Interpelacja w sprawie tzw. pułapki rentowej oraz jej wpływu na sytuację pracujących osób z niepełnosprawnością

Szanowna Pani Minister,

pułapka rentowa oznacza sytuację, w której osoba pobierająca rentę – w szczególności z tytułu niezdolności do pracy lub rentę socjalną – traci część lub całość świadczenia w przypadku osiągania dochodów przekraczających określone progi. Obecnie obowiązujące regulacje przewidują, że po przekroczeniu poziomu około 70% przeciętnego wynagrodzenia świadczenie ulega zmniejszeniu, natomiast po przekroczeniu 130% – zostaje zawieszone.

W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której nawet niewielkie przekroczenie ustawowych progów może skutkować znaczącą utratą świadczenia, co zniechęca osoby z niepełnosprawnościami i rencistów do podejmowania aktywności zawodowej lub zwiększania dochodów. Problem ten dotyczy znaczącej części osób pobierających świadczenia rentowe i stanowi istotną barierę w aktywizacji zawodowej.

W związku z planami przygotowania rozwiązań legislacyjnych zmierzających do ograniczenia lub likwidacji tego mechanizmu kluczowe znaczenie ma dostęp do rzetelnych danych pozwalających na ocenę skutków finansowych takich zmian dla systemu ubezpieczeń społecznych oraz budżetu państwa.

W szczególności niezbędne jest ustalenie skali zjawiska, struktury dochodów osób pobierających renty oraz rzeczywistego wpływu obowiązujących progów na ich decyzje zawodowe i sytuację ekonomiczną.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo posiada aktualne dane dotyczące liczby osób pobierających świadczenia rentowe, w tym rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę socjalną, a także przeciętnej wysokości tych świadczeń oraz łącznej kwoty ich wypłat?
2. Ilu świadczeniobiorców pozostaje aktywnych zawodowo oraz jaki jest odsetek osób pracujących w poszczególnych grupach?
3. Jak kształtują się dochody osób pobierających renty, w szczególności jaka jest średnia i mediana wynagrodzeń w tej grupie oraz jak rozkładają się one względem obowiązujących progów dochodowych?
4. Ile osób osiąga przychody poniżej pierwszego progu, ile między pierwszym a drugim progiem, a ile powyżej drugiego progu?
5. W ilu przypadkach dochodzi do zmniejszenia świadczenia, a w ilu do jego zawieszenia oraz jaka jest przeciętna wysokość tych zmniejszeń i zawieszeń?
6. Czy ministerstwo analizowało skalę przekroczeń progów dochodowych, w tym o ile złotych przeciętnie przekraczane są limity oraz jak często dochodzi do sytuacji, w której niewielki wzrost dochodu skutkuje znaczącą utratą świadczenia?
7. Czy prowadzone były analizy dotyczące wpływu obowiązujących regulacji na aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami oraz czy ministerstwo posiada szacunki dotyczące potencjalnego wzrostu zatrudnienia w przypadku zniesienia lub złagodzenia limitów?
8. Jakie byłyby – według dostępnych analiz – skutki finansowe dla systemu ubezpieczeń społecznych oraz budżetu państwa w przypadku zniesienia progów dochodowych lub ich istotnego podwyższenia?
9. Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace nad zmianami w tym zakresie, a jeśli tak – jaki jest ich zakres oraz przewidywany harmonogram wdrożenia?
10. Kiedy można oczekiwać przedstawienia konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących ograniczenia lub likwidacji pułapki rentowej?