Interpelacja w sprawie opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn. akt SK 140/20

Szanowny Panie Premierze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 907, z późn. zm.) oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracamy się z interpelacją poselską w sprawie opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt SK 140/20, wnosząc o udzielenie odpowiedzi:

Kiedy wyrok ten zostanie opublikowany?

W dniu 4 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt SK 140/20, zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed 6 czerwca 2012 r. (tj. przed ogłoszeniem ustawy zmieniającej ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, wprowadzającej ww. art. 25 ust. 1b ustawy) złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w art. 25 ust. 1b oraz nie osiągnęły wieku emerytalnego, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Do tej pory wyrok ten nie został opublikowany, mimo że ciąży na Panu taki obowiązek wynikający z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym ogłoszono akt normatywny. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Jak stanowi art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), to prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, mając realny wpływ zarówno na jego obsadę, jak i działanie.

Art. 14c pkt 6 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 780 z późn. zm.) wskazuje wprost, że Rządowe Centrum Legislacji zapewnia obsługę prawną Rady Ministrów, w szczególności poprzez wydawanie – z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach – Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski.

Nawet Komisja Wenecka w opinii z 7 grudnia 2024 r. jasno określiła, że „w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w których wydaniu uczestniczył jeden lub więcej nieprawidłowo wybranych sędziów, może być zastrzeżone, że orzeczenia te będą podlegały wzruszeniu w ramach procedury wznowienia postępowania (…), niemniej jednak muszą one zostać opublikowane. Wszystkie inne orzeczenia muszą zostać opublikowane bez jakiejkolwiek ingerencji ze strony rządu. Postąpienie w jakikolwiek inny sposób i przyzwolenie rządowi na weryfikację mocy prawnej orzeczenia »stanowiłoby rażące naruszenie niezależności sądu oraz rządów prawa«”.

Pańskie zaniechanie powoduje szerokie, negatywne skutki dla setek tysięcy obywateli.

Orzecznictwo z jednej strony uznaje, że brak publikacji wyroku nie stoi na przeszkodzie jego stosowaniu; z drugiej jednak strony wskazuje na niemożność wznowienia postępowania z przyczyny braku publikacji ww. wyroku.

Jak wskazał Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej w wydanym w sprawie VI U 1016/24 wyroku z 15 października 2024 r.: „brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., w ocenie sądu rodzi zagrożenie dla praw i wolności obywateli oraz narusza ich zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak również podważa ogólnie pewność prawa. Zatem, w ocenie sądu uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją przepis prawa nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych także sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, gdyż nieuprawnione zaniechanie władzy wykonawczej nie mogą wywierać negatywnego wpływu na sytuację obywateli” (vide: wyrok z 21 listopada 2006 r., II PK 42 06, postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2008 r., V CO 43/08).

Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 12 marca 2025 r., III AUa 347/24, w którym oddalił apelację ZUS od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 3 lipca 2024 r., VI U 528/24, podniósł, iż niezbędne jest orzekanie zgodnie z wyrokiem SK 140/20, z uwagi na konieczność uwzględnienia standardu konstytucyjnego w postaci zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 20/16, a następnie Sąd Najwyższy w wyroku z 6 maja 2021 r., III USKP 52/21, wyroku z 18 stycznia 2022 r., III USKP 98/21, wyroku z 14 sierpnia 2024 r., III USKP 113/23, czy też wyroku z 8 stycznia 2025 r., III USKP 121/23; fakt, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 nie został opublikowany, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W wyroku z 3 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Sosnowcu (VII U 2247/24) orzekł przeciwnie, uznając, że „jeżeli nie nastąpiło ogłoszenie wyroku TK, na który powołuje się odwołujący, będący podstawą do wznowienia postępowanie i przeliczenia jego emerytury, skutkuje to tym, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. (…) Sąd, mając na uwadze na art. 417 k.c., stoi na stanowisku, iż wobec przysługiwania ubezpieczonemu roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, za którą odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa, zasady słuszności nie znajdą w sprawie zastosowania, wobec możliwości dochodzenia swoich praw w innym postępowaniu. Ubezpieczony ma otwartą drogę sądową ochrony swych praw i jeśli twierdzi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wino być niezwłocznie opublikowane, a w związku z zaniechaniem publikacji przez odpowiedzialny organ ponosi szkodę, może wystąpić z powództwem o odszkodowanie na podstawie właśnie art. 417 Kodeksu cywilnego”.

Identycznie orzekł m.in. Sąd Okręgowy w Świdnicy w wyroku w sprawie VII U 922/24 z 10 grudnia 2024 r.

Dochodzi zatem do bardzo niebezpiecznej sytuacji, w której w zależności od sądu inny jest sposób traktowania wyroku TK. Powoduje to chaos, mnogość wykluczających się wzajemnie interpretacji i niepewność prawną obywateli, co rażąco narusza przewidzianą w art. 2 Konstytucji RP regułę demokratycznego państwa prawnego.

Niedopuszczalna jest bowiem ingerencja organu podległego organowi władzy wykonawczej w działalność najwyższej instancji sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego należy przyjąć, że opublikowanie wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego pozostaje w interesie państwa polskiego i jego obywateli.