Interpelacja w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytowanych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r. i po przejściu na emeryturę resortową podjęli zatrudnienie w sektorze cywilnym, odprowadzając pełne składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Mimo wieloletniego opłacania tych składek osoby te nie mają możliwości uzyskania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Składki są wprawdzie ewidencjonowane na ich indywidualnych kontach w ZUS, jednak ze względu na obowiązujące reguły zbiegu prawa do świadczeń (art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) nie przekładają się na jakiekolwiek świadczenie. Problem dotyczy – według szacunków – kilkudziesięciu tysięcy osób, w tym byłych policjantów, żołnierzy zawodowych, strażaków PSP, funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Służby Więziennej.

Należy podkreślić, że osoby te nie domagają się dodatkowych świadczeń z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej ani z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych, ponieważ z tego systemu zostały już rozliczone. Ich oczekiwanie jest proste i uzasadnione: chcą otrzymać emeryturę za pracę faktycznie wykonywaną po zakończeniu służby oraz za składki, które rzeczywiście opłacili.

Obecnie dziesiątki tysięcy takich osób nadal pracują i odprowadzają składki emerytalne, które zasilają Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i służą bieżącemu finansowaniu systemu. Składki te są ewidencjonowane na ich kontach, jednak bez perspektywy wypłaty jakiegokolwiek świadczenia. Jednocześnie emeryci mundurowi, którzy wstąpili do służby po 1999 r., mają możliwość – po spełnieniu określonych warunków – pobierania emerytury zarówno z systemu mundurowego, jak i z ZUS.

Różnicowanie sytuacji prawnej emerytów wyłącznie ze względu na datę rozpoczęcia służby budzi poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zakazem dyskryminacji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Warto przy tym zauważyć, że polskie rozwiązanie stanowi wyjątek na tle państw sojuszniczych NATO i Unii Europejskiej. W Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Belgii, Holandii i Czechach emerytowani żołnierze i funkcjonariusze, którzy po zakończeniu służby podejmują pracę cywilną i odprowadzają składki do powszechnego systemu emerytalnego, nabywają z tego tytułu odrębne uprawnienia emerytalne, a ich składki nie przepadają i generują świadczenie.

Polska pozostaje jednym z nielicznych krajów NATO, w którym państwo pobiera składki emerytalne od byłych funkcjonariuszy służb mundurowych, nie oferując w zamian żadnego świadczenia. Problem ten ma charakter powtarzalny i jest przedmiotem licznych petycji, wystąpień obywatelskich oraz zapytań kierowanych do różnych resortów.

Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoich odpowiedziach konsekwentnie wskazują na Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako właściwe do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie. Z informacji publicznie dostępnych wynika, że powołano międzyresortowy zespół roboczy i odbyły się spotkania, jednak mimo upływu wielu miesięcy brak jest konkretnych efektów legislacyjnych, a stan prac pozostaje niejasny.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w kwestii przyznania emerytowanym funkcjonariuszom służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r., prawa do emerytury z FUS za okresy zatrudnienia cywilnego, za które odprowadzili składki?
2. Na jakim etapie znajdują się prace międzyresortowego zespołu roboczego, ile spotkań odbyło się do tej pory, jakie warianty rozwiązań legislacyjnych są analizowane oraz jaki jest planowany harmonogram zakończenia prac i przedstawienia projektu ustawy?
3. Czy ministerstwo lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych oszacowały liczbę osób, których dotyczy problem, łączną wartość składek zgromadzonych na ich indywidualnych kontach w ZUS oraz szacunkowy koszt budżetowy ewentualnych zmian? Jeśli tak, jakie są wyniki tych analiz?
4. Czy w ocenie ministerstwa pobieranie składek emerytalnych od osób, które z mocy obowiązujących przepisów nie mogą uzyskać z tych składek żadnego świadczenia, jest zgodne z zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wyrażonymi w art. 32 Konstytucji RP? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę konstytucyjności obecnego stanu prawnego w tym zakresie?

Z poważaniem

Marcin Skonieczka
Poseł na Sejm RP