Interpelacja w sprawie niejednolitych standardów odpraw celnych, braku transparentności procedur oraz systemowych problemów w relacjach administracji celnej z przedsiębiorcami

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie alarmujących sygnałów, jakie docierają do mojego biura poselskiego od przedstawicieli przygranicznych agencji celnych oraz firm logistycznych.

Przedsiębiorcy alarmują o postępującym chaosie decyzyjnym, braku jednolitości w stosowaniu prawa celnego na terenie kraju oraz o coraz trudniejszej współpracy z organami Krajowej Administracji Skarbowej. Zgłaszane problemy mają charakter systemowy i bezpośrednio uderzają w płynność finansową polskich firm oraz konkurencyjność polskiej branży TSL.

Do najważniejszych zidentyfikowanych problemów należą:

1. Brak jednolitości procedur celnych
   Występują rażące dysproporcje w podejściu poszczególnych oddziałów do tych samych czynności. Przykładowo, przy wydawaniu świadectw EUR.1 oddziały na południu Polski akceptują oświadczenia i deklaracje elektroniczne, podczas gdy OC Białystok rygorystycznie żąda papierowych oryginałów. Prowadzi to do niezdrowej konkurencji i „migracji” klientów do urzędów o bardziej liberalnym podejściu.
2. Przewlekłość i biurokratyzacja
   Wskazano na przypadki „zamrażania” spraw mimo kompletnej dokumentacji (np. w OC Biała Podlaska w procedurze 4200, gdzie postępowania trwają ponad 1,5 roku). W OC Pruszków odrzucane są alternatywne dowody z unijnych (np. austriackich) urzędów celnych, co sztucznie wydłuża procesy odwoławcze.
3. Chaos informacyjny dot. systemów SENT i F-GAZ
   Przedsiębiorcy wskazują na brak jasnych wytycznych dotyczących tego, kogo dotyczą przepisy SENT oraz na nagłe zmiany procedur bez uprzedzenia (np. w zakresie magazynów czasowego składowania), co generuje wielodniowe przestoje.
4. Kary nieadekwatne do przewinień
   Zamiast dialogu i pomocy w poprawnej interpretacji zawiłych przepisów, każda kontrola kończy się draktońskimi mandatami. Przedsiębiorcy czują się traktowani jak podmioty służące jedynie do zasilania budżetu karami, a nie jak partnerzy w obrocie gospodarczym.
5. Ignorowanie statusu AEO
   Podmioty posiadające certyfikat zaufanego przedsiębiorcy (AEO) nie odczuwają w praktyce należnych im przywilejów, będąc narażonymi na te same utrudnienia, co podmioty bez certyfikacji.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo dysponuje wiedzą na temat doniesień o braku jednolitości w stosowaniu procedur celnych przez poszczególne oddziały celne w Polsce?
2. W jaki sposób resort zamierza ujednolicić standardy odpraw, aby wyeliminować różnice w interpretacji przepisów między poszczególnymi regionami kraju?
3. Czy planowane jest wdrożenie w KAS dedykowanych, kompetentnych komórek wsparcia, które udzielałyby wiążących i spójnych informacji w zakresie systemów SENT, F-GAZ oraz sankcji gospodarczych?
4. Jakie działania zostaną podjęte, aby skrócić czas trwania postępowań celnych i windykacyjnych, które obecnie zagrażają płynności finansowej wielu polskich przedsiębiorstw?
5. Czy ministerstwo rozważy wprowadzenie mechanizmów dialogu (na wzór rozwiązań chorwackich) pozwalających na ustalanie harmonogramów spłat należności celnych w celu ochrony przedsiębiorstw przed upadłością?
6. Z czego wynika chroniczny brak odpowiedzi na korespondencję agencji celnych przez niektóre oddziały (np. OC Pruszków, OC Gdańsk) i jakie konsekwencje zostaną wyciągnięte wobec osób odpowiedzialnych za ten stan rzeczy?

Przedsiębiorcy oczekują państwa pomocnego, a nie opresyjnego. Obecna sytuacja, w której brak informacji i niespójność procedur stają się barierą rozwojową, wymaga natychmiastowej interwencji na szczeblu ministerialnym.

Z poważaniem