Interpelacja w sprawie działań Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących ochrony misji humanitarnych do Strefy Gazy, pomocy konsularnej i dyplomatycznej dla osób związanych z Polską, w tym studenta Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, dostępu humanitarnego, kontroli obrotu strategicznego z Izraelem oraz ewakuacji medycznych

Szanowny Panie Premierze, Szanowny Panie Ministrze Obrony Narodowej,
Szanowny Panie Ministrze Finansów i Gospodarki,
Szanowny Panie Ministrze Spraw Zagranicznych,
Szanowny Panie Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji,
Szanowna Pani Minister Zdrowia,

do mojego biura wpłynęła korespondencja obywatelska dotycząca sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy, bezpieczeństwa osób uczestniczących w cywilnych misjach humanitarnych, w tym w Globalnej Flotylli Sumud i konwoju lądowym, a także działań Polski i Unii Europejskiej wobec naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego. Autor korespondencji postuluje podjęcie działań w pięciu obszarach: wsparcia inicjatyw na forum Rady Bezpieczeństwa ONZ, zapewnienia ochrony konsularnej polskim uczestnikom misji, intensyfikacji działań dyplomatycznych na rzecz zakończenia przemocy i zapewnienia korytarza humanitarnego, wprowadzenia ograniczeń w obrocie bronią i towarami strategicznymi z Izraelem oraz zwiększenia skali ewakuacji medycznych i działań na rzecz osób zatrzymanych.

Sprawa wymaga aktualizacji w świetle najnowszych doniesień z 20 i 21 maja 2026 r. Według agencji Reuters izraelskie siły przechwyciły flotyllę zmierzającą do Strefy Gazy na wodach międzynarodowych, po czym osoby zatrzymane przewieziono do izraelskiego portu. Reuters i AP podają, że sprawa dotyczy około 430 uczestników flotylli z wielu państw, w tym obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej.

Szczególne znaczenie ma publikacja w mediach społecznościowych izraelskiego ministra bezpieczeństwa narodowego Itamara Ben-Gvira. Według Reutersa opublikowane nagranie pokazuje zatrzymane osoby klęczące w rzędach, z rękami związanymi za plecami, podczas gdy minister był obecny na miejscu i komentował sytuację. AP relacjonuje, że Ben-Gvir opublikował nagrania, na których przechodził między zatrzymanymi, drwił z nich i wzywał premiera Izraela do osadzenia ich na długi czas w więzieniach dla terrorystów.

Według relacji organizacji Adalah oraz prawników przywoływanych przez media zatrzymani zgłaszali przemoc fizyczną i psychiczną, naruszenia prawa do rzetelnej procedury, użycie gumowych kul i paralizatorów, wymuszanie pozycji stresowych, długotrwałe klęczenie, poniżające traktowanie, przemoc seksualizowaną i upokorzenia, w tym zrywanie hidżabów. Część osób miała wymagać pomocy medycznej.

Publikacja Ben-Gvira i sposób traktowania zatrzymanych wywołały reakcje międzynarodowe. Komisja Europejska wskazała, że każda osoba zatrzymana musi być traktowana w sposób dla niej bezpieczny, z poszanowaniem godności oraz zgodnie z prawem międzynarodowym. Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa określił zachowanie Ben-Gvira jako całkowicie nieakceptowalne i wezwał do natychmiastowego uwolnienia członków flotylli. Reuters podał również, że minister spraw zagranicznych RP wezwał izraelskiego chargé d’affaires, potępił zachowanie Ben-Gvira i zażądał wyjaśnień oraz uwolnienia zatrzymanych.

Jako posłanka z okręgu wyborczego obejmującego Wrocław jestem także szczególnie zaniepokojona faktem, że wśród zatrzymanych jest Kareem Awad, 24-letni student Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, który dołączył do Globalnej Flotylli Sumud jako wolontariusz medyczny i zrezygnował z udziału w końcowych egzaminach medycznych, aby uczestniczyć w misji humanitarnej.

Z tego samego materiału wynika, że Kareem Awad płynął na statku Elengi przewożącym ponad 200 kg pomocy humanitarnej dla mieszkańców Strefy Gazy. Według organizatorów celem misji było przełamanie blokady i utworzenie korytarza humanitarnego, a załoga deklarowała, że nie zamierza schodzić na ląd. 18 maja, około 130 mil morskich od Gazy, izraelskie wojsko przechwyciło flotyllę. Organizatorzy wskazują, że doszło do tego na wodach międzynarodowych. 19 maja utracono kontakt z Kareemem, a rzecznik polskiej sekcji Globalnej Flotylli Sumud poinformował, że około godz. 14 został on przechwycony przez wojsko Izraela jako jeden z trzech członków polskiej delegacji, obok Łukasza Kozaka i Agaty Wisłockiej.

Materiał prasowy wskazuje również, że według rzecznika polskiej sekcji Globalnej Flotylli Sumud w kierunku łodzi Elengi, na której znajdował się Kareem Awad, siły izraelskie oddały przynajmniej jeden strzał słyszalny i widoczny w transmisji na żywo ze statku. Po utracie kontaktu znajomi Kareema zorganizowali we Wrocławiu spontaniczną demonstrację, przechodząc spod Galerii Dominikańskiej przez Rynek i domagając się informacji o losie studenta oraz nagłośnienia sprawy jego zatrzymania.

Zakres tych spraw wymaga współdziałania resortów odpowiedzialnych za politykę zagraniczną, ochronę konsularną i dyplomatyczną, kontrolę obrotu strategicznego, obronność, zdrowie, sprawy wewnętrzne i współpracę z mechanizmami unijnymi. Z tego względu zwracam się o wspólną odpowiedź w zakresie właściwości poszczególnych organów administracji rządowej.

Bez przesądzania ustaleń wymagających potwierdzenia przez właściwe służby państwowe, aktualne doniesienia o przechwytywaniu jednostek flotylli humanitarnej, zatrzymaniach uczestników misji, poniżającym traktowaniu osób pozbawionych wolności, możliwym użyciu siły wobec jednostki Elengi, barierach w dostępie do pomocy humanitarnej, skali potrzeb medycznych w Strefie Gazy oraz zarzutach naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego uzasadniają przedstawienie Sejmowi informacji o stanowisku i działaniach Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Rada Ministrów, Ministerstwo Spraw Zagranicznych albo Stałe Przedstawicielstwo RP przy ONZ podjęły działania wobec członków Rady Bezpieczeństwa ONZ lub przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa ONZ w celu pilnego omówienia bezpieczeństwa cywilnych misji humanitarnych zmierzających do Strefy Gazy? Jeżeli tak, proszę o wskazanie dat, formy i adresatów tych działań.

2. Czy rząd rozważa wystąpienie do państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa ONZ o zainicjowanie posiedzenia Rady, debaty, konsultacji albo spotkania w formule Arria dotyczących ochrony cywilnych misji humanitarnych, dostępu do pomocy humanitarnej oraz przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego w Strefie Gazy?

3. Jakie stanowisko Polska prezentuje obecnie w ONZ, Unii Europejskiej oraz w relacjach dwustronnych w sprawie ochrony personelu humanitarnego, dziennikarzy, medyków i aktywistów uczestniczących w działaniach pomocowych na rzecz ludności cywilnej w Strefie Gazy?

4. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmuje działania na rzecz ustanowienia lub wzmocnienia bezpiecznego, stałego i nadzorowanego międzynarodowo korytarza humanitarnego do Strefy Gazy, w tym korytarzy morskich i lądowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie właściwych forów, partnerów i dotychczasowych efektów.

5. Czy Polska zabiega w Unii Europejskiej o wspólne stanowisko dotyczące ochrony cywilnych konwojów humanitarnych, odpowiedzialności za ataki na personel humanitarny oraz konieczności zapewnienia niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy?

6. Czy rząd planuje przekazać Sejmowi albo sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych informację o działaniach podejmowanych w tej sprawie na forum ONZ i UE, w tym o ewentualnych ograniczeniach proceduralnych, z którymi Polska mierzy się jako państwo niebędące członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ?

7. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdza udział osób wskazywanych w korespondencji obywatelskiej i doniesieniach medialnych – w szczególności Łukasza Kozaka, Agaty Wisłockiej, Laury Kwoczały Al-Subaih, Radosława Muniaka oraz Kareema Awada, studenta Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wskazywanego jako członek polskiej delegacji – w Globalnej Flotylli Sumud albo w lądowym konwoju humanitarnym do Strefy Gazy? Jeżeli nie, czy MSZ prowadzi czynności weryfikujące te informacje?

8. Czy według stanu wiedzy MSZ którakolwiek z osób wymienionych w pytaniu 7 została zatrzymana, pozbawiona możliwości swobodnego kontaktu, ranna, zawrócona albo objęta inną czynnością władz państwa trzeciego? Proszę o informację w zakresie możliwym do ujawnienia bez naruszania prywatności i bezpieczeństwa tych osób.

9. Czy MSZ, we współpracy z MSWiA i właściwymi służbami, potwierdza przechwycenie Kareema Awada przez wojsko Izraela 19 maja 2026 r. około godz. 14 oraz utratę kontaktu z nim po zatrzymaniu? Proszę o wskazanie, w zakresie możliwym do ujawnienia, jego miejsca pobytu, stanu zdrowia, statusu prawnego z punktu widzenia działań państwa polskiego, państwa właściwego do ochrony konsularnej oraz możliwości działania Polski we współpracy z państwem jego obywatelstwa, władzami uczelni i organizatorami misji.

10. Jakie czynności podjęły polskie placówki dyplomatyczne i konsularne w Izraelu, Egipcie, Turcji, Grecji, na Cyprze lub w innych właściwych państwach w celu ustalenia miejsca pobytu, bezpieczeństwa i potrzeb konsularnych lub dyplomatycznych osób wskazywanych jako uczestnicy polskiej delegacji, w tym Kareema Awada, Łukasza Kozaka i Agaty Wisłockiej?

11. Jakie działania MSZ podjęło w związku z wrocławskim wymiarem sprawy Kareema Awada, w tym czy nawiązano kontakt z Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, osobami bliskimi lub wskazanymi przez niego osobami kontaktowymi, organizatorami Globalnej Flotylli Sumud oraz przedstawicielami państwa jego obywatelstwa? Czy wyznaczono osobę albo komórkę odpowiedzialną za bieżące przekazywanie informacji w tej sprawie?

12. Czy Ministerstwo Zdrowia, we współpracy z MSZ i Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, podjęło działania informacyjne lub organizacyjne dotyczące bezpieczeństwa i sytuacji Kareema Awada jako studenta uczelni medycznej we Wrocławiu, a także ewentualnego wsparcia społeczności akademickiej, która organizuje działania informacyjne i apeluje o pomoc w ustaleniu jego losu?

13. Czy MSZ zabezpieczyło, pozyskało albo zweryfikowało nagrania i inne materiały z transmisji na żywo ze statku Elengi, w tym doniesienia, że w kierunku łodzi, na której znajdował się Kareem Awad, siły izraelskie oddały co najmniej jeden strzał? Czy rząd zwrócił się do władz Izraela o wyjaśnienie tej okoliczności oraz o zachowanie materiału dowodowego?

14. Jakie wystąpienia dyplomatyczne MSZ podjęło wobec władz Izraela, Egiptu, Turcji lub innych właściwych państw w sprawie zatrzymanych uczestników flotylli, w tym w związku z nagraniami opublikowanymi przez ministra Itamara Ben-Gvira? Proszę o wskazanie dat, formy i adresatów tych wystąpień, w tym informacji, czy wystąpienia obejmowały żądanie natychmiastowego uwolnienia zatrzymanych, przeprosin, wyjaśnienia okoliczności poniżającego traktowania, gwarancji bezpieczeństwa, dostępu konsularnego oraz opieki medycznej.

15. Czy MSZ uruchomiło lub planuje uruchomić punkt kontaktowy, dyżur kryzysowy albo inną procedurę informowania rodzin, osób bliskich, uczelni i organizatorów misji o stanie bezpieczeństwa osób związanych z Polską, które zostały zatrzymane lub których miejsce pobytu wymaga ustalenia?

16. Jakie procedury MSZ stosuje w przypadku przechwycenia jednostki cywilnej albo zatrzymania osoby związanej z Polską, uczestniczącej w międzynarodowej misji humanitarnej, w szczególności gdy czynność ma miejsce na wodach międzynarodowych albo w rejonie spornym?

17. Czy MSZ korzysta albo zamierza skorzystać ze współpracy unijnej, w tym Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności, w zakresie wsparcia konsularnego, ewakuacyjnego lub informacyjnego, jeżeli sytuacja bezpieczeństwa uczestników misji będzie tego wymagała?

18. Czy w przypadku jednostek pod polską banderą albo jednostek, na których znajdują się obywatele polscy lub osoby stale związane z Polską, MSZ podjęło działania wobec państw bandery, organizatorów flotylli oraz właściwych organizacji międzynarodowych w celu zapewnienia wymiany informacji i ochrony osób cywilnych?

19. Czy Rada Ministrów lub właściwe ministerstwa przeprowadziły analizę możliwości wprowadzenia krajowego zakazu albo ograniczeń w zakresie obrotu bronią, amunicją, sprzętem wojskowym, usługami pośrednictwa, pomocą techniczną, szkoleniami, licencjami, technologiami oraz towarami podwójnego zastosowania z Izraelem? Jeżeli tak, proszę o wskazanie daty, zakresu oraz wniosków z tej analizy.

20. Czy od 7 października 2023 r. odmówiono wydania zezwoleń lub wydano, zawieszono albo cofnięto zezwolenia dotyczące eksportu, transferu, pośrednictwa lub pomocy technicznej w odniesieniu do Izraela? Proszę o podanie danych w zakresie możliwym do ujawnienia, z rozbiciem na lata, rodzaj czynności, kategorię towarów lub usług oraz wartość.

21. Jak organ kontroli obrotu stosuje kryteria wynikające ze wspólnego stanowiska Rady UE 2008/944/WPZiB, w szczególności kryteria dotyczące poszanowania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, w sprawach dotyczących obrotu z Izraelem?

22. Czy rząd ocenia, że istnieje ryzyko użycia eksportowanych z Polski lub transferowanych za zgodą polskich organów towarów, technologii albo usług w działaniach naruszających międzynarodowe prawo humanitarne lub prawa człowieka w Strefie Gazy? Jeżeli tak, jakie działania ograniczające zostały podjęte?

23. Czy Rada Ministrów rozważa przyjęcie rozporządzenia albo innego aktu przewidzianego prawem krajowym, który zakazywałby lub ograniczał obrót określonymi towarami strategicznymi z Izraelem? Jeżeli nie, proszę o wskazanie przyczyn prawnych lub politycznych.

24. Czy Polska opowiada się na forum Unii Europejskiej za wspólnym embargiem na eksport broni, amunicji, sprzętu wojskowego, technologii lub usług wojskowych do Izraela albo za zaostrzeniem kontroli transferów, które mogą mieć wpływ na sytuację ludności cywilnej w Strefie Gazy?

25. Czy rząd wydał organom administracji lub spółkom Skarbu Państwa wytyczne dotyczące powstrzymania się od zawierania nowych umów, wykonywania usług lub transferów, które mogłyby wspierać działania wojskowe prowadzone z naruszeniem prawa międzynarodowego?

26. Jakie mechanizmy zapobiegają obchodzeniu ewentualnych ograniczeń przez reeksport, pośrednictwo, transfer przez państwa trzecie, usługi serwisowe, licencje, części zamienne lub niematerialny transfer technologii?

27. Czy rząd planuje przygotować publiczną informację dla Sejmu o praktyce wydawania zezwoleń i odmów w obrocie strategicznym z Izraelem oraz o zgodności tej praktyki z zobowiązaniami Polski wynikającymi z prawa krajowego, unijnego i międzynarodowego?

28. Ile osób ewakuowanych medycznie ze Strefy Gazy zostało dotychczas przyjętych do leczenia w Polsce od 7 października 2023 r., z podziałem na dzieci, osoby dorosłe i osoby towarzyszące? Jeżeli Polska nie przyjęła takich osób, proszę o wskazanie przyczyn.

29. Czy Polska zgłosiła Komisji Europejskiej, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, WHO albo innym partnerom gotowość przyjęcia pacjentów ze Strefy Gazy wymagających leczenia specjalistycznego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie liczby miejsc, profilu świadczeń i dat zgłoszeń.

30. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi rozpoznanie wolnych zasobów szpitali publicznych w zakresie leczenia dzieci, osób po amputacjach, osób z oparzeniami, urazami wojennymi, chorobami onkologicznymi oraz innych pacjentów w stanie wymagającym pilnej ewakuacji medycznej ze Strefy Gazy?

31. Czy rząd planuje zwiększyć udział Polski w ewakuacjach medycznych w ramach Europejskiego Mechanizmu Ochrony Ludności lub innych mechanizmów unijnych i międzynarodowych? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu, kryteriów i źródeł finansowania.

32. Jakie działania podejmuje Polska na forum UE, ONZ i w relacjach dwustronnych, aby ewakuacje medyczne odbywały się z poszanowaniem prawa pacjentów i ich rodzin do powrotu oraz nie prowadziły do trwałego przymusowego wysiedlenia ludności cywilnej ze Strefy Gazy?

33. Jakie procedury przewidziano dla statusu pobytowego, opieki zdrowotnej, tłumaczeń, opieki psychologicznej, edukacji dzieci, pobytu osób towarzyszących i późniejszego powrotu pacjentów po zakończeniu leczenia?

34. Czy MSZ podjęło działania dyplomatyczne w sprawie zatrzymanych pracowników medycznych i innych osób cywilnych ze Strefy Gazy, w tym dr. Hussama Abu Safiyi? Jeżeli tak, proszę o wskazanie forów, adresatów i zakresu tych działań.

35. Czy Polska zabiega o dostęp Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, WHO lub innych właściwych organizacji do zatrzymanych pracowników medycznych oraz o zapewnienie im rzetelnej procedury, kontaktu z rodziną, opieki medycznej i ochrony przed torturami lub złym traktowaniem?

36. Czy rząd zamierza przedstawić Sejmowi informację o dotychczasowym i planowanym udziale Polski w medycznej pomocy humanitarnej dla ludności cywilnej Strefy Gazy, w tym o barierach prawnych, logistycznych i finansowych utrudniających zwiększenie skali pomocy?

Dla ułatwienia przygotowania odpowiedzi proszę o udzielenie jej przez poszczególne organy w następującym zakresie właściwości:

minister spraw zagranicznych: pytania 1–11, 13–18, 24, 29, 31–32, 34–35.
minister finansów i gospodarki: pytania 19–27.
minister obrony narodowej: pytania 19–22, 24–26.
minister spraw wewnętrznych i administracji: pytania 9, 17, 28–33, 36.
minister zdrowia: pytania 11–12, 28–33 i 36.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek