Interpelacja w sprawie odroczenia prac nad reformą Funduszu Kolejowego i ryzyka ograniczenia stabilnego finansowania inwestycji kolejowych

Szanowni Panowie Ministrowie,

w mediach została przedstawiona informacja, że Ministerstwo Finansów ma postulować odroczenie prac nad zmianami w Funduszu Kolejowym, które miały zwiększyć finansowanie inwestycji kolejowych w latach 2027-2030 o około 31,5 mld zł. Według doniesień PAP resort finansów miał zgłosić postulat odroczenia prac do czasu uspokojenia sytuacji na Bliskim Wschodzie, co w praktyce może oznaczać wstrzymanie reformy istotnej dla finansowania infrastruktury kolejowej.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw, oznaczony numerem UPRO7, został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów 3 lutego 2026 r. Jego celem jest stworzenie trwałych i przejrzystych ram finansowania kolei, wzmocnienie Funduszu Kolejowego jako podstawowego instrumentu finansowania inwestycji PKP PLK SA oraz zwiększenie i ustabilizowanie udziału wpływów z opłaty paliwowej kierowanych do tego funduszu.

Z informacji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wynika, że obecny model finansowania inwestycji kolejowych, zwłaszcza tzw. zadań krajowych niewspółfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, jest oparty na zróżnicowanych i częściowo niestabilnych źródłach finansowania oraz w znacznym stopniu zależy od corocznych decyzji budżetowych. Sam projekt UPRO7 wskazuje, że taki stan ogranicza zdolność do długofalowego planowania i realizacji wieloletnich inwestycji infrastrukturalnych.

Znaczenie stabilnego finansowania kolei jest szczególne, ponieważ Krajowy Program Kolejowy jest programem wieloletnim, określa wielkość i źródła finansowania inwestycji oraz stanowi podstawę zapewnienia finansowania zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Aktualny Krajowy Program Kolejowy do 2030 r. z perspektywą do 2032 r. obejmuje inwestycje o łącznej wartości 170 mld zł, w tym środki perspektywy 2021–2027 i KPO.

Jednocześnie Ministerstwo Finansów podało, że szacunkowe wykonanie budżetu państwa po kwietniu 2026 r. obejmowało deficyt 89,3 mld zł, tj. 32,9% planu rocznego. Dane te mogą uzasadniać ostrożność fiskalną, ale nie zwalniają Rady Ministrów z obowiązku przedstawienia przejrzystej informacji o skutkach odroczenia reformy dla inwestycji kolejowych, rynku wykonawców, projektów unijnych oraz pasażerów.

Odroczenie prac nad reformą Funduszu Kolejowego może utrwalić niestabilny model finansowania inwestycji kolejowych, zależny od corocznych decyzji budżetowych i dostępności środków unijnych. Powstaje ryzyko przerw inwestycyjnych, kumulacji wydatków w krótkich okresach, ograniczenia przewidywalności przetargów PKP PLK SA oraz wzrostu kosztów po stronie wykonawców.

W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów zgłosiło formalnie postulat odroczenia prac nad projektem UPRO7 dotyczącym reformy Funduszu Kolejowego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie daty, trybu oraz podstawowych argumentów przedstawionych w tym stanowisku.

2. Czy kwota około 31,5 mld zł dodatkowych środków dla Funduszu Kolejowego w latach 2027-2030, podawana w mediach, odpowiada szacunkom rządowym? Jeżeli nie, proszę o przedstawienie aktualnych szacunków skutków finansowych projektu UPRO7 w rozbiciu na lata 2027, 2028, 2029 i 2030.

3. Jaka jest aktualna prognoza wpływów do Funduszu Kolejowego w latach 2026-2030 według stanu obecnego oraz według wariantu zakładanego w projekcie UPRO7?

4. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad projektem UPRO7 i czy nadal aktualny jest planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów w II kwartale 2026 r.?

5. Czy Ministerstwo Infrastruktury sporządziło listę inwestycji kolejowych, których harmonogram może być zagrożony w przypadku odroczenia reformy Funduszu Kolejowego? Jeżeli tak, proszę o przekazanie wykazu zadań wraz ze wskazaniem województw, szacunkowej wartości oraz przewidywanego przesunięcia terminów.

6. Czy rząd analizował wariant etapowego wejścia w życie reformy Funduszu Kolejowego, tak aby pogodzić ograniczenia fiskalne z potrzebą utrzymania stabilnego finansowania projektów kolejowych?

7. Jakie mechanizmy nadzoru nad wydatkowaniem środków Funduszu Kolejowego przewidziano w projekcie UPRO7, w szczególności w zakresie przejrzystości alokacji środków, zgodności z Krajowym Programem Kolejowym oraz oceny efektywności wydatków?

8. Czy rząd przeprowadził ocenę wpływu ewentualnego odroczenia reformy na wykorzystanie środków unijnych, w tym wkładu krajowego dla projektów współfinansowanych z FEnIKS i CEF?

9. Czy Rada Ministrów zamierza przedstawić alternatywny mechanizm finansowania kolejowych zadań krajowych, jeżeli prace nad projektem UPRO7 zostaną odroczone? Jeżeli tak, proszę o wskazanie jego założeń i terminu przedstawienia.

Z poważaniem