Interpelacja w sprawie uchwalania przez gminy planów ogólnych

Gniezno, 24 kwietnia 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

Wielkopolska Izba Rolnicza w swoim stanowisku XI Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji z dnia 20 kwietnia 2026 roku dostrzega pilną potrzebę uporządkowania systemu planowania przestrzennego i zapewnienia ładu na obszarach wiejskich. Jednocześnie zauważają, że krótki termin opracowania planów ogólnych (do lipca) niesie za sobą realne ryzyko przyjęcia rozwiązań powierzchownych i niedostatecznie skonsultowanych z rolnikami. W gminach o dominującej funkcji rolniczej, plan ogólny musi w sposób jednoznaczny i trwały zabezpieczać warunki do prowadzenia oraz rozwoju produkcji rolnej, szczególnie zwierzęcej.

Kluczowe zagrożenia wynikające z projektów planów ogólnych:

1. Ograniczenie rozwoju produkcji zwierzęcej i modernizacji: Przyjęty mechanizm wyznaczania obszarów zabudowy uzupełniającej może doprowadzić do „zamknięcia“ miejscowości na rozwój.

Zauważają, że gminy często wyznaczają strefy zabudowy zagrodowej restrykcyjnie – niemal „po obrysie“ istniejących budynków. Brak elastyczności blokuje budowę nowoczesnych, niskoemisyjnych obiektów inwentarskich (powyżej 210 DJP). Proponują, aby w planach ogólnych była możliwość rozbudowy zabudowy siedliskowej i zagrodowej.

2. Presja zabudowy mieszkaniowej i konflikty społeczne: Dopuszczanie rozproszonej zabudowy mieszkaniowej w bezpośrednim sąsiedztwie gospodarstw generuje nieuniknione konflikty. Ludność napływowa często nie akceptuje „wiejskich zapachów” czy pracy maszyn nocą podczas żniw, co skutkuje roszczeniami i próbami administracyjnego ograniczania działalności rolniczej.

Promowanie potrzeb rekreacyjnych kosztem mieszkańców rolników nosi znamiona dyskryminacji. Zatem domagają się nieplanowania działek budowlanych w sąsiedztwie gospodarstw rolnych.

3. Blokowanie inwestycji w OZE i biogazownie: Nieuwzględnienie w planach terenów pod biogazownie rolnicze i infrastrukturę towarzyszącą hamuje rozwój gospodarki obiegu zamkniętego, uniemożliwia właściwe zagospodarowanie nawozów naturalnych oraz poprawę bilansu energetycznego gospodarstw.

4. Marginalizacja funkcji rolniczej i trwałość skutków prawnych: Plan ogólny jako akt prawa miejscowego ma skutki długofalowe. W sytuacjach, gdy większość mieszkańców gminy nie prowadzi działalności rolniczej, dochodzi do przeforsowania rozwiązań eliminujących produkcję zwierzęcą pod presją społeczną. Plan ogólny nie może być narzędziem likwidacji tradycyjnego charakteru wsi.

W związku z powyższym Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej apeluje o:

• Ochronę istniejących gospodarstw (zasada pierwszeństwa): Wprowadzenie zapisów chroniących gospodarstwa przed ograniczeniami wynikającymi z późniejszej zabudowy mieszkaniowej. Postulują, aby odległość nowej zabudowy mieszkaniowej od gospodarstw zwierzęcych wynosiła min. 200 m.

• Realne konsultacje społeczne: Domagają się rzeczywistych spotkań z rolnikami, a nie jedynie formalnego wyłożenia dokumentów. Rolnicy muszą mieć możliwość indywidualnego sprawdzenia, czy obszar ich zabudowy zagrodowej pozwala na przyszłe inwestycje, a nie tylko obejmuje obecne fundamenty.
• Gwarancję rozwoju zabudowy zagrodowej: Wyłączenie strefy zabudowy zagrodowej z grupy ogólnej zabudowy mieszkaniowej. Powinna ona obejmować cały teren przyległy do działek siedliskowych, umożliwiając młodym rolnikom budowę domu przy swoim gospodarstwie (zapobieganie wyludnianiu wsi).
• Nadrzędność funkcji rolniczej: W gminach wiejskich funkcja rolnicza musi mieć charakter nadrzędny wobec presji urbanizacyjnej. Gospodarstwa rodzinne do 300 ha muszą mieć zagwarantowaną przestrzeń do rozbudowy, by zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe kraju. W tym przypadku kluczowa jest ustawa o funkcjach produkcyjnych wsi – powinna być ona spójna z planami ogólnymi, dlatego potrzebne jest jej pilne uchwalenie.

W opinii Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej brak uwzględnienia powyższych uwag doprowadzi do stopniowej eliminacji produkcji zwierzęcej z Wielkopolski, co uderzy w fundamenty gospodarcze regionu.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jak Pan Minister odniesie się do przekazanego stanowiska wielkopolskich rolników?
2. Jakie działania dotychczas podjął rząd, aby wykluczyć kluczowe zagrożenia wynikające z projektów planów ogólnych?
3. Czy przedstawione przez Wielkopolską Izbę Rolniczą postulaty będą brane pod uwagę?
4. Jakie rozwiązania planuje rząd, aby opracowywane plany ogólne w sposób jednoznaczny i trwały zabezpieczały warunki do prowadzenia oraz rozwoju produkcji rolnej, szczególnie zwierzęcej?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski