Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL) oraz zasad realizacji programu "Dostępność Plus" w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS)

Szanowna Pani Minister,

w związku z napływającymi sygnałami od świadczeniodawców oraz analizą bieżącej sytuacji w sektorze ochrony zdrowia, zwracam się z interpelacją dotyczącą dwóch istotnych obszarów funkcjonowania systemu: finansowania zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL) oraz zasad dystrybucji środków w ramach programu „Dostępność Plus” w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS).

Z informacji przekazywanych przez przedstawicieli placówek wynika, że sytuacja finansowa ZOL uległa znacznemu pogorszeniu, osiągając w wielu przypadkach poziom krytyczny. Kluczowym problemem pozostaje brak systemowego uregulowania kwestii finansowania tzw. nadwykonań, czyli świadczeń zrealizowanych ponad limit określony w umowach z płatnikiem publicznym.

Na dzień sporządzenia niniejszej interpelacji brak jest jednoznacznych informacji dotyczących:

• zasad rozliczania świadczeń wykonanych w 2025 roku,
• wysokości ewentualnego finansowania nadwykonań,
• terminów przekazania należnych środków.

Praktyka nieuregulowanego lub opóźnionego finansowania świadczeń skutkuje faktycznym przerzuceniem ciężaru finansowania systemu na podmioty lecznicze. W konsekwencji prowadzi to do pogorszenia ich płynności finansowej, a w skrajnych przypadkach – do ryzyka niewypłacalności.

Sytuacja ta ma szczególnie poważne konsekwencje w kontekście rosnących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa, wynikających m.in. z procesów demograficznych, w tym starzenia się populacji.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. W jakim terminie Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia przedstawią jednoznaczne zasady rozliczania świadczeń zrealizowanych w ZOL w 2025 roku?
2. Czy i w jakiej wysokości planowane jest pokrycie kosztów nadwykonań za 2025 rok?
3. Jakie konkretne działania zamierza podjąć resort zdrowia w celu zapewnienia stabilności finansowej ZOL?
4. Czy ministerstwo analizowało wpływ obecnej polityki finansowania na dostępność świadczeń opiekuńczo-leczniczych dla pacjentów?
5. Jakie mechanizmy zostaną wprowadzone, aby zapobiec sytuacji, w której placówki są zmuszone do ograniczania przyjęć pacjentów wymagających pilnej opieki?

Drugim obszarem wymagającym pilnej analizy jest sposób realizacji programu „Dostępność Plus” w sektorze ochrony zdrowia, w szczególności w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej.

Z informacji przekazywanych przez wnioskodawców wynika, że obecny model naboru oparty został na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy”, co w praktyce oznacza, że o przyznaniu środków decydowały:

• szybkość złożenia wniosku,
• wydolność infrastruktury technicznej (łącze internetowe, sprawność systemu),
• brak zakłóceń w działaniu platformy aplikacyjnej.

Jednocześnie wskazywane są liczne problemy techniczne, w tym zawieszanie się systemu oraz błędy uniemożliwiające skuteczne złożenie wniosku.

Taki model dystrybucji środków publicznych budzi poważne wątpliwości co do jego transparentności oraz zgodności z zasadą racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, gdyż nie uwzględnia jakości merytorycznej projektów ani rzeczywistych potrzeb pacjentów, w szczególności osób z niepełnosprawnościami.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były przesłanki przyjęcia modelu naboru wniosków opartego na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy”?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia dokonało analizy wpływu tej formuły na jakość wybranych projektów?
3. Czy odnotowano problemy techniczne związane z funkcjonowaniem systemu naboru? Jeśli tak, jakie działania naprawcze zostały podjęte?
4. Czy resort planuje zmianę zasad naboru w kolejnych edycjach programu, tak aby uwzględniały one ocenę merytoryczną projektów?
5. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić transparentność i równość dostępu do środków publicznych w przyszłych naborach?

Oba wskazane obszary - finansowanie świadczeń w ZOL oraz sposób realizacji programu „Dostępność Plus” - mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli oraz efektywność wydatkowania środków publicznych. Wymagają one pilnej interwencji oraz systemowych rozwiązań.

Z wyrazami szacunku