Interpelacja w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej

Szanowna Pani Minister,

kształcenie zawodowe powinno stanowić jeden z kluczowych elementów polityki edukacyjnej i gospodarczej państwa. Jego skuteczność zależy jednak nie tylko od jakości programów nauczania, ale również od realnej możliwości zdobywania przez uczniów doświadczenia praktycznego u pracodawców, w instytucjach publicznych, laboratoriach, zakładach pracy, spółkach komunalnych oraz innych podmiotach funkcjonujących na lokalnym i regionalnym rynku pracy.

Do mojego biura poselskiego wpływają sygnały wskazujące, że szkoły prowadzące kształcenie zawodowe napotykają coraz poważniejsze trudności w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu. Problem ten dotyczy szczególnie kierunków specjalistycznych, w których liczba potencjalnych miejsc stażowych jest ograniczona, a wymagania organizacyjne, formalne i bezpieczeństwa są wyższe niż w przypadku zawodów o szerokiej bazie pracodawców.

Przykładem takiej sytuacji jest sprawa zgłoszona przez dyrekcję Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Jeleniej Górze. Szkoła realizuje projekt „Akademia Zawodowców”, którego celem jest m.in. organizacja staży uczniowskich dla uczniów Technikum nr 3 kształcących się w zawodzie „technik analityk”.

Z przekazanych informacji wynika, że pomimo wielu działań podejmowanych przez szkołę, licznych kontaktów telefonicznych, korespondencji oraz prób nawiązania współpracy z podmiotami publicznymi i prywatnymi, pozyskanie miejsc stażowych dla uczniów tego kierunku okazało się bardzo trudne, a wręcz niemożliwe.

W dokumentacji wskazano m.in. kontakty z takimi podmiotami jak szpitale, powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczna, liczne laboratoria, jak również przedsiębiorstwa prywatne działające w regionie.

Jako przyczyny braku możliwości przyjęcia uczniów na staże wskazywano m.in. obciążenia formalne związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, ograniczenia organizacyjne i kadrowe, brak możliwości zapewnienia opiekuna stażu, obawy dotyczące odpowiedzialności za uczniów niepełnoletnich, brak odpowiednich procedur, a także brak zainteresowania udziałem w projektach stażowych.

Opisany przypadek nie powinien być traktowany wyłącznie jako lokalny problem jednej szkoły. Jest on przykładem szerszego zjawiska, które może dotyczyć wielu techników, szkół branżowych i placówek prowadzących kształcenie zawodowe w Polsce. Jeżeli szkoła posiada projekt, środki, uczniów i program kształcenia, ale nie jest w stanie znaleźć wystarczającej liczby podmiotów gotowych do przyjęcia młodzieży na staże, oznacza to istnienie luki pomiędzy założeniami systemu edukacji zawodowej a praktycznymi możliwościami jego realizacji.

Problem wymaga analizy na poziomie krajowym, ponieważ dotyczy zarówno jakości kształcenia zawodowego, jak i przygotowania młodzieży do wejścia na rynek pracy. Państwo nie może oczekiwać od absolwentów doświadczenia zawodowego, jeżeli system nie tworzy wystarczających warunków do zdobywania tego doświadczenia w toku nauki.

Pani Minister,

w związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada lub prowadzi analizy dotyczące skali problemów szkół zawodowych, techników i szkół branżowych w organizacji staży uczniowskich oraz praktycznej nauki zawodu, szczególnie w przypadku kierunków specjalistycznych o ograniczonej bazie pracodawców?

2. Czy ministerstwo identyfikuje najczęstsze bariery po stronie pracodawców i instytucji publicznych odmawiających przyjęcia uczniów na staże, w szczególności bariery formalne, organizacyjne, kadrowe, odpowiedzialnościowe oraz związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej?

3. Czy planowane jest przygotowanie ogólnopolskich rozwiązań, wytycznych lub mechanizmów wsparcia dla szkół w pozyskiwaniu miejsc stażowych, w tym poprzez większe zaangażowanie jednostek publicznych, spółek komunalnych, laboratoriów, podmiotów leczniczych, instytucji środowiskowych i przedsiębiorców?

4. Czy ministerstwo rozważa uproszczenie procedur oraz ograniczenie obciążeń formalnych dla podmiotów przyjmujących uczniów na staże w ramach projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, tak aby udział w takich projektach nie był postrzegany jako nadmierne ryzyko administracyjne?

5. Czy ministerstwo planuje wypracowanie systemu zachęt, rekomendacji lub standardów współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, samorządami, instytucjami publicznymi i pracodawcami, aby zwiększyć dostępność miejsc stażowych i zapewnić uczniom realną możliwość zdobywania doświadczenia zawodowego?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP