Interpelacja w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR

Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej od dziesięcioleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej kultury hodowlanej, dorobku naukowego, tradycji ziemiańskiej i państwowej troski o narodowe dziedzictwo. Nie jest to zwykła działalność gospodarcza, którą można oceniać wyłącznie przez pryzmat bieżącego wyniku finansowego. To obszar, w którym przez pokolenia budowano markę Polski na świecie.

Z przekazanych mi materiałów wynika, że hodowla koni arabskich na ziemiach polskich kształtowała się od przełomu XVIII i XIX wieku, a w jej ramach powstały rody męskie i rodziny żeńskie, których ciągłość określana jest jako „Pure Polish“. Wskazano, że do dziś zachowało się 7 rodów i 15 rodzin, a określenia takie jak „Pure Polish Elegance“ czy „Pure Polish Perfection“ były przez lata synonimem najwyższej jakości polskiej hodowli.

Tym bardziej niepokojące są dane dotyczące obecnego stanu stad podstawowych w SK Janów Podlaski i SK Michałów. Według przedstawionego zestawienia, po zakończeniu sezonu 2025 w SK Janów Podlaski udział klaczy z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w grupie klaczy czteroletnich i starszych wynosił jedynie 16,70%, natomiast w SK Michałów – 27,45%. W tym samym zestawieniu wskazano również, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy.

Dla porównania, według tych samych materiałów, w roku 2010 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 72,46% w Janowie Podlaskim oraz 53,45% w Michałowie. W Janowie Podlaskim źrebięta tzw. Pure Polish stanowiły wówczas 70,21% urodzonych źrebiąt. Oznacza to, że w perspektywie kilkunastu lat doszło do drastycznego spadku udziału materiału hodowlanego o obustronnie polskim rodowodzie.

W materiałach podniesiono także problem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli. W zestawieniach wskazano konie sprzedane z SK Janów Podlaski i SK Michałów na aukcjach Pride of Poland, zarówno w latach 2001–2015, jak i 2016–2025, bez pozostawienia kontynuacji w krajowej hodowli. W odniesieniu do lat 2024–2025 pojawiają się szczególnie poważne wątpliwości dotyczące sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii, które – według autorów materiałów – mogły nie pozostawić potomstwa w Polsce.

Niepokojące są również informacje dotyczące audytu przeprowadzanego w Janowie Podlaskim i Michałowie. Z materiałów wynika, że audyt miał zostać zlecony przez KOWR, a do jego przeprowadzenia miały zostać wyznaczone osoby wcześniej bezpośrednio związane z państwową hodowlą koni arabskich. Pojawia się także zarzut, że wyniki audytu nie zostały upublicznione mimo wcześniejszych oczekiwań społecznych.

Osobny i szczególnie pilny wątek dotyczy dobrostanu zwierząt. W przekazanych dokumentach wskazano na doniesienia o przypadkach brutalnego traktowania koni w SK Janów Podlaski, a także o możliwych zaniedbaniach w zakresie żywienia i leczenia. Tego rodzaju informacje, nawet jeżeli wymagają szczegółowej weryfikacji, powinny skutkować natychmiastową reakcją właściwych organów państwa, w szczególności KOWR oraz Inspekcji Weterynaryjnej.

Polacy mają prawo wiedzieć, czy rząd Donalda Tuska i podległe mu instytucje należycie chronią dorobek polskiej hodowli koni arabskich, czy też dopuszczają do degradacji jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek polskiego rolnictwa i polskiej kultury hodowlanej.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma aktualne dane dotyczące liczby i udziału koni z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w stadach podstawowych SK Janów Podlaski, SK Michałów oraz SK Białka?
2. Czy ministerstwo potwierdza dane wskazujące, że po sezonie 2025 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 16,70% w SK Janów Podlaski oraz 27,45% w SK Michałów?
3. Czy ministerstwo potwierdza, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy?
4. Jakie działania podjął minister rolnictwa i rozwoju wsi od 13 grudnia 2023 r. w celu ochrony polskich rodów męskich i rodzin żeńskich koni czystej krwi arabskiej?
5. Czy KOWR ma aktualną strategię odbudowy udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach koni arabskich?
6. Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów obowiązują wewnętrzne zasady ograniczające sprzedaż klaczy tzw. Pure Polish bez pozostawienia odpowiedniego następstwa w polskiej hodowli?
7. Czy ministerstwo uważa za dopuszczalne sprzedawanie klaczy z unikalnych polskich linii i rodzin bez pozostawienia w kraju co najmniej dwóch córek po ojcu z polskiego rodu?
8. Ile klaczy z SK Janów Podlaski i SK Michałów zostało sprzedanych w latach 2024–2025 bez pozostawienia potomstwa w polskiej hodowli?
9. Proszę o wskazanie nazw, roczników, rodowodów, cen sprzedaży oraz nabywców koni sprzedanych w latach 2024–2025 z SK Janów Podlaski i SK Michałów, które nie pozostawiły potomstwa w krajowej hodowli.
10. Czy KOWR analizował wpływ sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii na długofalowe bezpieczeństwo polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej?
11. Czy w latach 2024–2025 KOWR zatwierdzał plany sprzedaży koni w SK Janów Podlaski i SK Michałów?
12. Kto personalnie odpowiadał w KOWR za zatwierdzanie list koni przeznaczonych do sprzedaży w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2025?
13. Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów sporządzano pisemne uzasadnienia decyzji o sprzedaży poszczególnych klaczy, w szczególności klaczy młodych, wartościowych rodowodowo lub należących do rzadkich rodzin żeńskich?
14. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi zleci KOWR przygotowanie pełnego raportu dotyczącego sprzedaży koni z SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2001–2026, ze szczególnym uwzględnieniem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli?
15. Jaki był zakres tego audytu, kto go zlecił, kto go przeprowadzał i jakie były jego ustalenia?
16. Czy w skład zespołu audytowego wchodziły osoby wcześniej związane zawodowo, doradczo lub decyzyjnie z SK Janów Podlaski, SK Michałów, KOWR, ANR albo państwową hodowlą koni arabskich?
17. Czy ministerstwo analizowało możliwość wystąpienia konfliktu interesów przy doborze osób prowadzących audyt?
18. Dlaczego wyniki audytu, jeżeli został on przeprowadzony, nie zostały dotychczas w pełni upublicznione?
19. Czy minister zobowiąże KOWR do przekazania posłom pełnej treści audytu dotyczącego SK Janów Podlaski i SK Michałów?
20. Czy do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, KOWR albo Inspekcji Weterynaryjnej wpływały w latach 2024–2026 sygnały dotyczące nieprawidłowości w zakresie dobrostanu koni w SK Janów Podlaski?
21. Czy właściwy powiatowy lekarz weterynarii przeprowadzał kontrole w SK Janów Podlaski w związku z doniesieniami o możliwym brutalnym traktowaniu koni, zaniedbaniach w żywieniu lub leczeniu?
22. Jakie były wyniki kontroli dobrostanu zwierząt w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2026?
23. Czy wobec pracowników lub członków zarządów stadnin podejmowano jakiekolwiek działania dyscyplinarne, kontrolne lub zawiadomienia do organów ścigania w związku z możliwym naruszeniem dobrostanu koni?
24. Czy ministerstwo zamierza zlecić niezależną kontrolę weterynaryjną i hodowlaną w SK Janów Podlaski oraz SK Michałów?
25. Czy ministerstwo zamierza powołać niezależną radę ekspercką ds. ochrony polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej, z udziałem specjalistów z zakresu zootechniki, hodowli koni, genetyki populacyjnej oraz ochrony dziedzictwa narodowego?
26. Czy ministerstwo planuje opracowanie programu ochrony zasobów genetycznych koni arabskich tzw. Pure Polish w państwowych stadninach?
27. Czy ministerstwo uznaje państwową hodowlę koni czystej krwi arabskiej za element polskiego dziedzictwa narodowego, wymagający szczególnej ochrony ze strony państwa?
28. Czy ministerstwo rozważa wystąpienie do ministra kultury i dziedzictwa narodowego o objęcie polskiej hodowli koni arabskich dodatkowymi formami ochrony jako dobra kultury i dziedzictwa narodowego?
29. Jakie konkretne działania naprawcze zamierza podjąć minister rolnictwa i rozwoju wsi, aby zatrzymać dalszy spadek udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach i zabezpieczyć polski dorobek hodowlany przed nieodwracalną utratą?

Proszę o udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania oddzielnie.