Interpelacja w sprawie rozwoju systemów transportu szynowego w polskich miastach, ze szczególnym uwzględnieniem Radomia

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji publicznych wynika, że Ministerstwo Infrastruktury prowadzi analizy dotyczące rozwoju systemów transportu szynowego w polskich miastach, obejmujące w szczególności potencjalne kierunki rozwoju metra, kolei miejskiej oraz innych form transportu szynowego. Celem tych prac ma być określenie możliwości inwestycyjnych oraz przygotowanie podstaw do ich ewentualnego finansowania, w tym w ramach środków europejskich w kolejnej perspektywie finansowej.

W przestrzeni publicznej pojawiają się jedynie wyrywkowe informacje dotyczące miast objętych analizą, przy braku oficjalnej, pełnej listy ośrodków uwzględnionych w tych pracach.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera sytuacja miasta Radom – 15. co do wielkości miasta w Polsce, liczącego około 200 tys. mieszkańców, pełniącego istotne funkcje ponadlokalne w skali regionu i kraju. Należy podkreślić, że Radom jest większy demograficznie niż 1/3 miast pełniących funkcję stolic województw, co dodatkowo wzmacnia argument o konieczności jego uwzględnienia w analizach dotyczących rozwoju transportu szynowego.

Pomimo tego potencjału, Radom w ostatnich dekadach nie był beneficjentem dużych inwestycji infrastrukturalnych o charakterze strategicznym, które mogłyby stanowić trwały impuls rozwojowy adekwatny do jego wielkości i funkcji. Na taki stan rzeczy wpływały również uwarunkowania historyczne i strukturalne, w tym skutki wydarzeń Czerwca 1976 roku, wieloletnia marginalizacja w politykach rozwojowych państwa, procesy transformacji gospodarczej, upadek lokalnego przemysłu oraz utrata statusu miasta wojewódzkiego.

Jednocześnie należy wskazać, że już w latach 70. i 80. XX wieku opracowywano w Radomiu koncepcje systemu tramwajowego, obejmujące m.in. dwie linie komunikacyjne o znaczeniu miejskim. W ramach tych koncepcji przewidywano również rozwiązania inżynieryjne o bardziej zaawansowanym charakterze. W szczególności zakładano możliwość realizacji podziemnego przeprowadzenia linii tramwajowej przez obszar śródmieścia Radomia, w rejonie o największej koncentracji funkcji administracyjnych i usługowych. Rozwiązanie to mogłoby być dziś rozważane jako element nowoczesnej infrastruktury transportowej oraz infrastruktury o potencjalnym podwójnym zastosowaniu, w tym jako element infrastruktury ochrony ludności (schronienia), zwiększający odporność systemu miejskiego.

W kontekście strategicznym należy również przypomnieć, że w opublikowanym dwa lata temu raporcie Instytutu Rozwoju Miast i Regionów, a także w opartej na jego ustaleniach Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku, Radom został wskazany jako centrum aglomeracji o znaczeniu ogólnokrajowym. Oznacza to, że miasto to posiada istotny potencjał funkcjonalny, który powinien znajdować odzwierciedlenie w krajowych politykach infrastrukturalnych.

Warto również wskazać doświadczenia międzynarodowe. Szczególnie istotnym przykładem jest Francja, gdzie od lat 80. XX wieku realizowany jest konsekwentny program tzw. renesansu tramwajowego, polegający na odbudowie i rozwoju systemów tramwajowych w licznych miastach, także średniej wielkości, takich jak Grenoble, Dijon czy Orléans. Program ten przyniósł wymierne efekty w zakresie poprawy mobilności, jakości przestrzeni miejskiej oraz wzrostu atrakcyjności inwestycyjnej.

Obecnie prowadzone przez rząd analizy stanowią szansę na wdrożenie podobnych, długofalowych rozwiązań również w Polsce, w tym w miastach średniej wielkości o znaczeniu ponadregionalnym, takich jak Radom.

1. Jakie miasta zostały objęte analizą Ministerstwa Infrastruktury dotyczącą rozwoju systemów transportu szynowego?

2. Czy wśród analizowanych ośrodków znajduje się Radom?

3. Jakie kryteria decydują o wyborze miast do analizy?

4. Czy w analizach uwzględniono status Radomia jako centrum aglomeracji o znaczeniu ogólnokrajowym?

5. Czy rozważane są systemy tramwajowe także dla miast średniej wielkości?

6. Czy przewiduje się wsparcie dla miast posiadających koncepcje inwestycyjne, ale dotąd pozbawionych transportu szynowego?

7. Czy analizowane są doświadczenia zagraniczne, w szczególności model francuskiego renesansu tramwajów?

8. Czy samorządy będą mogły zgłaszać własne projekty do programów finansowania?

9. Kiedy planowane jest zakończenie analiz i przedstawienie listy miast objętych wsparciem?

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Kosztowniak