Interpelacja w sprawie ograniczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia finansowania świadczeń diagnostycznych, w tym badań wysokospecjalistycznych oraz endoskopowych

Szanowna Pani Minister,

w związku z przyjętym w dniu 28 kwietnia 2026 r. stanowiskiem Rady Powiatu w Janowie Lubelskim dotyczącym wprowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia od dnia 1 kwietnia 2026 r. ograniczenia finansowania części świadczeń diagnostycznych, w tym wysokospecjalistycznych badań obrazowych oraz badań endoskopowych, zwracam się z prośbą o pilne wyjaśnienia oraz podjęcie działań zmierzających do przywrócenia pełnej dostępności tych świadczeń dla pacjentów.

Z informacji przekazanych przez samorząd powiatu janowskiego wynika, że zarządzenie nr 34/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2026 r. doprowadziło do faktycznego wprowadzenia limitów na realizację części badań diagnostycznych finansowanych ze środków NFZ, w szczególności rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii oraz kolonoskopii. Ograniczenia te mają skutkować znaczącym zmniejszeniem finansowania świadczeń po przekroczeniu określonych limitów.

Sytuacja ta budzi poważny niepokój zarówno wśród pacjentów, jak i podmiotów leczniczych. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy Szpitala w Janowie Lubelskim, dla którego powiat janowski jest podmiotem tworzącym. Placówka ta zabezpiecza potrzeby zdrowotne mieszkańców całego regionu i już obecnie mierzy się z problemami finansowymi oraz rosnącymi kosztami funkcjonowania. Dalsze ograniczanie finansowania diagnostyki może doprowadzić do pogorszenia sytuacji ekonomicznej szpitala, wydłużenia kolejek oraz ograniczenia dostępności świadczeń dla mieszkańców powiatu janowskiego i okolicznych powiatów.

W praktyce wprowadzone limity mogą doprowadzić do wydłużenia czasu oczekiwania na badania diagnostyczne, ograniczenia profilaktyki zdrowotnej, opóźnienia wykrywania chorób nowotworowych oraz pogorszenia skuteczności leczenia pacjentów.

Szczególne obawy dotyczą ograniczeń w zakresie badań endoskopowych, takich jak kolonoskopia. Jak wskazują oficjalne materiały publikowane przez administrację publiczną, rak jelita grubego należy do najczęściej występujących nowotworów w Polsce, a wczesna diagnostyka znacząco zwiększa szanse skutecznego leczenia. Ograniczenie dostępności badań profilaktycznych może prowadzić do późniejszego wykrywania chorób, a tym samym do wzrostu śmiertelności.

Należy również zauważyć, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, podkreślając konieczność wzmacniania działań prewencyjnych oraz promowania regularnych badań profilaktycznych. Wprowadzanie limitów na świadczenia diagnostyczne pozostaje w sprzeczności z tymi założeniami.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były rzeczywiste przyczyny wprowadzenia przez NFZ ograniczeń finansowania badań diagnostycznych, w tym rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii oraz kolonoskopii?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało wpływ przedmiotowych ograniczeń na czas oczekiwania pacjentów na badania diagnostyczne oraz na wykrywalność chorób nowotworowych?
3. Jakie oszczędności finansowe mają zostać osiągnięte w wyniku wprowadzonych ograniczeń i czy dokonano analizy kosztów społecznych oraz zdrowotnych tych działań?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wycofanie lub zmianę zarządzenia Prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ z dnia 31 marca 2026 r.?
5. Czy resort zdrowia przewiduje zwiększenie środków finansowych dla Szpitala w Janowie Lubelskim oraz innych szpitali powiatowych realizujących diagnostykę obrazową i endoskopową?
6. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu realizacji założeń Roku Profilaktyki Zdrowotnej 2026 w sytuacji ograniczania dostępu do badań profilaktycznych i diagnostycznych?
7. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi konsultacje z samorządami powiatowymi oraz podmiotami leczniczymi w zakresie skutków wprowadzonych ograniczeń dla funkcjonowania szpitali powiatowych?

Z poważaniem

Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP