Interpelacja w sprawie aranżacji poczekalni dla pasażerów w budynku dworca PKP w Olkuszu oraz umieszczenia specjalnej tablicy pamiątkowej

Z dużą radością przyjąłem wiadomość, iż PKP SA podpisały umowę na modernizację historycznego budynku dworca PKP w Olkuszu. Zadanie to – choć znacznie opóźnione w stosunku do pierwotnych planów – jest jednak przełomem w historii tego budynku. Składam serdeczne podziękowania tym wszystkim, którzy przez lata przyczynili się do przygotowania dokumentacji projektowej, zagwarantowania środków na ten cel oraz rozpoczęcia prac budowlanych. Cieszę się także, że kompleksowa modernizacja obejmuje wyburzenie starej i szpecącej przybudówki. Obiekt po modernizacji – wraz z iluminacją – powinien należeć do grona najładniejszych budynków historycznych w Olkuszu. Jako ówczesny wojewoda małopolski, a obecnie parlamentarzysta, zabiegałem o realizację tej inwestycji. Cieszę się, że dziś wchodzimy w przedostatni jej etap, tj. rozpoczęcia prac budowlanych.

Dlatego zwracam się z prośbą, aby to historyczne dziedzictwo znalazło odzwierciedlenie w stosownej aranżacji ogólnodostępnej poczekalni dla pasażerów.

Jak czytamy w artykule pani Emilii Kotnis-Górki pt. „Stała na stacji lokomotywa“ zamieszczonym w Przeglądzie Olkuskim (wyd. 26 września 2013 roku): „rok 1885 to początek kolei na ziemi olkuskiej. Kolej Iwanogrodzko-Dąbrowska była skokiem cywilizacyjnym dla ówczesnych mieszkańców i trudno sobie wyobrazić, jak wyglądałby rozwój gospodarczy w tamtym czasie, gdyby nie transport kolejowy. Nazwa tej linii o długości 462 kilometrów pochodzi od nazw początkowej i ostatniej stacji – Iwanogrodu (Dęblina) i Dąbrowy. (…)

Architektoniczną perełką był budynek olkuskiego dworca, który powstał wraz z momentem uruchomienia kolei, czyli około 1885 roku.“.

Wielokrotnie – najpierw jako ówczesny wojewoda małopolski, a później jako parlamentarzysta – zabiegałem o rozpoczęcie modernizacji budynku Dworca PKP w Olkuszu. Dziś chciałbym przekonać PKP SA do dwóch dodatkowych kwestii.

Pierwsza to umieszczenie wewnątrz poczekalni stałej wystawy pokazującej historię kolei na ziemi olkuskiej. W Internecie dostępne są niezwykle ciekawe historyczne zdjęcia budynku dworca PKP oraz stacji – jeszcze sprzed elektryfikacji.
Około 10-15 dużych i czytelnych fotografii (być może w wersji komputerowo zmienionej z czarno-białej na kolorową wraz z opisami) byłoby pięknym zachowaniem historii kolei na ziemi olkuskiej na długie lata. Dzięki temu obiekt – oprócz podstawowej funkcji, tj. poczekalni dla podróżnych – mógłby być miejscem odwiedzanym przez klasy szkolne, gdzie młodzież uczyłaby się historii regionu.
Dlatego uprzejmie proszę PKP SA o nawiązanie kontaktu z gminą Olkusz lub starostwem powiatowym w celu opracowania ciekawej aranżacji poczekalni nawiązującej do tradycji Olkusza.

Jak przypomina Emilia Kotnis-Górka: „czarną kartą w historii olkuskiego dworca jest okres II wojny światowej, kiedy setki Żydów olkuskich zostało wywiezionych ze swojego miasta do obozów koncentracyjnych, a olkuskie perony były początkiem drogi do pewnej śmierci.“

To druga kwestia. Ten wątek historii także powinien być uwieczniony w budynku lub na budynku. Właściwym sposobem jest wmurowanie specjalnej tablicy – w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w Krakowie oraz Instytutem Pamięci Narodowej – która upamiętniałaby te wydarzenia. W dniach 13-15 czerwca 1942 roku ze stacji kolejowej odjechały dwa transporty, którymi według szacunków wywieziono trzy tysiące olkuskich Żydów. Niemal wszyscy z nich zostali zamordowani przez Niemców w komorach gazowych Auschwitz-Birkenau.

Nadmieniam, że podobna tablica znajduje się na dworcu PKP w Zawierciu. Pamięć o tragedii Żydów – dokonanej przez hitlerowskie Niemcy – jest w Olkuszu żywa. Co roku w Olkuszu organizowany jest Marsz Pamięci.

Proszę więc Pana Ministra i Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na każde z pytań osobno:

1. Czy resort infrastruktury uważa za właściwe, aby PKP SA podjęły współpracę z samorządem lokalnym w celu zaaranżowania poczekalni na dworcu PKP w Olkuszu w sposób nawiązujący do tradycji i historii miasta, w tym w sposób szczególny kolei na ziemi olkuskiej?
2. Czy resort infrastruktury rozważa zobowiązanie PKP SA każdorazowo przy prowadzeniu inwestycji dworcowych do uwzględniania historii i tradycji lokalnych społeczności w aranżacji wnętrz modernizowanych budynków?
3. Czy PKP SA przygotuje wspólnie z lokalnym samorządem (gminą Olkusz lub powiatem olkuskim) wystawy zdjęć/obrazów (wraz z opisami, które mogą stanowić pewną ścieżkę dydaktyczną) na dworcu PKP w Olkuszu?
4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wesprze moje starania, aby na modernizowanym budynku dworca umieścić tablicę informacyjną/historyczną, która będzie wyrazem pamięci o niemieckiej zbrodni na żydowskich obywatelach Olkusza w 1942 r.?
5. Czy Ministerstwo Infrastruktury wesprze moje starania, aby na modernizowanym przez PKP SA budynku dworca umieścić tablicę informacyjną/pamiątkową, która będzie wyrazem pamięci o dramacie niemieckiej zbrodni na żydowskich obywatelach Olkusza w 1942 r.?
6. Czy PKP SA może uzgodnić treść tablicy upamiętniającej transport żydowskich obywateli Olkusza ze społecznikami, którzy od lat organizują Marsz Pamięci w Olkuszu oraz WKZ i IPN w Krakowie? Organizatorzy marszu to osoby ze środowiska naukowego – ich pomoc merytoryczna przyczyni się do zgodnego z prawdą historyczną upamiętnienia tych dramatycznych wydarzeń.