Interpelacja w sprawie działań państwa dotyczących ograniczania negatywnego wpływu smartfonów, mediów społecznościowych i aplikacji mobilnych na dzieci i młodzież oraz współpracy z producentami urządzeń mobilnych

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich latach coraz wyraźniej widoczny jest gwałtowny wzrost obecności dzieci i młodzieży w przestrzeni cyfrowej. Smartfony stały się dla wielu młodych osób podstawowym narzędziem komunikacji, rozrywki, budowania relacji społecznych oraz codziennego funkcjonowania. Coraz częściej podnoszone są jednak poważne obawy dotyczące wpływu nadmiernego korzystania ze smartfonów, mediów społecznościowych oraz aplikacji mobilnych na zdrowie psychiczne, rozwój emocjonalny, koncentrację i funkcjonowanie społeczne dzieci.

Jednocześnie w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się propozycje ograniczania korzystania ze smartfonów przez uczniów na terenie szkół. Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi obecnie prace i dyskusje dotyczące ograniczeń używania smartfonów w szkołach, jednak należy zauważyć, że zdecydowana większość czasu spędzanego przez dzieci i młodzież ze smartfonem przypada poza godzinami lekcyjnymi i poza terenem placówek oświatowych.

Oznacza to, że nawet całkowity zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach nie rozwiąże głównego problemu związanego z nadmierną obecnością dzieci w środowisku cyfrowym, uzależniającymi mechanizmami aplikacji mobilnych oraz łatwym dostępem do treści nieodpowiednich dla osób niepełnoletnich.

Dostępne raporty i badania pokazują skalę zjawiska. Z raportu „Internet dzieci 2025/2” wynika, że z serwisów społecznościowych przeznaczonych formalnie dla osób od 13. roku życia aktywnie korzysta około 1,4 mln dzieci w wieku 7-12 lat, czyli ponad połowa dzieci w tej grupie wiekowej.

Regularnie z TikToka korzysta ponad 800 tys. dzieci w wieku 7-12 lat, z Messengera około 860 tys., a z WhatsAppa około 750 tys. Dwie trzecie aktywnych użytkowników TikToka w tej grupie wiekowej spędza w aplikacji średnio ponad godzinę dziennie, a około 250 tys. dzieci uruchamia aplikację ponad 20 razy dziennie.

Szczególnie alarmujące są również dane dotyczące kontaktu dzieci z treściami pornograficznymi. Jak wskazuje raport, w II kwartale 2025 roku serwis pornograficzny znajdował się wśród dziesięciu najczęściej odwiedzanych domen przez dzieci w wieku 7-14 lat, a miesięcznie odwiedzało go około miliona dzieci.

Równocześnie z badania przywoływanego przez serwis Nauka w Polsce wynika, że aż 65% nastolatków prawie nigdy nie rozstaje się ze smartfonem. Problem ten przestaje więc dotyczyć wyłącznie kwestii edukacyjnych, a zaczyna mieć charakter zdrowotny, społeczny i cywilizacyjny.

Warto również zauważyć, że obecny model funkcjonowania rynku aplikacji mobilnych i mediów społecznościowych opiera się przede wszystkim na maksymalizacji czasu spędzanego przez użytkownika w aplikacji. Mechanizmy algorytmiczne projektowane są w sposób silnie angażujący, często wykorzystujący mechanizmy psychologiczne związane z uzależnieniem od bodźców, powiadomień i krótkich treści wideo. W praktyce oznacza to, że deweloperzy aplikacji mają ograniczoną motywację ekonomiczną do tworzenia skutecznych zabezpieczeń ograniczających korzystanie z ich produktów przez dzieci.

W związku z powyższym coraz częściej pojawiają się postulaty, aby większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo cyfrowe dzieci ponosili nie tylko twórcy aplikacji, ale również producenci urządzeń mobilnych oraz dostawcy systemów operacyjnych. To właśnie na poziomie systemowym możliwe byłoby stworzenie skuteczniejszych zabezpieczeń ograniczających dostęp dzieci do określonych aplikacji, treści lub funkcji urządzenia.

W praktyce podobne rozwiązania techniczne funkcjonują już obecnie w różnych państwach świata, gdzie użytkownicy mają ograniczony dostęp do wybranych aplikacji, usług lub treści cyfrowych w zależności od regionu, wieku lub obowiązujących regulacji prawnych. Pokazuje to, że technicznie możliwe jest wdrażanie rozwiązań opartych na ograniczeniach wiekowych lub regionalnych również w odniesieniu do bezpieczeństwa dzieci.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania rząd RP prowadził, prowadzi lub planuje prowadzić wspólnie z producentami smartfonów, producentami systemów operacyjnych oraz największymi firmami technologicznymi w celu stworzenia skuteczniejszych, trudniejszych do obejścia zabezpieczeń chroniących dzieci i młodzież przed dostępem do szkodliwych treści, uzależniających mechanizmów aplikacji mobilnych oraz nadmiernym czasem spędzanym w środowisku cyfrowym?
2. Na jakim etapie znajdują się rozmowy z Komisją Europejską dotyczące stworzenia wspólnych europejskich regulacji zobowiązujących producentów urządzeń mobilnych oraz dostawców systemów operacyjnych do wdrażania bardziej zaawansowanych mechanizmów ochrony dzieci i młodzieży, w tym rozwiązań ograniczających dostęp do wybranych aplikacji, treści lub funkcji urządzeń?
3. Jakie analizy dotyczące stworzenia obowiązkowego lub domyślnie aktywowanego „trybu dziecka” w smartfonach używanych przez osoby niepełnoletnie zostały przeprowadzone lub są obecnie prowadzone przez rząd RP?
4. Jak rząd RP ocenia możliwość przeniesienia odpowiedzialności za blokowanie dostępu dzieci do określonych treści, aplikacji lub funkcji urządzenia bezpośrednio na producentów urządzeń mobilnych i dostawców systemów operacyjnych, zamiast pozostawiania tej odpowiedzialności wyłącznie deweloperom aplikacji?
5. Jakie rozwiązania dotyczące systemowego blokowania lub ograniczania dostępu dzieci do aplikacji szczególnie uzależniających, opartych na mechanizmach agresywnego angażowania użytkownika, nieskończonego przewijania treści oraz krótkich form wideo są obecnie analizowane przez rząd RP?
6. Jak rząd RP ocenia skuteczność obecnie dostępnych mechanizmów kontroli rodzicielskiej w smartfonach i aplikacjach mobilnych, w szczególności pod kątem ich rzeczywistej skuteczności, łatwości obchodzenia przez dzieci oraz poziomu wykorzystania tych narzędzi przez rodziców?
7. Jakie analizy dotyczące zjawiska obchodzenia zabezpieczeń rodzicielskich przez dzieci i młodzież zostały przeprowadzone, w tym w zakresie zakładania nowych kont, obchodzenia ograniczeń wiekowych czy instalowania aplikacji spoza oficjalnych sklepów systemowych?
8. Jakie analizy dotyczące wpływu krótkich treści wideo, mechanizmów algorytmicznych oraz systemów rekomendacji treści na zdolność koncentracji uczniów, długość skupienia uwagi, funkcjonowanie społeczne dzieci oraz rozwój problemów psychicznych i emocjonalnych posiada obecnie rząd RP?
9. Jak rząd RP ocenia fakt, że z aplikacji społecznościowych formalnie przeznaczonych dla osób od 13. roku życia korzysta ponad połowa dzieci w wieku 7-12 lat, a setki tysięcy dzieci codziennie korzystają z TikToka, Instagrama czy Facebooka pomimo formalnych ograniczeń wiekowych?
10. Jakie działania zostały podjęte lub są planowane w związku z danymi wskazującymi, że około miliona dzieci w wieku 7-14 lat miesięcznie odwiedza serwisy pornograficzne, co oznacza realną dostępność treści przeznaczonych wyłącznie dla osób dorosłych dla bardzo dużej grupy dzieci?
11. Jakie rozwiązania prawne dotyczące zwiększenia odpowiedzialności producentów urządzeń mobilnych oraz dostawców systemów operacyjnych za bezpieczeństwo cyfrowe dzieci i młodzieży są obecnie analizowane przez rząd RP?
12. Jakie działania dotyczące ograniczenia agresywnych mechanizmów projektowania aplikacji mobilnych i mediów społecznościowych, których celem jest maksymalizacja czasu spędzanego przez użytkownika przed ekranem poprzez wykorzystanie mechanizmów psychologicznych związanych z uzależnieniem od bodźców cyfrowych, są obecnie rozważane?
13. Jakie rozwiązania dotyczące ograniczenia korzystania przez dzieci z mediów społecznościowych w określonych grupach wiekowych, w tym skuteczniejszej weryfikacji wieku użytkowników, są obecnie analizowane przez rząd RP?
14. Jakie dane i analizy dotyczące wpływu nadmiernego korzystania ze smartfonów na wyniki edukacyjne uczniów, poziom koncentracji, relacje społeczne, aktywność fizyczną, rozwój emocjonalny oraz zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży posiada obecnie rząd RP?
15. Jakie działania legislacyjne lub systemowe wykraczające poza ograniczenie korzystania ze smartfonów na terenie szkół są obecnie przygotowywane lub analizowane, mając na uwadze, że większość czasu spędzanego przez dzieci w środowisku cyfrowym przypada poza placówkami oświatowymi i poza bezpośrednią kontrolą szkoły?
16. Jakie założenia miałaby ewentualna ogólnopolska strategia ochrony dzieci i młodzieży przed negatywnymi skutkami nadmiernego korzystania ze smartfonów, mediów społecznościowych i aplikacji mobilnych, obejmująca działania edukacyjne, zdrowotne, technologiczne oraz legislacyjne?
17. Jak wygląda obecnie współpraca pomiędzy Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Cyfryzacji, Ministerstwem Zdrowia oraz instytucjami europejskimi w zakresie tworzenia wspólnych standardów bezpieczeństwa cyfrowego dzieci?
18. Jakie analizy dotyczące wprowadzenia bardziej widocznych ostrzeżeń odnoszących się do wpływu nadmiernego korzystania ze smartfonów, mediów społecznościowych oraz krótkich treści wideo na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży zostały przeprowadzone lub są obecnie prowadzone?
19. Jakie działania dotyczące ograniczenia kierowania określonych form reklamy, marketingu cyfrowego oraz współprac influencerskich do dzieci i młodzieży w przypadku aplikacji oraz platform szczególnie silnie angażujących użytkowników są obecnie analizowane przez rząd RP?
20. Jakie analizy dotyczące kosztów społecznych i zdrowotnych związanych z nadmiernym korzystaniem przez dzieci i młodzież ze smartfonów i mediów społecznościowych posiada obecnie rząd RP, w tym kosztów związanych z pogorszeniem zdrowia psychicznego, problemami edukacyjnymi oraz wzrostem zapotrzebowania na pomoc psychologiczną i psychiatryczną?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP