Interpelacja w sprawie ograniczenia luki fiskalnej w podatku od sprzedaży detalicznej oraz przeciwdziałania nadużyciom w modelu franczyzowym

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zgłosiło się Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców, które przedstawiło wyniki raportu przygotowanego we współpracy z Instytutem Finansów Publicznych oraz Krajowym Sekretariatem Banków, Handlu i Ubezpieczeń NSZZ „Solidarność“.

Z przekazanych informacji wynika, że obecna konstrukcja podatku od sprzedaży detalicznej (PSD), obowiązującego od 2021 r., może prowadzić do poważnych zakłóceń na rynku pracy oraz istotnych strat dla finansów publicznych.

Podatek ten obejmuje sieci handlowe osiągające powyżej 17 mln zł miesięcznego przychodu, natomiast sklepy funkcjonujące w modelu franczyzowym są z niego wyłączone – niezależnie od rzeczywistego stopnia powiązania z siecią.

Jak wskazują autorzy raportu, taka konstrukcja przepisów tworzy silną zachętę do przekształcania etatów w działalność franczyzową, co skutkuje:

• przenoszeniem ryzyka gospodarczego na osoby fizyczne prowadzące działalność,
• spadkiem stabilności zatrudnienia,
• ograniczeniem wpływów podatkowych do budżetu państwa.

Z przedstawionych danych wynika, że:

• ok. 7,5 mld zł rocznie – to szacowana górna granica luki fiskalnej,
• 9 940 etatów mniej – spadek zatrudnienia w handlu po wprowadzeniu PSD,
• 543 zł miesięcznie mniej – spadek przeciętnego wynagrodzenia brutto w sektorze,
• 18 416 nowych mikropodmiotów – wzrost liczby małych działalności prowadzących 1-2 sklepy,
• 859 zł miesięcznie (10 310 zł rocznie) – korzyść fiskalna dla sieci z zastąpienia jednego etatu franczyzą (prognozowany wzrost do 985 zł miesięcznie).

Zwraca uwagę fakt, że – jak podnoszą autorzy raportu – różnice między siecią działającą w modelu scentralizowanym a siecią opartą na franczyzie mają charakter wyłącznie formalnoprawny. W praktyce funkcjonują one w oparciu o te same marki, systemy, dostawy i politykę cenową. Jednocześnie wskazuje się, że obecnie nie ma narzędzi analitycznych i sprawozdawczych, które pozwalałyby organom państwa precyzyjnie ocenić skalę zjawiska oraz oddzielić naturalny rozwój franczyzy od działań optymalizacyjnych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi analizy dotyczące wpływu konstrukcji podatku od sprzedaży detalicznej na rynek pracy oraz strukturę zatrudnienia w handlu detalicznym?
2. Jak ministerstwo odnosi się do szacunków wskazujących na lukę fiskalną sięgającą ok. 7,5 mld zł rocznie? Czy istnieją własne wyliczenia w tym zakresie?
3. Czy są rozważane zmiany legislacyjne w zakresie PSD, które ograniczyłyby możliwość omijania podatku przez formalne rozproszenie działalności w modelu franczyzowym?
4. Czy jest planowane wprowadzenie dodatkowych obowiązków sprawozdawczych dla sieci franczyzowych, które umożliwiłyby lepszą ocenę ich rzeczywistej struktury ekonomicznej?
5. Czy są prowadzone prace nad kompleksowym uregulowaniem statusu franczyzy w polskim systemie prawnym – zarówno w obszarze prawa cywilnego, jak i prawa pracy?
6. Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby zapewnić równe warunki konkurencji między podmiotami działającymi w różnych modelach organizacyjnych?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP