Interpelacja w sprawie barier proceduralnych w administracji celno-skarbowej, potrzeby ujednolicenia wytycznych oraz proporcjonalności nakładanych kar wobec polskich importerów i przewoźników

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam interpelację w sprawie istotnych wyzwań proceduralnych w strukturach Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), które wpływają na funkcjonowanie polskiego sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Zgłosili się do mnie przedstawiciele Porozumienia Polskich Przedsiębiorców „Zjednoczony Wschód”, wskazując na trudności, z jakimi mierzą się podmioty gospodarcze w relacjach z wybranymi oddziałami celnymi na terenie kraju.

Z przedstawionych analiz oraz oświadczeń wynika, że przedsiębiorcy rzetelnie prowadzący działalność gospodarczą napotykają na bariery wynikające z przewlekłości procedur oraz restrykcyjnego podejścia interpretacyjnego organów. W ocenie strony społecznej obecny model kontroli w zbyt dużym stopniu obciąża płynność finansową importerów, a rygorystyczne kary administracyjne bywają niewspółmierne do charakteru uchybień, co rodzi ryzyko zachwiania stabilności operacyjnej wielu firm.

Do najważniejszych kwestii wymagających analizy i podjęcia działań na szczeblu ministerialnym należą:

• Przewlekłość procedur kontrolnych
  Kontrole celne w wielu przypadkach trwają od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy, co prowadzi do długotrwałego zamrożenia kapitału obrotowego przedsiębiorstw. Ponadto w okresie weryfikacji środki transportu pozostają unieruchomione na terenie urzędów celnych. Generuje to wysokie koszty stałe dla przewoźników (np. raty leasingowe pojazdów wyłączonych z eksploatacji) oraz obciąża importerów kosztami tzw. postojowego, które wynoszą średnio 150-200 euro za każdy dzień przestoju pojazdu.

• Ograniczenia w korzystaniu z magazynów czasowego składowania
  W trakcie trwania długofalowych procedur weryfikacyjnych organy celne rzadko aprobują wnioski o rozładunek towaru w magazynach czasowego składowania. Brak takiej możliwości uniemożliwia zwolnienie środka transportu i powrót kierowcy do wykonywania zadań przewozowych.

• Rozbieżności w interpretacji przepisów (przypadek świadectw EUR.1)
  Przedsiębiorcy wskazują na brak jednolitego podejścia proceduralnego w skali kraju. Podczas gdy wybrane oddziały celne na południu Polski akceptują oświadczenia w formie elektronicznej, jednostki w pasie wschodnim (np. OC Białystok) wymagają przedkładania papierowych oryginałów dokumentów, co wpływa na konkurencyjność podmiotów z tego regionu.

• Kwestia proporcjonalności nakładanych kar i klasyfikacji taryfowej
  Praktyka nagłych zmian kodów celnych na kody sankcyjne skutkuje wszczynaniem postępowań zagrożonych wysokimi karami finansowymi. Zdaniem przedsiębiorców kary te bywają nakładane za błędy o charakterze czysto formalnym (np. przy jednostkowej sprzedaży drobnych artykułów takich jak bagażniki rowerowe), co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności i utrudnia partnerski dialog na linii KAS-przedsiębiorca.

Mając na uwadze potrzebę zapewnienia konkurencyjności polskiego sektora logistycznego względem rozwiązań stosowanych w innych państwach członkowskich UE (takich jak Niemcy, Belgia czy Holandia), zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie jasnych wytycznych dla KAS, które określą optymalne i maksymalne ramy czasowe trwania kontroli celnej, w celu ochrony płynności finansowej przedsiębiorstw?

2. Czy resort rozważa wdrożenie procedur ułatwiających obligatoryjne wyrażanie zgody na złożenie kontrolowanego towaru w magazynie czasowego składowania na czas trwania weryfikacji, aby zminimalizować koszty przestoju ponoszone przez przewoźników?

3. Jakie działania zostaną podjęte w celu pełnego ujednolicenia na szczeblu krajowym procedur dotyczących wydawania oraz akceptowania świadectw EUR.1 (w tym w formie elektronicznej), aby wyeliminować różnice regionalne w traktowaniu podmiotów gospodarczych?

4. Jakie systemowe kroki podejmie resort w celu wyeliminowania wspomnianych różnic regionalnych w interpretacji przepisów dotyczących świadectw EUR.1, tak aby zapewnić równość traktowania podmiotów gospodarczych niezależnie od właściwości miejscowej urzędu celnego?

5. Czy i kiedy planowane jest wydanie przez szefa KAS ogólnokrajowych wytycznych, które w jednolity sposób uregulują kwestię dopuszczalności dokumentowania pochodzenia towarów za pomocą oświadczeń w formie elektronicznej lub skanów, w celu redukcji obciążeń administracyjnych po stronie przedsiębiorców?

6. Czy planowane jest doprecyzowanie kryteriów nakładania kar za naruszenia przepisów celnych i sankcyjnych, tak aby były one w pełni adekwatne do skali przewinienia i nie obciążały firm nadmiernymi skutkami finansowymi za uchybienia o charakterze formalnym?

7. Czy Ministerstwo Finansów lub szef KAS planują wydanie wiążących wytycznych ujednolicających kryteria nakładania kar za naruszenia celne i sankcyjne, wprowadzających jednoznaczne rozróżnienie pomiędzy uchybieniami o charakterze czysto formalnym (niemającymi wpływu na należności publicznoprawne) a rażącymi naruszeniami prawa, w duchu unijnej zasady proporcjonalności?

8. Jak przedstawiają się szczegółowe dane finansowe dotyczące wysokości wpływów z należności celno-podatkowych z tytułu importu do RP na przestrzeni lat 2020-2025 w porównaniu do zestawienia wpływów z tytułu kar nakładanych na przedsiębiorców w systemach SENT oraz RMPD w tym samym okresie?

Z poważaniem