aby ograniczyć stygmatyzację uczniów i ich rodzin?

8. Czy prowadzone są konsultacje z rodzicami, pedagogami specjalnymi oraz organizacjami społecznymi dotyczące ewentualnej zmiany nazewnictwa tych placówek?

9. Czy obecnie realizowane są programy finansowane ze środków krajowych lub funduszy europejskich wspierające:

- modernizację szkół specjalnych,
- rozwój infrastruktury terapeutycznej,
- zakup specjalistycznego sprzętu,
- modernizację internatów,
- rozwój kadry pedagogicznej i terapeutycznej, szczególnie w powiatach północnego Mazowsza?

10. Jakie środki finansowe zostały przeznaczone w latach 2024–2026 na inwestycje w szkołach specjalnych w województwie mazowieckim, ze szczególnym uwzględnieniem północnej części regionu?

11. Czy MEN planuje uruchomienie nowych programów inwestycyjnych skierowanych do szkół specjalnych funkcjonujących poza dużymi aglomeracjami miejskimi?

12. Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu przeciwdziałania niedoborom kadrowym wśród:

- pedagogów specjalnych,
- psychologów,
- terapeutów,
- logopedów,
- nauczycieli pracujących z uczniami z ASD, szczególnie na terenach powiatowych i wiejskich?

Szanowna Pani Minister, szkoły specjalne pełnią niezwykle ważną funkcję społeczną, edukacyjną i terapeutyczną. Dla wielu rodzin z północnego Mazowsza są jedynym miejscem gwarantującym dzieciom bezpieczeństwo, odpowiednie warunki rozwoju oraz profesjonalną terapię dostosowaną do ich indywidualnych potrzeb.

Dlatego działania państwa w obszarze edukacji włączającej nie mogą prowadzić do marginalizacji szkolnictwa specjalnego, które dla wielu uczniów pozostaje najlepszą i najbezpieczniejszą formą edukacji.

Z poważaniem

Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP