Interpelacja w sprawie planów dotyczących ogłoszenia przetargu na usługi przewozowe koleją w ramach umowy o świadczenie usług publicznych (Public Service Contract - PSC) po 2030 r.

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, kieruję do Pana Ministra ponownie interpelację poselską w sprawie planów dotyczących ogłoszenia przetargu na usługi przewozowe koleją w ramach umowy o świadczenie usług publicznych (Public Service Contract – PSC) po 2030 roku.

Niniejsze ponowne wystąpienie wynika z faktu, że odpowiedź wiceministra Piotra Malepszaka z dnia 30 maja 2025 r., udzielona w imieniu Pana Ministra na interpelację nr 9462 wniesioną wspólnie z posłami Andrzejem Adamczykiem, Mariuszem Błaszczakiem oraz Dariuszem Stefaniukiem, w istotnych punktach pozostawiła zadane pytania bez merytorycznej odpowiedzi, a w innych – sformułowała deklaracje, których realizacja po upływie blisko dwunastu miesięcy stoi pod znakiem zapytania.

Przypomnę, że w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. resort infrastruktury zadeklarował, iż:

1. ogłoszenie przetargu (lub przetargów) na świadczenie międzywojewódzkich i międzynarodowych dalekobieżnych kolejowych przewozów pasażerskich w ramach umowy/umów PSC po 2030 r. zostało wstępnie zaplanowane na III kwartał 2027 r.;
2. zamówienie zostanie podzielone na pakiety przetargowe, których kształt i zakres mają być dopiero przedmiotem dalszych analiz, w sposób umożliwiający start więcej niż jednego oferenta w każdym pakiecie;
3. do pełnienia funkcji Krajowego Zarządu Transportu (KZT) wybrane zostało Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT), a prace organizacyjno-legislacyjne w zakresie docelowej struktury KZT były prowadzone;
4. umowy z wyłonionymi przewoźnikami mają zostać podpisane na ok. 2 lata przed rozpoczęciem świadczenia usług, a najpóźniej rok przed rozpoczęciem procedury przetargowej zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o zamiarze udzielenia zamówienia (art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007);
5. konsultacje z potencjalnymi przewoźnikami oraz marszałkami województw mają zostać przeprowadzone przed zakończeniem prac nad dokumentacją przetargową.

Od chwili udzielenia tej odpowiedzi minęło blisko dwanaście miesięcy. Do deklarowanego ogłoszenia przetargu pozostało zatem niespełna kilkanaście miesięcy, a do wygaśnięcia obowiązującej Umowy Ramowej z PKP Intercity SA (z końcem rocznego rozkładu jazdy 2029/2030) – około czterech lat. Tymczasem stan prac przygotowawczych, który można odtworzyć z publicznie dostępnych źródeł, budzi poważne wątpliwości co do dotrzymania zadeklarowanego harmonogramu i zachowania właściwego marginesu czasowego dla potencjalnych oferentów na przygotowanie się do tak złożonego postępowania.

W szczególności zwracam uwagę na następujące okoliczności, które uległy zmianie lub doprecyzowaniu od dnia złożenia interpelacji nr 9462:

6. wedle informacji publikowanych przez samo CUPT (m.in. w lutym 2026 r. w ramach Forum „Otwarta Kolej“), prace nad ustawą o Krajowym Zarządzie Transportu pozostają na etapie założeń i przygotowywania projektów zmian legislacyjnych; do dnia złożenia niniejszej interpelacji do Sejmu nie wpłynął rządowy projekt ustawy powołujący KZT i regulujący jego ustrojową odpowiedzialność za udzielanie umów PSC na szczeblu krajowym;
7. Nowy Plan Transportowy (NPT), który – jak wynika z informacji CUPT – ma stanowić podstawę do określenia oferty przewozowej i podziału zamówienia na pakiety przetargowe, jest dopiero opracowywany, mimo że bez tego dokumentu nie sposób przygotować rzetelnej dokumentacji przetargowej w terminie deklarowanym na III kwartał 2027 r.;
8. w grudniu 2025 r. uruchomione zostały na polskich torach pierwsze krajowe połączenia komercyjne czeskiego przewoźnika RegioJet (Warszawa–Kraków), a zapowiedziano wejście kolejnych operatorów zagranicznych (Leo Express, FlixTrain, Gepard Express); pierwsze doświadczenia – w tym wszczęte przez prezesa Urzędu Transportu Kolejowego postępowanie administracyjne wobec RegioJet w związku z naruszeniem obowiązku przewozu – ujawniły systemowe problemy związane z dostępem do infrastruktury i koordynacją rozkładów, które bezpośrednio rzutują na ryzyko realizacji przyszłej umowy/umów PSC i powinny mieć odzwierciedlenie w treści przygotowywanej dokumentacji przetargowej;
9. w lutym 2026 r. PKP Intercity SA złożyło do prezesa Urzędu Transportu Kolejowego osiem powiadomień o zamiarze uruchomienia pasażerskich połączeń komercyjnych w ramach otwartego dostępu, polegających na bezpośredniej zamianie obecnie realizowanych połączeń dotowanych w ramach umowy PSC na połączenia finansowane wyłącznie ze środków własnych przewoźnika; działanie to może w istotny sposób zmieniać zakres przedmiotowy przyszłej umowy PSC, a tym samym kształt pakietów przetargowych, o których mowa w odpowiedzi z 30 maja 2025 r.;
10. zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 – na który powołuje się sama odpowiedź resortu – ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej o zamiarze udzielenia zamówienia powinno zostać opublikowane najpóźniej rok przed rozpoczęciem procedury przetargowej; przy zadeklarowanym ogłoszeniu przetargu w III kwartale 2027 r. publikacja ta powinna nastąpić nie później niż w III kwartale 2026 r., a więc w ciągu najbliższych kilku miesięcy;
11. w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. całkowicie pominięta została postawiona przeze mnie expressis verbis kwestia objęcia zespołu pracującego nad przygotowaniem przetargu osłoną antykorupcyjną Centralnego Biura Antykorupcyjnego; doświadczenia z przetargiem PKP Intercity SA na 72 piętrowe pociągi o wartości 17 mld zł, w którym osłona antykorupcyjna została uruchomiona dopiero po interwencji poselskiej, czynią to pytanie tym bardziej zasadnym w kontekście postępowania o nieporównanie większej wartości i znaczeniu strategicznym.

Mając powyższe na uwadze, uprzejmie wnoszę o udzielenie precyzyjnych, merytorycznych odpowiedzi na poniższe pytania, a w przypadku pytań pozostawionych bez odpowiedzi w piśmie z 30 maja 2025 r. – o ich rzeczywiste, a nie pozorne rozpatrzenie:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury podtrzymuje deklarację z odpowiedzi na interpelację nr 9462, zgodnie z którą ogłoszenie przetargu (lub przetargów) na świadczenie międzywojewódzkich i międzynarodowych dalekobieżnych kolejowych przewozów pasażerskich w ramach umowy/umów PSC zostanie ogłoszone w III kwartale 2027 r.? Jeżeli termin ten uległ zmianie – proszę o wskazanie aktualnego, dokładnego harmonogramu wraz ze wszystkimi kamieniami milowymi (m.in. data publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym UE w trybie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, data ogłoszenia postępowania, planowana data zawarcia umowy/umów, data rozpoczęcia świadczenia usług).

2. W odpowiedzi z 30 maja 2025 r. wskazano, że publikacja ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej powinna nastąpić najpóźniej rok przed rozpoczęciem procedury przetargowej. Czy publikacja ta nastąpiła już w pierwszej połowie 2026 r.? Jeżeli nie – kiedy konkretnie zostanie dokonana, mając na uwadze, że dochowanie deklarowanego terminu ogłoszenia przetargu w III kwartale 2027 r. wymaga publikacji nie później niż w III kwartale 2026 r.?

3. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad ustawą o Krajowym Zarządzie Transportu (lub innym aktem prawnym powołującym KZT)? W szczególności proszę o:

a) wskazanie, czy projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów; jeżeli tak – pod jakim numerem i kiedy;
b) podanie planowanego terminu skierowania projektu do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych oraz – następnie – do Sejmu;
c) wyjaśnienie, w jaki sposób KZT będzie mógł samodzielnie i w pełni odpowiedzialnie przeprowadzić postępowanie przetargowe planowane na III kwartał 2027 r., jeżeli ustawa go powołująca nie zostałaby uchwalona z odpowiednim wyprzedzeniem.

4. W jakim stadium są prace nad Nowym Planem Transportowym (NPT), o którym informuje publicznie CUPT i który – wedle przekazu samego resortu – ma być podstawą do skonstruowania pakietów przetargowych? Proszę o wskazanie planowanej daty przyjęcia NPT oraz wyjaśnienie, czy resort zamierza przeprowadzić jego konsultacje publiczne, a jeżeli tak – w jakim terminie.

5. W odpowiedzi z 30 maja 2025 r. zadeklarowano podział zamówienia na pakiety przetargowe, których kształt i zakres miały być przedmiotem dalszych analiz. Po upływie blisko dwunastu miesięcy proszę o wskazanie:

a) aktualnie rozważanej liczby pakietów przetargowych;
b) kryteriów ich tworzenia (np. geograficznych, taborowych, według grup linii);
c) planowanej długości obowiązywania umów PSC w poszczególnych pakietach;
d) czy resort dopuszcza możliwość zastrzeżenia jednego lub więcej pakietów dla bezpośredniego powierzenia zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 – w szczególności w odniesieniu do połączeń o newralgicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa lub spójności komunikacyjnej kraju.

6. Pytanie powtórzone i pozostawione w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. bez jakiejkolwiek odpowiedzi: Czy zespół w Ministerstwie Infrastruktury (oraz – po jego powołaniu – w Krajowym Zarządzie Transportu) pracujący nad przygotowaniem przetargu na usługi PSC po 2030 r. został objęty osłoną antykorupcyjną Centralnego Biura Antykorupcyjnego? Jeżeli tak – kiedy stosowny wniosek został skierowany do koordynatora Służb Specjalnych i kiedy CBA podjęło formalne działania osłonowe? Jeżeli nie – z jakich powodów resort odstąpił od uruchomienia tej osłony przy postępowaniu o wartości wielokrotnie przekraczającej obecną Umowę Ramową z PKP Intercity SA (21,091 mld zł) i kiedy wniosek taki zostanie złożony?

7. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury zamierza zabezpieczyć interes polskich podmiotów (zarówno przewoźników kolejowych z większościowym udziałem Skarbu Państwa, jak i polskich operatorów prywatnych) w przyszłym postępowaniu przetargowym, mając na uwadze:

a) doświadczenia z przetargu PKP Intercity SA na 72 piętrowe pociągi o wartości 17 mld zł, w którym warunki udziału zostały – co przyznał sam wiceminister Piotr Malepszak w odpowiedzi z 2 grudnia 2024 r. – określone wyłącznie przez spółkę i które de facto wykluczyły samodzielny start polskich producentów taboru;
b) zasady prawa unijnego nakazujące otwartość, sprawiedliwość, przejrzystość i niedyskryminację postępowania, do których odwołuje się odpowiedź z 30 maja 2025 r.;
c) strategiczne znaczenie zachowania zdolności narodowego przewoźnika do obsługi co najmniej części połączeń o znaczeniu obronnym, kryzysowym i transgranicznym?

8. Jak Ministerstwo Infrastruktury ocenia – w kontekście przygotowywanego przetargu na umowę/umowy PSC po 2030 r. – pierwsze doświadczenia liberalizacji na rynku polskim, w tym:

a) uruchomienie krajowych połączeń komercyjnych przez czeskiego przewoźnika RegioJet (Warszawa-Kraków) oraz wszczęte przez prezesa UTK postępowanie administracyjne dotyczące naruszenia obowiązku przewozu;
b) złożone w lutym 2026 r. przez PKP Intercity SA powiadomienia o zamiarze uruchomienia ośmiu pasażerskich połączeń komercyjnych w ramach otwartego dostępu, zastępujących obecnie realizowane połączenia dotowane w ramach PSC?

W szczególności proszę o wskazanie, jakie wnioski zostały wyciągnięte z tych przypadków na potrzeby konstruowania zapisów dokumentacji przetargowej, w tym: kar umownych za niewykonanie usługi, mechanizmów depozytowych lub gwarancyjnych, a także zasad koordynacji rozkładów pomiędzy operatorami PSC a przewoźnikami komercyjnymi.

9. Jakie konkretnie konsultacje publiczne lub branżowe – ponad zapowiadany w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. Horyzontalny Rozkład Jazdy Pociągów oraz spotkania Forum „Otwarta Kolej“ – odbyły się w okresie od czerwca 2025 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji w sprawie konstrukcji pakietów przetargowych, kryteriów oceny ofert i wymagań formalnych dla oferentów? Proszę o przedstawienie wykazu tych konsultacji wraz ze wskazaniem dat, uczestników (organizacje, przewoźnicy, marszałkowie województw) oraz miejsc publikacji ich wyników.

10. Jakie ramy finansowe Ministerstwo Infrastruktury przewiduje dla rekompensaty z budżetu państwa w ramach przyszłej umowy/umów PSC po 2030 r.? Mając na uwadze, że obecna Umowa Ramowa zawarta na lata 2021-2030 opiewa na ok. 21,091 mld zł, a kwota rekompensaty rosła z 1,89 mld zł w 2023 r. do 2,76 mld zł w 2026 r., proszę o:

a) przedstawienie wstępnych szacunków łącznej wartości zamówienia po 2030 r.;
b) wskazanie, czy resort prowadzi prace nad ustanowieniem stabilnego, wieloletniego źródła finansowania umowy/umów PSC – analogicznego do Krajowego Funduszu Drogowego – co zapowiadał publicznie Pan Minister jeszcze w sierpniu 2024 r.

11. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury zamierza zapewnić, że liberalizacja rynku oraz wybór przewoźników w drodze przetargu nie doprowadzą do pogłębienia wykluczenia komunikacyjnego w regionach o niższej rentowności połączeń – w tym na obszarze województwa lubelskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego, warmińsko-mazurskiego i podlaskiego? Czy w pakietach przetargowych zostaną przewidziane mechanizmy gwarantujące minimalny poziom oferty przewozowej w tych regionach, w szczególności dla połączeń uruchomionych lub planowanych w ramach Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej „Kolej+“, Programu budowy lub modernizacji przystanków kolejowych oraz inwestycji towarzyszących projektowi Centralnego Portu Komunikacyjnego?

12. Czy i w jakim trybie Ministerstwo Infrastruktury przewiduje przedstawienie Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności sejmowej Komisji Infrastruktury, kompleksowej informacji o stanie prac nad przygotowaniem przetargu PSC po 2030 r. oraz o powołaniu Krajowego Zarządu Transportu? Z uwagi na strategiczny charakter tego postępowania – jednego z największych w historii zamówień publicznych w sektorze transportu w Polsce – wnoszę o wprowadzenie cyklicznej, co najmniej kwartalnej, informacji rządowej w tej sprawie.

Oczekuję wyczerpujących, merytorycznych i terminowych odpowiedzi na powyższe pytania. Pragnę podkreślić, że pominięcie któregokolwiek z pytań – jak miało to miejsce w przypadku pytania o osłonę antykorupcyjną CBA w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. – stanowi naruszenie standardów odpowiedzialności rządu wobec parlamentu i będzie skutkować kolejnym wystąpieniem w trybie art. 193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Sprawa ta dotyczy bowiem nie tylko organizacji rynku kolejowego po 2030 r., lecz przede wszystkim dziesiątek milionów Polaków, którzy każdego roku korzystają z usług dalekobieżnego transportu kolejowego, a także miliardów złotych pochodzących z budżetu państwa, których wydatkowanie wymaga pełnej przejrzystości, kontroli antykorupcyjnej i ochrony interesu narodowego.

Z wyrazami szacunku

Michał Moskal
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej