Interpelacja w sprawie rzeczywistego sposobu zagospodarowania pyłów i popiołów dennych ze spalarni odpadów komunalnych oraz systemowych nieprawidłowości w obrocie odpadami niebezpiecznymi

Szanowna Pani Minister,

w związku z informacjami medialnymi dotyczącymi kolejnej ujawnionej przez służby sprawy nielegalnego składowania odpadów niebezpiecznych oraz działaniami Centralnego Biura Śledczego Policji wobec osób podejrzewanych o udział w zorganizowanym procederze nielegalnego obrotu odpadami, zwracam się z prośbą o udzielenie informacji dotyczących funkcjonowania systemu nadzoru nad zagospodarowaniem odpadów niebezpiecznych pochodzących ze spalarni odpadów komunalnych.

Sprawa ta budzi szczególne zainteresowanie w kontekście wcześniejszych doniesień dotyczących odpadów poprocesowych z ekospalarni w Krakowie, gdzie pojawiły się zarzuty nielegalnego zagospodarowywania pyłów i popiołów przez podmioty odbierające odpady od operatora instalacji. Wówczas operator wskazywał, że działał zgodnie z prawem, przekazując odpady „uprawnionemu odbiorcy“, a odpowiedzialność za dalsze postępowanie przechodziła na kolejnego posiadacza odpadów.

Jednocześnie kolejne ujawniane afery pokazują, że formalne przekazanie odpadów do podmiotu mającego decyzje administracyjne nie stanowi gwarancji ich rzeczywistego, legalnego i bezpiecznego zagospodarowania. Rodzi to poważne wątpliwości co do skuteczności obecnego systemu nadzoru i odpowiedzialności za odpady niebezpieczne.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska ma informacje, gdzie faktycznie trafiają pyły i popioły denne oraz inne odpady niebezpieczne pochodzące ze spalarni odpadów komunalnych po ich przekazaniu przez wytwórcę do „uprawnionego odbiorcy“?

2. Jakie mechanizmy kontrolne funkcjonują obecnie, aby weryfikować, czy odpady niebezpieczne są rzeczywiście zagospodarowywane zgodnie z deklaracjami składanymi w dokumentacji BDO i kartach przekazania odpadów?

3. Ile kontroli przeprowadzono w latach 2016-2026 w zakresie weryfikacji rzeczywistego zagospodarowania pyłów i popiołów ze spalarni odpadów komunalnych? Jakie były wyniki tych kontroli?

4. Ile przypadków stwierdzenia nielegalnego składowania, porzucenia lub fałszowania dokumentacji dotyczącej odpadów poprocesowych ze spalarni wykryto w tym okresie?

5. Jakie działania podejmie rząd w związku z ostatnią akcją CBŚP dotyczącą nielegalnego gospodarowania odpadami niebezpiecznymi na Warmii i Mazurach (Olsztyn, Olsztynek)?

6. Czy są planowane zmiany legislacyjne mające na celu uszczelnienie systemu nadzoru nad odpadami niebezpiecznymi, w szczególności przez:

   • zwiększenie odpowiedzialności podmiotów przekazujących odpady,
   • obowiązek fizycznego audytu instalacji odbiorcy przez wytwórcę odpadów,
   • monitoring GPS i pełne śledzenie transportu oraz miejsca rozładunku odpadów,
   • częstsze kontrole instalacji mających decyzje na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych?

7. Jakie działania zostaną podjęte w celu usunięcia nielegalnie porzuconych/składowanych odpadów ujawnionych w ostatnich postępowaniach oraz kto poniesie koszty ich unieszkodliwienia?

8. Czy ministerstwo uważa obecny model odpowiedzialności – oparty na przekazaniu odpadów „uprawnionemu odbiorcy“ – za wystarczający, skoro kolejne śledztwa pokazują, że ten system może być wykorzystywany do legalizowania fikcyjnego obrotu odpadami?

9. Czy ministerstwo planuje zmiany, by w raportach OOŚ dotyczących w szczególności budowy dróg znalazła się ocena wpływu wykorzystania odpadów poprocesowych ze spalarni na środowisko i zdrowie ludzi?

10. W związku z odmowami spalarni odpadów w Olsztynie, dotyczącymi udostępnienia informacji publicznej stronie społecznej w zakresie odbioru odpadów pospalarniowych, proszę o udostępnienie informacji w tym zakresie, tj. z jakimi firmami obecnie są podpisane umowy na odbiór odpadów pospalarniowych w Olsztynie.

W opinii wielu ekspertów i mieszkańców kolejno ujawniane afery pokazują, że obecny system nadzoru nad obrotem odpadami niebezpiecznymi pozostaje w znacznej mierze fasadowy: formalne dokumenty i decyzje administracyjne nie gwarantują rzeczywistego, zgodnego z prawem zagospodarowania odpadów. Wymaga to pilnej reakcji państwa i wdrożenia skutecznych mechanizmów kontroli całego łańcucha gospodarowania odpadami.