Interpelacja w sprawie zmiany rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych

Szanowna Pani Minister,

w związku z przeprowadzoną przeze mnie kontrolą poselską w Ministerstwie Edukacji Narodowej dotyczącą projektu rozporządzenia zmieniającego przepisy w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, w szczególności w zakresie egzaminów klasyfikacyjnych przeprowadzanych poza szkołą lub z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, zwracam się z następującymi pytaniami.

W toku kontroli przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej wielokrotnie wskazywali, że projektowane zmiany są konieczne z uwagi na potrzebę zapewnienia rzetelności egzaminów oraz przeciwdziałania praktykom uznawanym przez MEN za niezgodne z prawem. Jednocześnie podczas kontroli potwierdzono brak szeregu kluczowych analiz, danych oraz dokumentów stanowiących podstawę projektowanych zmian.

W szczególności przedstawiciele MEN potwierdzili:

• brak danych dotyczących liczby egzaminów klasyfikacyjnych przeprowadzanych online,
• brak danych dotyczących liczby stwierdzonych nieprawidłowości,
• brak analiz wpływu projektowanych zmian na rodziny i uczniów,
• brak analiz wpływu zmian na uczniów przewlekle chorych, neuroróżnorodnych oraz hospitalizowanych,
• brak analiz proporcjonalności projektowanych ograniczeń,
• brak rozważenia mniej restrykcyjnych rozwiązań,
• brak planu ewaluacji skutków regulacji,
• brak konkretnych raportów potwierdzających systemowy charakter problemu.

Jednocześnie przedstawiciele MEN wielokrotnie powoływali się podczas kontroli na:

• doniesienia medialne,
• własne stanowisko interpretacyjne ministerstwa,
• nieopublikowane jeszcze ustalenia Najwyższej Izby Kontroli.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Na podstawie jakich konkretnych danych liczbowych MEN uznało, że konieczne jest wprowadzenie ogólnopolskiego zakazu egzaminów klasyfikacyjnych online?
2. Ilu uczniów w latach 2023–2026 przystępowało do egzaminów klasyfikacyjnych:
   a) online,
   b) hybrydowo,
   c) stacjonarnie?
3. W ilu przypadkach stwierdzono:
   a) niesamodzielność ucznia,
   b) nieprawidłowości proceduralne,
   c) unieważnienie egzaminu,
   d) działania kuratoriów oświaty,
   e) postępowania administracyjne lub dyscyplinarne
   w związku z egzaminami online?
4. Proszę o przedstawienie wszystkich analiz, raportów, zestawień, notatek i dokumentów, które stanowiły podstawę projektowanych zmian.
5. Czy MEN posiada jakiekolwiek dane wskazujące, że problem dotyczący egzaminów online miał charakter systemowy, a nie dotyczył pojedynczych szkół lub jednostkowych przypadków?
6. Dlaczego MEN nie przeprowadziło analizy skutków społecznych projektowanych zmian dla rodzin korzystających z edukacji domowej?
7. Dlaczego w ocenie skutków regulacji wskazano brak wpływu projektu na sytuację rodzin i gospodarstw domowych, mimo że projekt może generować:
• koszty dojazdów,
• koszty noclegów,
• konieczność korzystania z urlopów przez rodziców,
• dodatkowe obciążenia organizacyjne?
8. Czy MEN przeprowadziło jakiekolwiek analizy dotyczące wpływu projektowanych zmian na:
   a) uczniów przewlekle chorych,
   b) uczniów neuroróżnorodnych,
   c) uczniów z zaburzeniami lękowymi,
   d) uczniów hospitalizowanych?
9. Dlaczego projekt nie przewiduje jasnych wyjątków zdrowotnych ani możliwości zastosowania trybu hybrydowego w szczególnych sytuacjach?
10. Czy MEN analizowało rozwiązania alternatywne wobec całkowitego zakazu egzaminów online, w szczególności:
• monitoring online,
• obowiązkową rejestrację egzaminu,
• dodatkową weryfikację tożsamości,
• egzaminy hybrydowe,
• udział komisji w formie zdalnej?
11. Dlaczego MEN nie przeprowadziło analizy proporcjonalności projektowanych ograniczeń?
12. Czy MEN posiada opinię prawną dotyczącą zgodności projektowanych zmian z:
• Konstytucją RP,
• zasadą proporcjonalności,
• prawem do nauki,
• zasadą równego traktowania?
13. Czy MEN posiada analizę ryzyka skarg do sądów administracyjnych lub skarg konstytucyjnych związanych z projektowanymi zmianami?
14. Na jakiej podstawie MEN powołuje się publicznie na ustalenia kontroli NIK, skoro – jak wskazano podczas kontroli – wystąpienie pokontrolne nie ma jeszcze charakteru ostatecznego?
15. Czy MEN zamierza opublikować pełne stanowisko prawne, na które wielokrotnie powoływali się przedstawiciele ministerstwa podczas kontroli poselskiej?
16. Czy MEN planuje przeprowadzenie ewaluacji skutków projektowanych zmian po pierwszym roku obowiązywania rozporządzenia?
17. Czy MEN przeprowadzi dodatkowe konsultacje społeczne z organizacjami edukacji domowej, ekspertami prawa oświatowego oraz organizacjami reprezentującymi uczniów ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP