Interpelacja w sprawie Omnibusa X - pakietu zmian prawnych w unijnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności

Szanowny Panie Ministrze,

Komisja Europejska w ramach tzw. Omnibusa X (Food and Feed Safety Simplification Package) zaproponowała pakiet zmian prawnych w unijnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, w tym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin. Proponowane przez Komisję Europejską zmiany mogą poważnie osłabić prawną ochronę zdrowia Polek i Polaków oraz zabezpieczenie środowiska przed szkodliwymi pestycydami.

Jeśli przepisy te wejdą w życie, koncernom chemicznym będzie łatwiej umieścić pestycydy na europejskim rynku. Co więcej, będą one podlegały słabszej kontroli i będą dłużej dostępne, nawet jeśli udowodnione zostanie ich szkodliwe dla zdrowia czy środowiska działanie.

Propozycje zawarte w omnibusie przedstawiane są jako uproszczenia administracyjne, jednak w istocie stanowią głęboką ingerencję w system wydawania zezwoleń i oceny szkodliwości substancji, na co w swoim piśmie zwraca uwagę ponad 200 naukowców zajmujących się zdrowiem, toksykologią i ekologią. Zmiany te przedstawione są bez oceny wpływu na zdrowie publiczne i środowisko i bez oglądania się na zdanie większości społeczeństwa, która oczekuje zwiększenia, a nie zmniejszenia naszej ochrony przed pestycydami. Istnieją bardzo poważne wątpliwości dotyczące legalności przedstawionych przez komisję propozycji.

W związku z planowanymi pracami Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa nad propozycją złożoną przez Komisję Europejską w ramach tzw. Omnibusa X zwracam się do Pana Ministra o udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie wniosku Komisji Europejskiej dotyczącego rozporządzenia Omnibus w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz?
2. Czy rząd popiera wprowadzenie bezterminowego zatwierdzania substancji czynnych pestycydów jako domyślnej zasady w prawie UE? Jeśli tak, jak uzasadnia to w świetle zasady przezorności?
3. Czy rząd popiera uczynienie bezterminowej autoryzacji produktów pestycydowych standardem na poziomie krajowym (wniosek prezydencji cypryjskiej)?
4. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1107/2009 okresowa ponowna ocena substancji czynnych gwarantuje, że odpowiedzialność za wykazanie bezpieczeństwa spoczywa na firmach wprowadzających te substancje do obrotu (zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”). Czy dokonano oszacowania potencjalnych kosztów przeniesienia części ciężaru identyfikacji szkodliwych właściwości z przemysłu na organy publiczne i naukowców, finansowanych ze środków publicznych? Jeśli tak, jaka część tych kosztów zostanie faktycznie przeniesiona na podatników?
5. Jak rząd ocenia zgodność wniosku z zasadą przezorności wynikającą z art. 191 ust. 2 TFUE?
6. Które konkretne elementy wniosku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje wspierać, którym się sprzeciwia, a do których zamierza zgłosić poprawki i jakie będą to poprawki?
7. Jak ministerstwo ocenia wpływ tego wniosku na poziom ochrony zdrowia, ochrony różnorodności biologicznej i środowiska w porównaniu z obecnie obowiązującym rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009? Czy rząd jest świadomy apeli środowisk naukowych o wzmocnienie wdrażania istniejących przepisów dotyczących pestycydów oraz obaw dotyczących wniosku Omnibus? Czy w związku z takimi apelami jest szansa na negatywną opinię Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla Omnibusa w zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz?
8. W jaki sposób rząd planuje zapewnić odpowiednią ochronę dzieciom, kobietom w ciąży i osobom szczególnie wrażliwym w przypadku osłabienia przepisów dotyczących pestycydów?
9. Według analizy organizacji Générations Futures 49 substancji syntetycznych mogłoby automatycznie otrzymać bezterminowe zatwierdzenie, w tym szeroko stosowane i toksyczne substancje, takie jak glifosat, acetamipryd oraz substancje z grupy PFAS. Jak rząd planuje przeciwdziałać tego typu zagrożeniu oraz jak planuje wyjaśnić to obywatelkom i obywatelom, którzy oczekują zaostrzenia, a nie osłabienia zabezpieczeń przed pestycydami? Wniosek ten jest sprzeczny z długotrwałymi i konsekwentnymi żądaniami obywateli dotyczącymi rygorystycznej regulacji pestycydów i wycofywania środków syntetycznych.
10. Czy rząd uważa za dopuszczalne, aby unijne przepisy ograniczały kompetencje państw członkowskich w kwestii ochrony zdrowia publicznego w ten sposób, że organy krajowe będą mieć przy wydawaniu krajowych zezwoleń ograniczoną możliwość korzystania z nowych, recenzowanych danych naukowych na temat szkodliwości pestycydów, o ile dane te nie były wcześniej uwzględnione na poziomie unijnym?

Z wyrazami szacunku

Posłanka na Sejm RP
Małgorzata Tracz