Interpelacja w sprawie systemowej niewydolności nadzoru nad rynkiem suplementów diety, zagrożenia dla zdrowia konsumentów oraz pilnej potrzeby regulacji prawnych

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z informacją o wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli (nr ewid. 160/2021/P/21/078/LLO), funkcjonujący system nadzoru nad wprowadzaniem do obrotu suplementów diety nie zapewnia bezpieczeństwa zdrowotnego tych produktów, a tym samym właściwej ochrony konsumentów.

Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1448 z późn. zm.) sprawiają, że do legalnej sprzedaży wystarczy samo wysłanie powiadomienia (art. 29 ust. 1 pkt 2) zawierające dane określone w art. 29 ust. 2 do głównego inspektora sanitarnego (GIS).

W latach 2017-2020 do GIS wpłynęło 62 808 powiadomień, jednak proces weryfikacji zakończono w przypadku zaledwie 5% z nich. Dla blisko 56 tysięcy produktów procesu weryfikacji w ogóle nie rozpoczęto. Oznacza to, że obywatele masowo nabywają preparaty, których składu i bezpieczeństwa nikt ze strony państwa nie zweryfikował. Co gorsza, według ustaleń kontrolerów, ewentualne postępowania wyjaśniające potrafiły trwać nawet 1090 dni. W tym czasie w sprzedaży internetowej swobodnie oferowano suplementy zawierające niedozwolone substancje (jak np. johimbina czy MK-677). Ewentualne decyzje nakazujące wycofanie z obrotu zapadały w momencie, gdy niebezpieczny towar został już dawno sprzedany nieświadomym konsumentom.

Dodatkowym, problemem jest agresywny marketing suplementów diety, który zaciera granicę między żywnością a lekami.

Mając na uwadze konstytucyjny obowiązek ochrony zdrowia obywateli oraz konieczność wdrożenia w życie rekomendacji Najwyższej Izby Kontroli, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie są zaktualizowane dane głównego inspektora sanitarnego za ostatnie 24 miesiące dotyczące liczby przyjętych powiadomień o pierwszym wprowadzeniu suplementu diety do obrotu oraz jaki procent z nich został w pełni, merytorycznie zweryfikowany?
2. Jakie jest stanowisko ministerstwa do przedstawionego problemu?
3. Na jakim etapie znajdują się prace nad zmianami legislacyjnymi w odpowiedzi na przedstawiony problem?
4. Czy ministerstwo planuje zmianę ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia? Jeśli tak, to w jaki sposób?
5. W jaki sposób Państwowa Inspekcja Sanitarna jest obecnie wyposażona w nowoczesne narzędzia umożliwiające skuteczne kontrolowanie rynku e-commerce i czy wprowadzono już procedury anonimowego nabywania podejrzanych suplementów sprzedawanych w sieci (tzw. tajemniczy klient)?
6. Czy ministerstwo rozważa powrót do koncepcji z 2019 roku i nałożenie specjalnej opłaty od reklam suplementów diety, aby uzyskane w ten sposób środki celowe przeznaczyć na edukację prozdrowotną konsumentów i walkę z dezinformacją medyczną?

Z wyrazami szacunku