Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia uczniów z ADHD oraz statusu reformy orzecznictwa i pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Szanowna Pani Ministro,

chciałam na wstępie podziękować pani ministrze Izabeli Ziętce za otwartość na dyskusję i gotowość do dalszej pracy na rzecz poprawienia sytuacji dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, tj. zaburzeń hiperkinetycznych (dalej: ADHD). Dziękuję też za gotowość na dialog i spotkania ze środowiskami rodziców, nauczycieli oraz ekspertów, którzy alarmują o trudnej sytuacji tych uczniów w polskim systemie oświaty.

W praktyce stosowania prawa uczniowie z rozpoznaniem ADHD często nie mogą uzyskać orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wyłącznie na podstawie tego rozpoznania, nawet w sytuacji, gdy ich funkcjonowanie w środowisku szkolnym jednoznacznie wskazuje na konieczność stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Jednocześnie ministerstwo deklaruje plany odejścia od aktualnego modelu opartego o diagnozę medyczną na rzecz modelu funkcjonalnego, w czym pomóc ma ocena funkcjonalna ucznia. Równocześnie rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych nie wydaje się w żaden sposób zmieniać sytuacji uczniów z ADHD - zaburzenie to nie jest nawet wymienione w rozporządzeniu.

Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo stoi na stanowisku, że sformułowanie „wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy” użyte w art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi samodzielną przesłankę funkcjonalną do objęcia ucznia kształceniem specjalnym? Proszę o wskazanie przyjętej wykładni.

2. Czy w ocenie ministerstwa uczeń z rozpoznaniem ADHD, którego funkcjonowanie edukacyjne wskazuje na konieczność stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, może uzyskać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego?

3. Czy wchodząca w życie z dniem 1 września 2026 roku ocena funkcjonalna ma mieć wpływ na zakres stosowania art. 127 ust. 1 Prawa oświatowego? W jaki sposób?

4. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić spójność pomiędzy deklarowanym modelem biopsychospołecznym a obecnym brzmieniem art. 127 ust. 1, które opiera dostęp do kształcenia specjalnego na zamkniętym katalogu kategorii?

5. Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie art. 127 ust. 1 poprzez jednoznaczne wskazanie, że kształcenie specjalne może być organizowane również dla uczniów wymagających specjalnej organizacji nauki i metod pracy z przyczyn neurorozwojowych?

6. Czy przeprowadzono analizę skutków budżetowych takiej zmiany? Jeżeli tak, proszę o udostępnienie pełnych danych.

7. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności obecnej praktyki wyłączania uczniów z ADHD z możliwości uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z art. 70 Konstytucji RP?

8. W rozporządzeniu w sprawie orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych wskazano wprost kategorię: „uczniowie z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera”. Jakie względy merytoryczne przemawiały za wyodrębnieniem w rozporządzeniu tej kategorii przy równoczesnym niewyodrębnieniu uczniów z ADHD?
   Proszę o wskazanie: Czy decyzja ta była oparta na konkretnych analizach, badaniach lub ekspertyzach (jeśli tak – jakich), oraz czy rozważano objęcie uczniów z ADHD analogicznymi rozwiązaniami, a jeśli tak – z jakich przyczyn odstąpiono od tego kierunku?

9. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w systemie finansowania lub organizacji wsparcia, które ograniczałyby nierówności w dostępie do adekwatnej pomocy dla uczniów z ADHD?

Podczas pierwszego spotkania Parlamentarnego Zespołu ds. ADHD 9 kwietnia 2024 r., Izabela Ziętka, podsekretarz stanu w MEN, zadeklarowała m.in., że w maju zostanie utworzony “kalendarz zmian legislacyjnych i ich kierunek w sprawach związanych z ADHD” oraz że na stronie internetowej MEN zostaną umieszczone mapy projektów edukacyjnych w zakresie ADHD w celu uporządkowania dostępnych już materiałów edukacyjnych.

10. Czy wyżej wspomniane publikacje miały miejsce? Jeśli nie, kiedy ministerstwo opublikuje wyżej wspomniany kalendarz oraz mapy projektów edukacyjnych w zakresie ADHD? Proszę o udostępnienie materiałów już przygotowanych w tym zakresie.

Podczas posiedzenia Komisji ds. Petycji 26 marca 2026 r. Izabela Ziętka, podsekretarz stanu w MEN, zadeklarowała, że planowany jest nowy, trójpoziomowy model wsparcia, według którego wsparcie na najwyższym poziomie (odpowiadającym dzisiejszemu orzeczeniu) będzie można udzielić ze względu na jego potrzebę, a diagnoza nie będzie go determinować. Wniosek o wpis projektu do prac legislacyjnych rządu miał wówczas być “na etapie finalnym”.

11. Proszę o wskazanie, na jakim etapie są obecnie prace nad wspomnianym modelem wsparcia oraz czy został już złożony wniosek o wpis do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Jeśli nie, proszę o wskazanie, w jakim terminie ministerstwo planuje taki wniosek złożyć.

12. Czy w planowanym modelu uczeń z diagnozą ADHD bez innych zaburzeń i niepełnosprawności będzie mógł być objęty wsparciem na najwyższym, trzecim poziomie?

Z wyrazami szacunku