Interpelacja w sprawie egzekwowania embarga na rosyjskie i białoruskie produkty drzewne oraz skuteczności kontroli celnej w zakresie weryfikacji kraju pochodzenia towarów

Szanowny Panie Ministrze,

Polska jest największym w Unii Europejskiej punktem wejścia dla produktów drzewnych z Rosji i Białorusi sprowadzanych z naruszeniem unijnych sankcji. Śledztwo przeprowadzone przez brytyjską organizację Earthsight oraz dziennikarzy SWR ujawniło, że do Polski przemycono co najmniej 6000 ciężarówek rosyjskiej sklejki brzozowej o wartości nie mniejszej niż 669 milionów euro przy łącznej wartości nielegalnego importu do całej UE przekraczającej 1,5 miliarda euro. Towary te były wprowadzane do obrotu z fałszywymi deklaracjami kraju pochodzenia wskazującymi Kazachstan, Turcję lub Chiny jako państwo eksportujące.

Mechanizm obejścia sankcji był systemowy i trwał co najmniej w latach 2022-2024. Fałszowanie dokumentów celnych pozwalało na wprowadzanie objętych embargiem towarów na rynek unijny, a zyski z tego procederu zasilały budżet wojenny Federacji Rosyjskiej. Dochody z eksportu drewna stanowią jedno z istotnych źródeł finansowania rosyjskiej agresji zbrojnej przeciwko Ukrainie. Obejście sankcji jest więc nie tylko przestępstwem gospodarczym, lecz także działaniem o wymiarze geopolitycznym i bezpieczeństwa państwa.

W grudniu 2025 r. Prokuratura Okręgowa w Gdańsku postawiła zarzuty pięciu osobom: trzem obywatelom Polski i dwóm obywatelom Rosji. Prokuratura wskazała, że śledztwo ma charakter rozwojowy. Sam fakt, że do wszczęcia postępowania karnego doszło dopiero po publikacji raportu organizacji pozarządowej, a nie w wyniku rutynowych kontroli celnych, rodzi poważne pytania o skuteczność systemów nadzoru i weryfikacji importu.

Skuteczna weryfikacja rzeczywistego kraju pochodzenia towarów drzewnych wymaga zarówno sprawnych procedur celnych, jak i efektywnej wymiany informacji wywiadowczych między służbami krajowymi a instytucjami unijnymi (OLAF, Europol). Dotychczasowy przebieg sprawy wskazuje, że istniejące mechanizmy kontrolne okazały się niewystarczające, by w porę wykryć proceder na tak dużą skalę.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Jakie działania podjęła Krajowa Administracja Skarbowa w odpowiedzi na ustalenia raportu Earthsight ze stycznia 2025 r. wskazującego Polskę jako największy w UE punkt wejścia dla rosyjskiej i białoruskiej sklejki brzozowej sprowadzanej z naruszeniem sankcji?
2. Jakimi metodami i narzędziami posługują się polskie służby celne przy weryfikacji rzeczywistego kraju pochodzenia importowanych produktów drzewnych, zwłaszcza w przypadku towarów deklarowanych jako pochodzące z Kazachstanu, Turcji lub Chin?
3. Czy Ministerstwo Finansów lub podległe mu służby wymieniają informacje operacyjne z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF oraz z Europolem w zakresie obchodzenia sankcji na produkty drzewne? Jeśli tak, to jakie są efekty tej współpracy?
4. Jakie systemowe zmiany w procedurach kontroli celnej planuje wprowadzić Ministerstwo Finansów, aby zapobiec powtórzeniu się procederu nielegalnego importu produktów drzewnych objętych embargiem na tak masową skalę?
5. Czy Ministerstwo Finansów współpracuje z organizacjami pozarządowymi i niezależnymi ekspertami zajmującymi się monitorowaniem handlu produktami objętymi sankcjami, a jeśli tak, to w jakiej formule odbywa się ta współpraca?

Z poważaniem

Małgorzata Tracz
Posłanka na Sejm RP