Interpelacja w sprawie aktualizacji katalogu czynności wymagających zgody współmałżonka

Szanowny Panie Ministrze,

obecnie artykuł 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do następujących czynności prawnych:

1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;
2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;
3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;
4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

Jest to katalog zamknięty, co oznacza, że do innych czynności zgoda drugiego małżonka potrzebna nie jest.

Bardzo istotny w tym zakresie jest także art. 41 K.r. i o. określający odpowiedzialność za zobowiązania. Część tego przepisu, na której się skupiam, brzmi następująco:

§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Zwracam się do Pana Ministra z interpelacją w związku z sytuacją przedstawioną przez kobietę, która zgłosiła się do mojego biura poselskiego z prośbą o zmianę prawa w omawianym zakresie. Nie wyrażała ona zgód na kolejne kredyty zaciągane przez jej męża, ale i tak sytuacja finansowa jej oraz jej dzieci uległa znacznemu pogorszeniu. Nawet większe banki wymagają zgody współmałżonka zazwyczaj jedynie jak kwota kredytu przewyższa 50 000 złotych. Oczywiście, zgodnie z art. 41 K.r. i o. za zobowiązania zaciągnięte bez zgody drugiego małżonka odpowiada dłużnik majątkiem osobistym, tylko że w sytuacji wspólnego gospodarstwa domowego cierpi na tym i tak cała rodzina i art. 41 K.r. i o. niewiele w tym zakresie zmienia. Zaciągnięty kredyt oddziaływuje przez to wprost na drugiego małżonka, a może on o jego zaciągnięciu nawet nie wiedzieć. Wydaje się, byłoby zasadne, żeby zgoda małżonka była prawnie zawsze wymagana przy zaciąganiu tak poważnych zobowiązań finansowych.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega problem luki prawnej, która pozwala jednemu z małżonków na zaciąganie wielokrotnych, wysokich zobowiązań finansowych bez wiedzy i zgody współmałżonka, co w konsekwencji drastycznie obniża poziom życia i zagraża bytowaniu całej rodziny?

2. Czy ministerstwo planuje podjęcie prac legislacyjnych mających na celu nowelizację art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?

3. W przypadku ewentualnego braku woli nowelizacji art. 37 K.r. i o., czy ministerstwo rozważa podjęcie współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) w celu wydania wiążących rekomendacji dla sektora bankowego i firm pożyczkowych, które wymuszałyby obligatoryjne weryfikowanie zgody współmałżonka przy udzielaniu kredytów przekraczających określoną kwotę?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP