Interpelacja w sprawie pomocy publicznej dla JSW SA i nowelizacji ustawy o systemie instytucji rozwoju (druk nr 2440)

Szanowny Panie Ministrze,

Jastrzębska Spółka Węglowa SA — z dominującym akcjonariuszem w postaci Skarbu Państwa — znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W reakcji w Sejmie RP procedowana jest poselska nowelizacja ustawy o systemie instytucji rozwoju (u.s.i.r., druk nr 2440), która ma umożliwić Agencji Rozwoju Przemysłu SA udzielenie JSW SA pożyczki rzędu kilku miliardów złotych.

Z opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Sejmu RP wynika, że projekt — wbrew jego uzasadnieniu — jest objęty prawem UE i dotyczy pomocy publicznej. Wątpliwości pogłębia wypowiedź szefa MAP Wojciecha Balczuna dla Business Insider Polska z 24 kwietnia 2026 r., w której wskazał na konieczność decyzji ministra finansów i gospodarki o wsparciu ARP SA — co stoi w sprzeczności z zapewnieniem, że regulacja nie wywoła skutków finansowych dla budżetu państwa.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie dotychczas podjęto działania, w szczególności restrukturyzacyjne, zmierzające do poprawy sytuacji JSW SA?
2. W jaki sposób procedowana nowelizacja u.s.i.r. ma poprawić sytuację JSW SA?
3. Czy JSW SA przygotowała plan restrukturyzacyjny? W jaki sposób Zarząd JSW SA oraz akcjonariusz dominujący — Skarb Państwa reprezentowany przez ministra aktywów państwowych — zamierzają poprawić sytuację spółki?
4. Czy bez procedowanej nowelizacji u.s.i.r. nie ma możliwości, aby Agencja Rozwoju Przemysłu SA udzieliła pożyczki JSW SA? Pytanie jest tym istotniejsze, że ARP SA jest już pożyczkodawcą JSW SA — w 2023 r. udzieliła spółce pożyczki na prawie 1,5 mld zł, działając w konsorcjum m.in. z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, Bankiem Polska Kasa Opieki SA, Alior Bankiem oraz PKO BP SA.
5. Z jakiego powodu — biorąc pod uwagę, że projekt nowelizacji u.s.i.r. jest firmowany przez MAP i Ministerstwo Energii — formalnie został on zgłoszony jako projekt poselski? Dlaczego MAP zdecydował się uniknąć konsultacji społecznych w sprawie tego projektu?
6. Z jakiego powodu w uzasadnieniu projektu wskazano, że nowelizacja nie jest objęta prawem UE, podczas gdy z opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Sejmu RP wynika, że ustawa jest objęta prawem UE i dotyczy kwestii pomocy publicznej państwa?
7. Z jakiego powodu w uzasadnieniu projektu wskazano, że regulacja nie będzie powodowała skutków finansowych dla budżetu państwa i będzie finansowana ze środków pozostających w dyspozycji ARP SA, podczas gdy Pan Minister Wojciech Balczun w wywiadzie dla Business Insider Polska z 24 kwietnia 2026 r. stwierdził: „W ciągu kilku tygodni pożyczka powinna trafić do JSW. Konieczna jest jeszcze decyzja ministra finansów o wsparciu ARP w tym celu. Mówimy o kilku miliardach złotych”? W jaki sposób w rzeczywistości będzie finansowana pomoc dla JSW SA i jaka będzie realna wielkość obciążenia budżetu państwa z tego tytułu?
8. Czy pożyczki, jakich ARP SA ma udzielić JSW SA — ze względu na ich nierynkowy charakter — nie będą stanowiły niedozwolonej pomocy publicznej państwa? Czy procedowana nowelizacja podlegała notyfikacji do Komisji Europejskiej? W OSR do projektu wskazano wprost, że „ARP SA udziela obecnie przedsiębiorcom finansowania zwrotnego głównie na zasadach rynkowych w oparciu o test prywatnego inwestora”, co w praktyce ma ograniczać możliwość finansowania podmiotów z sektora górnictwa węgla kamiennego. Pomijając, że testu prywatnego inwestora nie sporządza się dla finansowań dłużnych, a jedynie dla wejść kapitałowych — z uzasadnienia ustawy oraz OSR jasno wynika, że pożyczki udzielane przez ARP SA nie będą miały charakteru rynkowego, a więc będą stanowić niedozwoloną pomoc publiczną. Czy samo udzielenie pożyczki na rzecz JSW SA będzie przedmiotem decyzji KE? Należy podkreślić, że na etapie prac w Sejmie RP samo MAP zgłosiło uwagę w tym zakresie, którą następnie wycofano.
9. Jak kwestia nierynkowej pożyczki ma się do wcześniejszej, nierynkowej i nietransparentnej transakcji pomocowej, w której ARP SA nabyła od JSW SA akcje PBS SA oraz udziały JZW sp. z o.o. za łączną kwotę 1 mld zł? Ile jeszcze środków publicznych MAP zamierza przeznaczyć na wsparcie JSW SA z naruszeniem przepisów prawa?
10. Jakie będą skutki udzielenia JSW SA kolejnej, niedozwolonej pomocy publicznej przez ARP SA?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński