Interpelacja w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty

Szanowne Panie Minister,

od 2026 r. zaczęły obowiązywać przepisy umożliwiające wliczanie do stażu pracy wybranych okresów wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia. Kierunek tej zmiany należy ocenić pozytywnie, ponieważ odpowiada on na wieloletni problem osób, które przez znaczną część aktywności zawodowej wykonywały pracę poza stosunkiem pracy, a następnie nie mogły uwzględnić tego okresu przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.

Do mojego biura poselskiego docierają jednak głosy o praktycznych trudnościach związanych z dokumentowaniem tych okresów. Problem ma dotyczyć zwłaszcza sytuacji, w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dysponuje pełnymi danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, a pracownik posiada inne dokumenty potwierdzające wykonywanie umowy, takie jak rachunki, informacje podatkowe, potwierdzenia przelewów lub wyciągi bankowe z jednoznacznymi tytułami płatności.

Jak informują mnie zainteresowani, sprawa ma szczególnie dotyczyć jednostek sektora finansów publicznych, a przede wszystkim szkół i placówek oświatowych. Dyrektorzy szkół oraz inni pracodawcy publiczni, działając w obawie przed zarzutem nieprawidłowego naliczenia świadczeń pracowniczych lub naruszenia dyscypliny finansów publicznych, mogą przyjmować nadmiernie ostrożną praktykę i żądać wyłącznie dokumentów, których pracownicy po wielu latach często nie są w stanie uzyskać. Może to prowadzić do nierównego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji oraz do faktycznego ograniczenia skuteczności nowych przepisów.

Wyjaśnienia wymaga również sytuacja nauczycieli, dla których prawidłowe ustalenie stażu pracy ma bezpośrednie znaczenie m.in. przy naliczaniu dodatku za wysługę lat. Brak jednolitego stanowiska administracji publicznej w zakresie dopuszczalnych dowodów może skutkować rozbieżnościami pomiędzy szkołami i organami prowadzącymi.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej:

1. Jakie dokumenty, poza zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mogą być uznawane przez pracodawców za potwierdzające okres wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych wliczanych do stażu pracy?
2. Jak pracownik powinien udokumentować taki okres w sytuacji, gdy ZUS nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, a były zleceniodawca nie posiada już dokumentacji albo nie istnieje?
3. Czy ministerstwo planuje wydanie oficjalnych wyjaśnień lub wytycznych dla pracodawców, ZUS i PIP dotyczących zasad oceny dokumentów takich jak umowy, rachunki, informacje PIT, potwierdzenia przelewów lub wyciągi bankowe? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
4. Czy ministerstwo posiada informacje o skali odmów wydania zaświadczeń przez ZUS w sprawach dotyczących nowych zasad wliczania umów cywilnoprawnych do stażu pracy? Jeśli tak, to jak się ona przedstawia?

Do Ministerstwa Edukacji Narodowej:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało wpływ nowych przepisów na sytuację nauczycieli, a zwłaszcza na naliczanie dodatku za wysługę lat? Jeśli tak, to jakie są wnioski z tych analiz?
2. Czy do MEN docierają sygnały o rozbieżnej praktyce szkół, placówek oświatowych lub organów prowadzących w zakresie dokumentowania okresów umów cywilnoprawnych przez nauczycieli? Jeśli tak, to w jaki sposób reaguje na nie ministerstwo?
3. Czy MEN planuje wydanie wyjaśnień dla dyrektorów szkół, placówek oświatowych i organów prowadzących dotyczących dokumentów, które mogą być uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy nauczyciela? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
4. Czy MEN widzi potrzebę doprecyzowania przepisów wykonawczych dotyczących ustalania okresów pracy uprawniających nauczycieli do dodatku za wysługę lat, tak aby ograniczyć ryzyko rozbieżnych interpretacji? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP