Interpelacja w sprawie systemowych zmian w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych na nieruchomościach, na przykładzie likwidacji tego typu składowisk na terenie gm. Racławice

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie czynności przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w sprawie składowania odpadów niebezpiecznych na działkach nr 499, 500 i 501 położonych na terenie gminy Racławice, a także o zapewnienie wsparcia finansowego i organizacyjnego umożliwiającego ich usunięcie.

Z ustaleń przekazanych mojemu biuru poselskiemu wynika, że od 2020 roku na wskazanych nieruchomościach magazynowane są odpady chemiczne w sposób niezgodny z przepisami prawa, co zostało potwierdzone przez Policję oraz Inspekcję Ochrony Środowiska. Na terenie działek nadal znajdują się znaczne ilości odpadów niebezpiecznych obejmujące m.in. około 198 beczek metalowych o pojemności 200 litrów, 31 beczek o pojemności 20 litrów, 73 palety z opakowaniami kartonowymi oraz 32 worki typu big bag o nieustalonej zawartości.

Przeprowadzone badania potwierdziły obecność substancji niebezpiecznych, w tym łatwopalnych i toksycznych, takich jak aceton, ksylen, alkohole oraz inne związki chemiczne. Odpady te są częściowo składowane bez odpowiednich zabezpieczeń, co stwarza realne zagrożenie dla środowiska, w szczególności ryzyko skażenia gleby i wód gruntowych, a także poważne zagrożenie pożarowe.

Właściciel nieruchomości został zobowiązany decyzją administracyjną do usunięcia odpadów, jednak obowiązek ten nie został wykonany. Pomimo podejmowanych przez organy gminy działań, w tym nakładania kar finansowych, problem pozostaje nierozwiązany. Jednocześnie gmina Racławice, jako jednostka o ograniczonych dochodach, nie dysponuje środkami pozwalającymi na samodzielne usunięcie odpadów, których utylizacja wiąże się z bardzo wysokimi kosztami.

Należy podkreślić, że gmina podejmowała próby rozwiązania problemu na poziomie centralnym. W czerwcu 2024 r. skierowano pismo do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, a w lutym 2025 r. podjęto próbę pozyskania środków z rezerwy celowej budżetu państwa na podstawie art. 26a ustawy o odpadach w ramach naboru ogłoszonego przez Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. Pomimo tych działań do chwili obecnej nie udało się zapewnić finansowania umożliwiającego usunięcie odpadów.

Zaistniała sytuacja rodzi istotne wątpliwości co do skuteczności obowiązujących mechanizmów reagowania w przypadkach porzucenia odpadów niebezpiecznych oraz wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza gdy podmiot odpowiedzialny uchyla się od wykonania obowiązków, a jednostka samorządu terytorialnego nie posiada wystarczających środków finansowych. W praktyce prowadzi to do przerzucenia ciężaru odpowiedzialności na gminę, co pozostaje w sprzeczności z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz podważa efektywność systemu ochrony środowiska.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu rozwiązania opisanej sytuacji i usunięcia odpadów niebezpiecznych z terenu gminy Racławice? W tym, czy istnieje możliwość pilnego udzielenia wsparcia finansowego z budżetu państwa lub funduszy celowych na usunięcie wskazanych odpadów?
2. Czy ministerstwo planuje zmiany systemowe w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych na nieruchomościach, w szczególności w celu odciążenia jednostek samorządu terytorialnego?

Mając na uwadze skalę zagrożenia dla środowiska oraz bezpieczeństwa mieszkańców, zasadne wydaje się pilne podjęcie działań na szczeblu rządowym oraz zapewnienie wsparcia dla gminy w rozwiązaniu tej sytuacji.