Interpelacja w sprawie planowanej nowelizacji ustawy o pomocy społecznej

Szanowna Pani Minister,

z głębokim niepokojem patrzę na zapisy projektu nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, w którym znajdują się przepisy wprowadzające zasadę kierowania do domów pomocy społecznej (DPS) wyłącznie osób pełnoletnich. Wdrożenie takiego rozwiązania stanowić będzie w wielu przypadkach całkowite i szkodliwe odwrócenie dotychczasowego systemu opieki. Z uchwałą w tej sprawie zwrócił się do mnie również wójt Czermina.

Obecnie część domów pomocy społecznej z powodzeniem specjalizuje się w opiece nad małoletnimi. Dla wielu dzieci z głębokimi niepełnosprawnościami ośrodek ten staje się prawdziwym domem, w którym odnajdują swoje miejsce, poczucie bezpieczeństwa i stabilizację. Co niezwykle istotne, w aktualnym stanie prawnym podopieczni ci mogą w nim pozostać również po osiągnięciu pełnoletności, bez narażania ich na drastyczne i nerwowe zmiany otoczenia aż do późnej starości.

Choć bezspornym jest, że naturalnym i najbardziej pożądanym środowiskiem dla każdego dziecka jest rodzina, trudno dostrzec, w jaki sposób planowana reforma realnie przybliży nas do zapewnienia takich warunków dzieciom z niepełnosprawnościami. W praktyce doprowadzi to do konieczności wyrywania młodych dorosłych ze znanego im środowiska i przenoszenia ich do placówek przeznaczonych wyłącznie dla dorosłych. Dla osób z niepełnosprawnością intelektualną lub w spektrum autyzmu taka nagła zmiana miejsca zamieszkania i personelu opiekuńczego to ogromna trauma, która może zniweczyć lata pracy terapeutycznej.

Ponadto, należy podkreślić, że obecnie w Polsce brakuje wystarczającej infrastruktury wspierającej usamodzielnianie się osób z niepełnosprawnościami. Liczba mieszkań wspomaganych i treningowych, które powinny stanowić fundament dla usamodzielniających się podopiecznych, jest wciąż dalece niewystarczająca.

Sztuczne rozdzielanie placówek na te przeznaczone wyłącznie dla dzieci i wyłącznie dla dorosłych to krok wstecz. Jest to powrót do modelu instytucjonalnego znanego z minionego ustroju, który w praktyce okazał się wysoce nieefektywny i krzywdzący z punktu widzenia dobra podopiecznych.

W związku z powyżej przedstawionym problemem proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaki jest główny cel projektowanej zmiany przepisów i na jakich podstawach ministerstwo opiera przekonanie, że rozdzielenie wiekowe w placówkach wpłynie pozytywnie na dobrostan podopiecznych?

2. Czy samorządy zostaną wyposażone w konretne narzędzia, które pomogą im w zapewnieniu opieki w pieczy rodziny zastępczej jak najwięszej liczbie niepełnosprawnych dzieci?

3. Jakie konkretne działania i środki finansowe ministerstwo zaplanowało na rozwój sieci mieszkań wspomaganych i treningowych dla osób z niepełnosprawnościami przed ewentualnym wprowadzeniem rzeczonej nowelizacji?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP