Interpelacja w sprawie skutków wliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze oraz braku odpowiedzi na interpelację nr 14602

Pani Minister,

w dniu 12 stycznia 2026 r. skierowałem do Pani interpelację nr 14602 dotyczącą problemu wliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze.

Do dnia dzisiejszego, mimo upływu ponad czterech miesięcy, jako Minister nie udzieliła Pani merytorycznej odpowiedzi. W międzyczasie kilkukrotnie przesyłane były jedynie kolejne prolongaty terminu odpowiedzi. Taki stan rzeczy budzi poważny niepokój, szczególnie że sprawa dotyczy osób z najcięższymi niepełnosprawnościami oraz ich rodzin, które już dziś ponoszą bardzo dotkliwe skutki obowiązujących przepisów. Są to osoby, które nie mogą czekać, ponieważ każdy dzień i miesiąc mają dla nich ogromne znaczenie.

Od czasu złożenia interpelacji docierają kolejne dramatyczne sygnały pokazujące, że problem nie ma charakteru jednostkowego, lecz systemowy. Jedna z historii dotyczy blisko 100-letniej kobiety, która po upadku i poważnym urazie stała się osobą całkowicie leżącą i wymagającą stałej opieki. Jej córka, będąca jedynym członkiem najbliższej rodziny, zmuszona była zrezygnować z własnego mieszkania, przeprowadzić się do innego miasta oraz zrezygnować z pracy zawodowej, aby zapewnić matce codzienną opiekę.

Rodzina, nie będąc już w stanie samodzielnie realizować wszystkich obowiązków opiekuńczych, zwróciła się do MOPS o usługi opiekuńcze. Początkowo pomoc była częściowo finansowana zgodnie z kryterium dochodowym.

Następnie, po wejściu w życie nowych przepisów, rodzina wystąpiła o świadczenie wspierające. Kobieta uzyskała 99 punktów na 100 możliwych, co jednoznacznie potwierdziło najwyższy poziom potrzeby wsparcia. Paradoksalnie jednak przyznanie świadczenia, które zgodnie z deklaracjami rządu miało poprawić sytuację osób najbardziej potrzebujących, doprowadziło do całkowitej utraty wsparcia w zakresie finansowania usług opiekuńczych.

Świadczenie wspierające zostało bowiem wliczone do dochodu, co spowodowało przekroczenie progu dochodowego. W efekcie za same miesiące styczeń, luty i marzec rodzina została obciążona należnościami przekraczającymi 6000 zł za zaledwie dwie godziny usług opiekuńczych dziennie świadczonych przez MOPS. Stawki tych usług są bardzo wysokie i przekraczają możliwości finansowe zainteresowanych.

Rodzina nie była w stanie ponosić tak wysokich kosztów, dlatego od kwietnia zmuszona była zrezygnować z usług opiekuńczych realizowanych przez MOPS. Oznacza to, że państwowy system wsparcia w praktyce pozostawił rodzinę samą sobie – z ciężarem opieki nad osobą w wieku 98 lat, koniecznością prowadzenia odwołań do samorządowego kolegium odwoławczego oraz narastającym zadłużeniem wobec ośrodka pomocy społecznej.

Szczególne niezrozumienie budzi również argumentacja pojawiająca się ze strony części pracowników pomocy społecznej, zgodnie z którą świadczenie wspierające „powinno pokrywać koszty usług opiekuńczych“. Pomija ona całkowicie fakt, że rodziny osób z najcięższymi niepełnosprawnościami ponoszą szereg innych ogromnych kosztów związanych z codziennym funkcjonowaniem – w tym kosztów leków, dojazdów do lekarzy, rehabilitacji, zabiegów, środków higienicznych, transportu czy konieczności rezygnacji z pracy przez członków rodziny sprawujących opiekę.

Dodatkowo należy wskazać na widoczną niespójność systemową. W przypadku dodatku mieszkaniowego świadczenie wspierające nie jest wliczane do dochodu, natomiast przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze już tak. Tego rodzaju rozbieżności pokazują brak spójności obowiązujących regulacji i prowadzą do poczucia chaosu prawnego oraz głębokiej niesprawiedliwości społecznej.

Rozwiązania wprowadzone ustawą o świadczeniu wspierającym stanowiły istotny krok w kierunku poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin i w wielu przypadkach realnie zwiększyły poziom wsparcia dla osób wymagających stałej opieki. Nie ulega jednak wątpliwości, że tak rozbudowane i nowe rozwiązania systemowe mogą w praktyce ujawniać problemy, których nie sposób było w pełni przewidzieć na etapie tworzenia przepisów.

Dlatego szczególnie istotne jest bieżące monitorowanie skutków funkcjonowania ustawy oraz szybkie reagowanie na zgłaszane przez obywateli, samorządy i instytucje pomocy społecznej problemy interpretacyjne i praktyczne. Od Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej obywatele mają prawo oczekiwać sprawnego podejmowania działań korygujących wszędzie tam, gdzie praktyka stosowania przepisów prowadzi do skutków sprzecznych z celem przyjętych rozwiązań lub powoduje nadmierne obciążenia dla osób wymagających wsparcia i ich rodzin.

Właśnie z taką sytuacją mamy obecnie do czynienia w przypadku wliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze. Problem ten nie wynika z samej idei świadczenia wspierającego, która była potrzebna i oczekiwana społecznie, lecz z praktycznych konsekwencji funkcjonowania obecnych regulacji w określonych sytuacjach życiowych osób najbardziej potrzebujących pomocy.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Z jakich przyczyn ministerstwo do chwili obecnej nie udzieliło merytorycznej odpowiedzi na moją interpelację nr 14602 z dnia 12 stycznia 2026 r.?

2. Czy ministerstwo monitoruje problem wliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze? Jeżeli tak, to jakie wnioski wynikają z dotychczasowych analiz i zgłoszeń wpływających do ministerstwa od momentu wejścia w życie przepisów?

3. Czy ministerstwo potwierdza, że obecnie obowiązujące przepisy prowadzą w praktyce do sytuacji, w których osoby najbardziej potrzebujące wsparcia tracą możliwość korzystania z dofinansowanych usług opiekuńczych?

4. Jakie prace legislacyjne lub inne działania zmierzające do poprawy sytuacji osób chorych i niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem działań mających na celu wyłączenie świadczenia wspierającego z dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze, są prowadzone w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej począwszy od 13 grudnia 2023 r.?

5. Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek pilne rozwiązania lub rekomendacje dla samorządów, które pozwolą ograniczyć dramatyczne skutki obecnych regulacji?

6. Czy ministerstwo analizowało skalę rezygnacji z usług opiekuńczych przez osoby pobierające świadczenie wspierające z powodu nadmiernych kosztów odpłatności?

7. Dlaczego mimo wiedzy o braku spójności przepisów, polegającym na tym, że świadczenie wspierające nie jest wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego, natomiast jest uwzględniane przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze, ministerstwo nie przygotowało stosownych zmian legislacyjnych?

Z uwagi na wagę problemu oraz dramatyczną sytuację wielu rodzin proszę o pilne i szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii.

Z poważaniem

Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej