Interpelacja w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z posiedzeniem Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej, podczas którego omówiono problemy związane z dzierżawą gruntów rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad przeprowadzania przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przetargów ograniczonych ofertowych.

Ziemia rolna pozostająca w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powinna służyć przede wszystkim rozwojowi rzeczywistych gospodarstw rodzinnych prowadzących produkcję rolną i trwale związanych z lokalnym środowiskiem. Tymczasem rolnicy oraz organizacje rolnicze wskazują na przypadki obchodzenia celu przetargów ofertowych poprzez tworzenie gospodarstw wyłącznie „pod przetarg”, krótkotrwałe meldunki, wykazywanie symbolicznej powierzchni gospodarstwa lub minimalnej obsady zwierząt wyłącznie w celu uzyskania punktów.

Szczególne wątpliwości budzi wykorzystywanie preferencji przewidzianych dla osób, które nie ukończyły 40. roku życia. Co do zasady wspieranie młodych rolników jest rozwiązaniem słusznym i potrzebnym, jednak preferencje te powinny służyć osobom faktycznie rozpoczynającym lub rozwijającym gospodarstwo rolne, a nie podmiotom, które spełniają kryteria jedynie formalnie i krótkotrwale.

Za pozytywny należy uznać kierunek zmian zmierzających do zwiększenia szans gospodarstw faktycznie produkcyjnych, w tym propozycję wprowadzenia kryterium dotyczącego przychodów i kosztów prowadzonej działalności rolniczej. Rozwiązanie to może ograniczyć sytuacje, w których państwowa ziemia trafia do podmiotów formalnie spełniających kryteria, ale niewykazujących realnego potencjału produkcyjnego.

Jednocześnie przed wprowadzeniem zmian konieczne jest przygotowanie pełnej analizy dotychczasowych wyników przetargów ofertowych. Bez rzetelnych danych nie sposób ocenić, czy obecne kryteria faktycznie wspierały gospodarstwa rodzinne, młodych rolników rozwijających produkcję oraz gospodarstwa utrzymujące zwierzęta, czy też tworzyły pole do nadużyć.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zleci KOWR przygotowanie pełnych statystyk dotyczących oferentów, którzy w ostatnich 3 latach wygrali przetargi ograniczone ofertowe na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?

2. Czy statystyki te zostaną przygotowane w podziale na lata oraz województwa?

3. Czy analiza obejmie w szczególności:

• wiek zwycięskich oferentów ustalony na dzień ogłoszenia wykazu nieruchomości zasobu przeznaczonych do dzierżawy, z wyodrębnieniem osób, które nie ukończyły 40. roku życia;
• powierzchnię gospodarstwa przed przetargiem;
• powierzchnię gospodarstwa po doliczeniu gruntów uzyskanych w dzierżawę;
• wielkość stada wyrażoną w DJP;
• obsadę DJP w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych przed przetargiem i po uzyskaniu dzierżawy;
• informację, czy adres stałego zameldowania oferenta istniał przez okres krótszy niż 12 miesięcy przed datą publikacji ogłoszenia przetargu;
• informację, czy zwycięski oferent realizował projekt w ramach operacji typu „Premie dla młodych rolników” lub „Restrukturyzacja małych gospodarstw” objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 albo w ramach interwencji I.11 „Premie dla młodych rolników” lub I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw” objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027?

4. Czy ministerstwo rozważa cykliczne publikowanie takich danych przez KOWR w formie zagregowanej, z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych?

5. Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie preferencji dla osób mających nie więcej niż 40 lat w taki sposób, aby obejmowały one przede wszystkim rolników faktycznie rozpoczynających lub rozwijających gospodarstwo rolne, w szczególności realizujących jeden z ww. instrumentów wsparcia w ramach PROW 2014–2020 lub PS WPR 2023–2027?

6. Czy ministerstwo rozważa silniejsze powiązanie kryterium obsady zwierząt z całkowitą powierzchnią gospodarstwa po uzyskaniu dzierżawy, tak aby punktacja premiowała rzeczywistą produkcję zwierzęcą, a nie jedynie symboliczną obsadę wykazywaną na potrzeby przetargu?

7. Czy ministerstwo popiera kierunek zwiększenia znaczenia gospodarstw produkcyjnych, w tym wprowadzenie kryterium uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności rolniczej?

8. Czy ministerstwo przewiduje przygotowanie jednolitych wytycznych dla oddziałów terenowych KOWR w zakresie weryfikacji rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez oferentów?

9. W jakim terminie ministerstwo przedstawi wyniki analizy dotychczasowych przetargów oraz propozycje zmian uszczelniających zasady przetargów ograniczonych ofertowych?

Celem powyższych działań nie powinno być ograniczenie szans młodych rolników ani małych gospodarstw, lecz wyeliminowanie sytuacji, w których preferencje przewidziane dla określonych grup rolników są wykorzystywane w sposób sprzeczny z celem przetargów. Państwowa ziemia rolna powinna trafiać przede wszystkim do gospodarstw rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą, trwale związanych z lokalną społecznością i zdolnych do produkcyjnego wykorzystania dzierżawionych gruntów.

Z poważaniem