Interpelacja w sprawie planowanych zmian w systemie opieki nad dziećmi wymagającymi całodobowego wsparcia oraz zagrożeń wynikających z procesu deinstytucjonalizacji

Szanowna Pani Minister,

w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje dotyczące planowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej działań w ramach procesu tzw. deinstytucjonalizacji opieki nad dziećmi i osobami wymagającymi szczególnego wsparcia. Z dostępnych przekazów wynika, że proponowane rozwiązania mogą prowadzić do ograniczenia lub likwidacji funkcjonowania placówek zapewniających całodobową, wyspecjalizowaną opiekę, w tym domów prowadzonych przez organizacje społeczne i zgromadzenia zakonne.

Szczególne obawy budzi sytuacja placówek takich jak Dom Chłopaków w Broniszewicach, które od lat zapewniają profesjonalną i pełną zaangażowania opiekę dzieciom i dorosłym z ciężkimi niepełnosprawnościami i wysokimi potrzebami zdrowotnymi. Miejsca te nie pełnią wyłącznie funkcji instytucjonalnych – są domami, w których podopieczni otrzymują nie tylko opiekę medyczną, ale także stabilność emocjonalną, poczucie bezpieczeństwa i troskę.

Z przekazywanych informacji wynika, że planowane zmiany legislacyjne mogą w istotny sposób ograniczyć dostępność tego typu wsparcia dla osób najbardziej potrzebujących. W szczególności obawy budzi fakt, że nowe regulacje mogą uderzyć nie tylko w same placówki, ale przede wszystkim w rodziny – zarówno biologiczne, jak i zastępcze – które dziś w sytuacjach kryzysowych korzystają z możliwości umieszczenia dziecka w wyspecjalizowanej opiece całodobowej. W konsekwencji dzieci z niepełnosprawnościami i złożonymi potrzebami zdrowotnymi mogą zostać pozbawione realnej alternatywy wsparcia instytucjonalnego, które obecnie stanowi dla nich często jedyną formę bezpiecznej i specjalistycznej opieki.

Zgodnie z planowanymi regulacjami do domów pomocy społecznej mają trafiać wyłącznie osoby pełnoletnie. Oznacza to, że placówki dla dzieci – takie jak Dom Chłopaków – zostaną wyłączone z systemu przyjmowania nowych podopiecznych.

W związku z powyższym nasuwają się następujące pytania:

1. Jakie konkretne zmiany legislacyjne lub systemowe planuje wprowadzić ministerstwo w ramach procesu deinstytucjonalizacji opieki?
2. Czy planowane działania przewidują likwidację lub ograniczenie funkcjonowania specjalistycznych placówek całodobowej opieki nad dziećmi z niepełnosprawnościami?
3. Jakie alternatywne rozwiązania mają zostać zapewnione dzieciom wymagającym stałej, wysokospecjalistycznej opieki?
4. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę dostępności rodzin zastępczych zdolnych do przyjęcia dzieci z tak złożonymi potrzebami zdrowotnymi i opiekuńczymi? Czy ministerstwo przygotowuje przepisy zawierające formalne procedury zobowiązujące do poszukiwania rodzin zastępczych dla dzieci z domów pomocy społecznej?
5. Jakie środki finansowe i organizacyjne zostaną przeznaczone na rozwój systemu wsparcia rodzin zastępczych, aby były one w stanie zapewnić opiekę na odpowiednim poziomie?
6. Czy przewidziano okres przejściowy oraz konsultacje społeczne z podmiotami prowadzącymi tego typu placówki?
7. W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować, że żadne dziecko nie zostanie pozbawione właściwej opieki w wyniku wprowadzanych zmian?

Podkreślenia wymaga fakt, że już obecnie system pieczy zastępczej zmaga się z niedoborem rodzin zastępczych, nawet dla dzieci zdrowych. Tym bardziej zasadne są obawy dotyczące możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki dzieciom wymagającym całodobowego, specjalistycznego wsparcia.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o szczegółowe wyjaśnienia oraz przedstawienie planów, które zapewnią bezpieczeństwo i ciągłość opieki nad najbardziej potrzebującymi dziećmi.

Z wyrazami szacunku

Mateusz Morawiecki