Interpelacja w sprawie braku systemowej kontroli nad gospodarką odpadami zawierającymi amalgamat dentystyczny oraz naruszeń rozporządzenia UE 2017/852

Szanowna Pani Minister,

z informacji uzyskanych od wszystkich wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (WIOŚ) wyłania się alarmujący obraz systemowej bezczynności organów państwa. Z przekazanych odpowiedzi wynika jednoznacznie, że w latach 2019–2026 w większości regionów nie prowadzono celowych kontroli gabinetów stomatologicznych pod kątem posiadania obowiązkowych separatorów amalgamatu, a samą działalność uznawano za niskoszkodliwą. Stanowisko to stoi w jaskrawej sprzeczności z obowiązującym prawem Unii Europejskiej, w szczególności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852, które ustanawia bezwzględny obowiązek stosowania separatorów o skuteczności co najmniej 95%.

Należy z całą stanowczością podkreślić, że Polska jest systemowo i technologicznie w pełni przygotowana do realizacji tych wymogów. Na rynku krajowym operuje Centrum Techniki Medycznej sp. z o.o., będące partnerem austriackiej firmy Metasys, dysponujące zaawansowaną technologią utylizacji zużytego amalgamatu. Podmiot ten posiada unikalne w skali kraju możliwości logistyczne i technologiczne, odbierając corocznie ok. 200 ton zużytego amalgamatu z gabinetów stomatologicznych z całego świata, w tym ze Stanów Zjednoczonych, w celu jego bezpiecznego unieszkodliwienia. Istnienie tak wyspecjalizowanego zaplecza w Polsce oznacza, że bariera technologiczna nie istnieje, a brak egzekucji przepisów wynika wyłącznie z zaniechań i bezczynności organów kontrolnych.

Rtęć jest jedną z najbardziej toksycznych substancji – 1 gram tego metalu może skazić miliony litrów wody. Przy ok. 37 000 gabinetów stomatologicznych w Polsce brak kontroli prowadzi do niekontrolowanego zrzutu neurotoksyn do systemów kanalizacji, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia obywateli oraz bezpieczeństwa ekosystemów wodnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat braku wytycznych centralnych dla WIOŚ w zakresie kontroli gospodarki odpadami o kodzie 18 01 10* w latach 2019–2026?

2. Jak resort odnosi się do faktu, że organy ochrony środowiska uznają emisję rtęci za działalność niskoszkodliwą, co narusza unijną zasadę ostrożności?

3. Czy i kiedy ministerstwo wyda wiążące wytyczne dla GIOŚ w celu przeprowadzenia ogólnopolskiej akcji kontrolnej we wszystkich gabinetach stomatologicznych w zakresie posiadania i eksploatacji separatorów amalgamatu?

4. Jakie działania naprawcze podejmie resort, aby zapewnić pełną implementację przepisów rozporządzenia 2017/852?

5. Czy planowane jest stworzenie cyfrowego systemu ewidencji w ramach BDO, który weryfikowałby fakt posiadania separatora oraz umowy na odbiór odpadów przez wyspecjalizowane podmioty utylizacyjne?

Z poważaniem

Michał Jach